200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

80+ Đề đọc hiểu Thơ tượng trưng, siêu thực - Luyện đề đ..

Đọc hiểu Những giọt mưa đến sớm (Nguyễn Linh Khiếu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Những giọt mưa đến sớm chưa lập xuân đã có mưa rồi mưa nhẹ nhõm vòm trời mặt đất

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Những giọt mưa đến sớm

chưa lập xuân đã có mưa rồi

mưa nhẹ nhõm vòm trời mặt đất

những cánh đồng còn đang ngửa mặt

lũ côn trùng tránh rét đã về đâu

mặt đất cuộn mình trong giấc ngủ nâu

đông rình rập sau vòm cây không lá

những giọt mưa đầu tiên

những giọt mưa sứ giả

chuếnh choáng bay trước cửa những ngôi nhà

những giọt mưa nông nổi ngây thơ

như lũ trẻ u ơ rồng rắn nhau tinh nghịch

có ai biết sau mưa tuổi dậy thì của đất

sau mưa Mặt trời nồng nhiệt sẽ hiện lên

những giọt mưa đến sớm

trước mùa xuân

tin tưởng bay giữa không gian khô khát

những hạt giống tinh tường

cựa mình trong đất cát

(Theo Chùm thơ tiên cảm, Nguyễn Linh Khiếu, NXB Hội nhà văn, 1991, tr. 14-15)

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình trong văn bản trên.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về chủ thể trữ tình trong thơ.

- Đọc kĩ văn bản để xác định người bộc lộ cảm xúc, suy tư trước thiên nhiên và cuộc sống.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình trong văn bản là tác giả.

Giải thích:

Chủ thể trữ tình không xuất hiện trực tiếp qua đại từ xưng hô mà ẩn mình sau những hình ảnh thơ và những suy ngẫm về mưa, đất, mùa xuân, qua đó thể hiện niềm tin vào sức sống và sự đổi thay của thiên nhiên.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra yếu tố tượng trưng trong đoạn thơ sau:

"mặt đất cuộn mình trong giấc ngủ nâu

đông rình rập sau vòm cây không lá

những giọt mưa đầu tiên

những giọt mưa sứ giả"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về hình ảnh tượng trưng trong thơ.

- Chú ý những hình ảnh không chỉ tả thực mà còn gợi ý nghĩa sâu xa.

Lời giải chi tiết

- “mặt đất cuộn mình trong giấc ngủ nâu đông rình rập sau vòm cây không lá những giọt mưa đầu tiên những giọt mưa sử giả”.

- "mặt đất cuộn mình trong giấc ngủ nâu" tượng trưng cho sự yên tĩnh, tĩnh lặng của mùa đông, khi mọi sự vật đều như chìm vào giấc ngủ sâu.

- "Những giọt mưa đầu tiên" và "sứ giả" tượng trưng cho sự khởi đầu của mùa xuân, là dấu hiệu của sự thức tỉnh và sinh sôi nảy nở của thiên nhiên.

Giải thích:

Mặt đất dường như đang ngủ nhưng vẫn tiềm ẩn sức sống bên trong; những giọt mưa xuất hiện sớm như sứ giả báo tin mùa xuân sắp đến, gợi niềm tin vào sự sinh sôi và đổi thay của vạn vật.

Mở rộng

Tượng trưng trong thơ là việc sử dụng các biểu tượng, hình ảnh hoặc ý tưởng để truyền đạt một thông điệp sâu sắc, tinh tế mà không nói ra trực tiếp.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Tự tình" của Hồ Chí Minh, cây bàng thường được tượng trưng cho lòng trung thực, sự kiên định và lòng nhân ái của người viết.

Link tham khảo: Yếu tố tượng trưng trong thơ

Câu 3

Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ sau:

"những giọt mưa nông nổi ngây thơ

như lũ trẻ u ơ rồng rắn nhau tinh nghịch"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định sự vật được so sánh, từ ngữ so sánh và phân tích tác dụng về nội dung, nghệ thuật, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

Biện pháp so sánh "như lũ trẻ u ơ rồng rắn nhau tinh nghịch" làm cho hình ảnh những giọt mưa trở nên sinh động và gần gũi hơn, giống như những đứa trẻ trong độ tuổi tò mò, nghịch ngợm. Nó cũng gợi lên cảm giác nhẹ nhàng, trong sáng và đầy sự sống của những giọt mưa đầu mùa.

Giải thích:

Cách so sánh những giọt mưa với lũ trẻ tinh nghịch khiến mưa hiện lên như những sinh thể nhỏ bé, vui tươi đang vui đùa giữa không gian, góp phần tạo nên không khí trong trẻo, tràn đầy sức sống cho bài thơ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh/ chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hình ảnh biểu tượng "những giọt mưa đến sớm" trong trong văn bản?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích hình ảnh biểu tượng trong mối liên hệ với nội dung toàn bài.

- Khái quát ý nghĩa tư tưởng mà hình ảnh gợi ra.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh"Những giọt mưa đến sớm" trong văn bản là biểu tượng của sự khởi đầu, sự thay đổi và niềm hy vọng. Mưa đến trước mùa xuân như một tín hiệu của sự chuyển giao giữa mùa đông lạnh lẽo và mùa xuân ấm áp, mang lại sự sống mới cho thiên nhiên. Hình ảnh này cũng gợi lên sức mạnh của niềm tin và hy vọng, là bước khởi đầu cho sự trưởng thành, phát triển của đất đai, tựa như tuổi dậy thì của đất, sẵn sàng đón nhận sức sống mới.

Giải thích:

Những giọt mưa đến khi mùa xuân chưa bắt đầu nhưng đã mang theo dấu hiệu của sự sống mới. Hình ảnh ấy gắn với những “hạt giống tinh tường” đang “cựa mình trong đất cát”, nhấn mạnh rằng sự sống và hi vọng có thể âm thầm nảy nở ngay trong hoàn cảnh tưởng như khô cằn.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 5

Từ hình ảnh những giọt mưa đến sớm trong đoạn thơ sau, gợi cho anh/ chị những chiêm nghiệm gì về lẽ sống? (Hãy trả lời trong khoảng 5-7 dòng)

"có ai biết sau mưa tuổi dậy thì của đất

sau mưa Mặt trời nồng nhiệt sẽ hiện lên

những giọt mưa đến sớm

trước mùa xuân

tin tưởng bay giữa không gian khô khát

những hạt giống tinh tường

cựa mình trong đất cát"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ ý nghĩa hình ảnh thơ với thực tế cuộc sống.

- Rút ra bài học, thông điệp sống phù hợp.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh "những giọt mưa đến sớm" gợi cho tôi suy nghĩ về sự thay đổi và hy vọng trong cuộc sống. Mưa đến sớm, trước mùa xuân, như một lời nhắc nhở rằng dù có bao nhiêu khó khăn hay thử thách, khi ta kiên trì và tin tưởng, một ngày nào đó sẽ có sự đột phá, sự đổi mới. Giống như hạt giống trong đất cát cựa mình chờ đón mùa xuân, mỗi người chúng ta đều có những lúc phải trải qua sự khô khát, gian khó, nhưng nếu kiên trì, sẽ đến lúc thành công và hạnh phúc sẽ nở rộ.

Giải thích:

Những giọt mưa xuất hiện trước mùa xuân và những hạt giống âm thầm chuyển động trong đất cát cho thấy sự sống có thể bắt đầu từ những dấu hiệu nhỏ bé, dù hoàn cảnh còn khắc nghiệt. Qua đó, bài thơ gửi gắm bài học về niềm tin, sự kiên trì và tinh thần chủ động hướng đến tương lai.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?