200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

80+ Đề đọc hiểu Thơ tượng trưng, siêu thực - Luyện đề đ..

Đọc hiểu Thơ lá (Vi Thuỳ Linh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Người đàn bà tóc xanh ngược gió

Câu hỏi

Người đàn bà tóc xanh
ngược gió
nhặt lá vàng
viết lên lá ý thơ chợt đến

Mỗi ngày
người đàn bà có thêm một chiếc lá
cất giữ lá vàng bảo tàng năm tháng
Ôi, thời gian!
..........
Thanh xuân sắp lìa xa
Những chiếc lá xác xơ gân như lông mày quả phụ
Người đàn bà cầm tóc soi lên nắng
thấy - màu - lá - khô
.......
... Không ân hận đã không ghi lại thơ trên lá trước khi chúng tan đi
Bắt đầu thôi nhặt lá
Người đàn bà dùng môi vớt khuôn mặt từ đáy cốc
Khẽ thấy mình thành lá
                                      theo
                                            nỗi
                                                    buồn
                                                           miên
                                                                  viễn
                                                                         bay
                                                                                đi...

28.4.1998

(Thơ lá, in trong Khát, Vi Thuỳ Linh, truy xuất từ nguồn https://www.thivien.net/Vi-Thu%E1%BB%B3-Linh/Th%C6%A1-l%C3%A1/poem-Tcx7IhGk2NIC3YgtYcbeOw, 06/06/2020)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

Phương pháp giải

Dựa vào nhân vật được khắc họa xuyên suốt bài thơ và những hành động, tâm trạng được thể hiện.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: Người đàn bà

Giải thích:

Người đàn bà là nhân vật trung tâm của bài thơ, xuất hiện xuyên suốt qua những hành động nhặt lá, cất giữ lá, nhận ra dấu hiệu thời gian trôi qua và đối diện với sự phai tàn của chính mình.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Trong văn bản, sự trôi chảy của thời gian đã khiến hành động của người đàn bà thay đổi như thế nào?

Xem lời giải

Câu 3

Trình bày hiệu quả của biện pháp so sánh trong các dòng thơ sau:

"Thanh xuân sắp lìa xa
Những chiếc lá xác xơ gân như lông mày quả phụ
Người đàn bà cầm tóc soi lên nắng
thấy - màu - lá - khô"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh được so sánh, từ ngữ so sánh và phân tích tác dụng về nội dung, nghệ thuật, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp nghệ thuật so sánh: hình ảnh “Những chiếc lá xác xơ gân” được so sánh với hình ảnh “lông mày quả phụ”

- Tác dụng :

+ Làm tăng thêm sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt, giúp câu thơ trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

+ Nhấn mạnh, làm nổi bật hình ảnh những chiếc lá cạn kiệt nhựa sống, “xác xơ gân” cũng giống như sự phai tàn, thiếu sức sống trên gương mặt, đôi “lông mày” của người quả phụ. Cả hai không thể chống lại sức tàn phá của thời gian.

Giải thích:

Hình ảnh chiếc lá xác xơ gợi liên tưởng đến đôi lông mày của người quả phụ, qua đó làm nổi bật vẻ héo úa, buồn thương. Đặt trong câu thơ “Thanh xuân sắp lìa xa”, phép so sánh còn góp phần thể hiện nỗi buồn trước sự già nua và tàn phai của đời người.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “ chiếc lá” trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào sự xuất hiện và biến đổi của hình ảnh chiếc lá trong toàn bài thơ để xác định những ý nghĩa vượt ra ngoài nghĩa tả thực.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “chiếc lá” trong văn bản có ý nghĩa biểu tượng :

+ Tượng trưng cho sự thay đổi, những bước đi nghiệt ngã của thời gian.

+ Tượng trưng cho vòng đời của một con người từ khi sinh ra đến lúc lớn lên, trưởng thành, già đi và chết. Đó là sự phai tàn của một kiếp nhân sinh.

Giải thích:

Ban đầu, chiếc lá vàng được người đàn bà nhặt và cất giữ như cách lưu lại những năm tháng đã qua. Khi lá trở nên xác xơ, khô héo, bà nhận ra bản thân cũng đang đổi thay theo thời gian. Hình ảnh “Khẽ thấy mình thành lá” cho thấy chiếc lá đã trở thành biểu tượng cho số phận và sự phai tàn của con người.

Mở rộng

Tượng trưng trong thơ là việc sử dụng các biểu tượng, hình ảnh hoặc ý tưởng để truyền đạt một thông điệp sâu sắc, tinh tế mà không nói ra trực tiếp.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Tự tình" của Hồ Chí Minh, cây bàng thường được tượng trưng cho lòng trung thực, sự kiên định và lòng nhân ái của người viết.

Link tham khảo: Yếu tố tượng trưng trong thơ

Câu 5

Từ thông điệp về thời gian được gợi ra trong bài “Thơ lá”, theo anh/chị người trẻ cần có một thái độ sống như thế nào để không phí hoài tuổi xuân của mình? (Trình bày trong khoảng 5 đến 7 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp liên hệ bản thân để nêu thông điệp phù hợp

- Gợi ý:

+ Quý trọng , không lãng phí thời gian.

+ Trân trọng những gì mình đang có.

+ Sống hết mình với hiện tại, không hèn nhát, lười biếng, buông thả bản thân.

+ Sống tận hưởng, tận hiến…

Lời giải chi tiết

Người trẻ cần sống thật ý nghĩa để không nuối tiếc tuổi xuân. Hãy trân trọng thời gian, dũng cảm theo đuổi đam mê và sống hết mình cho hiện tại. Đừng lãng phí thanh xuân vào sự lười biếng, hèn nhát hay buông thả. Hãy để mỗi ngày trôi qua đều là một trang sống trọn vẹn, không ân hận.

Giải thích:

Bài thơ cho thấy thời gian âm thầm lấy đi tuổi xuân, giống như những chiếc lá dần khô héo. Vì vậy, người trẻ cần biết quý trọng thời gian, sống có mục tiêu để khi nhìn lại không phải nuối tiếc những năm tháng đã qua.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?