200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

80+ Đề đọc hiểu Thơ tượng trưng, siêu thực - Luyện đề đ..

Đọc hiểu Đà Lạt trăng mờ (Hàn Mặc Tử) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Đây phút thiêng liêng đã khởi đầu

Câu hỏi

Đây phút thiêng liêng đã khởi đầu:

Trời mơ trong cảnh thực huyền mơ!

Trăng sao đắm đuối trong sương nhạt,

Như đón từ xa một ý thơ.

Ai hãy làm thinh chớ nói nhiều,

Để nghe dưới đây nước hồ reo;

Để nghe tơ liễu run trong gió,

Và để xem trời giải nghĩa yêu...

Hàng thông lấp loáng đứng trong im,

Cành là in như đã lặng chìm.

Hư thực làm sao phân biệt được!

Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm.

Cả trời say nhuộm một màu trăng,

Và cả lòng tôi chẳng nói rằng.

Không một tiếng gì nghe động chạm,

Dẫu là tiếng vỡ của sao băng...

( Đà Lạt trăng mờ, Hàn Mặc Tử,

trích Phần 1: Hương thơm - Đau thương (NXB Văn Học 1936, 7)

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ.

Phương pháp giải

Căn cứ vào đại từ xưng hô và những lời thơ trực tiếp bộc lộ cảm xúc của chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình “tôi”

Giải thích:

Đại từ “tôi” xuất hiện trực tiếp trong câu thơ “Và cả lòng tôi chẳng nói rằng”, cho thấy người đang cảm nhận và bộc lộ những rung động trước cảnh đêm trăng Đà Lạt là nhân vật trữ tình “tôi”.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Anh/chị hãy nêu những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản và chỉ ra những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên:

+ "Trăng sao đắm đuối trong sương nhạt"

+ "Nước hồ reo", "tơ liễu run trong gió"

+ "Hàng thông lấp loáng", "Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm"

+ "Cả trời say nhuộm một màu trăng"

Giải thích:

Những hình ảnh trên gợi ra khung cảnh Đà Lạt trong trẻo, thơ mộng và huyền ảo. Ánh trăng, sao, mặt hồ, hàng thông và sông Ngân Hà vừa mang vẻ đẹp lung linh, vừa hòa quyện trong không gian yên tĩnh, mờ ảo của đêm trăng.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Hãy phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa và so sánh trong đoạn thơ sau:

"Hàng thông lấp loáng đứng trong im,

Cành lá in như đã lặng chìm.

Hư thực làm sao phân biệt được!

Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định từ ngữ thể hiện phép nhân hóa, so sánh; phân tích tác dụng về nghệ thuật, nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Nhân hóa: "Hàng thông... đứng trong im", "cành lá... lặng chìm"

Tác dụng:

+ Làm cho diễn đạt sinh động, hấp dẫn, các sự vật có hồn, gần gũi với con người

+ Biến cây cối thành sinh thể có tâm trạng, nhấn mạnh không gian tĩnh lặng, thiêng liêng.

- So sánh: "Cành lá in như đã lặng chìm"

+ Gợi sự mơ hồ giữa thực và ảo, làm nổi bật vẻ đẹp huyền bí của đêm trăng.

+ Khắc họa bức tranh thiên nhiên vừa chân thực vừa siêu thự

Giải thích:

Hai biện pháp tu từ làm cho bức tranh thiên nhiên hiện lên sinh động mà tĩnh lặng, lung linh mà huyền bí. Qua đó, người đọc cảm nhận được tâm hồn nhạy cảm, giàu sức tưởng tượng và sự rung động say mê của thi sĩ trước vẻ đẹp đêm trăng Đà Lạt.

Mở rộng

- Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh/ chị chỉ ra và nêu ý nghĩa của yếu tố siêu thực được sử dụng trong khổ thơ sau:

"Cả trời say nhuộm một màu trăng,

Và cả lòng tôi chẳng nói rằng.

Không một tiếng gì nghe động chạm,

Dẫu là tiếng vỡ của sao băng..."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những hình ảnh khác thường, vượt khỏi quy luật thông thường của hiện thực; từ đó phân tích ý nghĩa biểu đạt và trạng thái cảm xúc được thể hiện.

Lời giải chi tiết

Yếu tố siêu thực và ý nghĩa:

+ "Cả trời say nhuộm một màu trăng" → Màu trăng không chỉ là ánh sáng mà như chất lỏng "nhuộm" cả vũ trụ, tạo cảm giác thế giới bị biến đổi trong cơn say.

+ "Dẫu là tiếng vỡ của sao băng" → Âm thanh không tồn tại trong thực tế (sao băng không gây tiếng động), nhưng được cảm nhận bằng linh tính.

→ Ý nghĩa: Thể hiện trạng thái thăng hoa của thi sĩ, nơi ranh giới giữa thực và mộng bị xóa nhòa. Đó là khoảnh khắc giao thoa giữa con người và vũ trụ, giữa tình yêu và cái vô biên.

Giải thích:

Những hình ảnh siêu thực làm nhòe ranh giới giữa thực và mộng, tạo nên vẻ đẹp kì ảo cho đêm trăng. Đồng thời, chúng thể hiện trạng thái tâm hồn say mê, thăng hoa của thi sĩ trước thiên nhiên, khi cảnh vật bên ngoài hòa quyện với những rung động sâu kín bên trong.

Mở rộng

- Siêu thực trong thơ là việc sử dụng các hình ảnh, tình tiết và ý tưởng không thật sự hiện hữu trong thực tế để tạo ra một không gian, một cảm xúc đặc biệt cho người đọc.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Trăng sáng" của Tố Hữu, việc mô tả ánh trăng rải trên mặt nước biển như một đường gợi lên sự thanh tịnh, huyền bí của tâm hồn.

Link tham khảo: Yếu tố siêu thực trong thơ