Viết bài văn NLXH nghị luận về học sinh với việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Tiếng Việt là hồn cốt, là di sản thiêng liêng của dân tộc, đòi hỏi thế hệ trẻ hôm nay phải có trách nhiệm trân trọng, bảo vệ và phát huy.
Dàn ý chi tiết
I. MỞ BÀI
- Dẫn dắt: Giới thiệu tiếng Việt là tài sản vô giá, là hồn cốt, tiếng nói của dân tộc Việt Nam qua ngàn năm lịch sử.
- Nêu vấn đề: Trong thời kỳ hội nhập và phát triển hiện nay, việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt đang đứng trước nhiều thử thách, đặt ra trách nhiệm lớn lao cho thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh.
II. THÂN BÀI
1. Giải thích sự trong sáng của tiếng Việt là gì?
- “Sự trong sáng của tiếng Việt trước hết bộc lộ ở chính hệ thống các chuẩn mực và quy tắc chung, ở sự tuân thủ các chuẩn mực và quy tắc đó” (Phạm văn Đồng, trích trong “Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt”): ý chỉ tính chuẩn mực, tính, phong phú, trong sáng về từ ngữ, ngữ pháp và phát âm theo quy tắc chung của ngôn ngữ dân tộc.
- “ Sự trong sáng không dung nạp tạp chất” (Phạm văn Đồng, trích trong “Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt”): nghĩa là không lai căng, pha tạp vô lối các từ ngữ nước ngoài hoặc sử dụng lệch chuẩn, tục tĩu.
2. Nêu thực trạng sử dụng tiếng Việt của giới trẻ/học sinh hiện nay
- Mặt tích cực: Nhiều học sinh biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo tiếng Việt trong học tập, giao tiếp, sáng tác văn thơ.
- Mặt tiêu cực:
-
Lạm dụng tiếng lóng, viết tắt tùy tiện (“ngôn ngữ tuổi teen” biến tướng trên mạng xã hội như Facebook, TikTok).
-
Pha tạp tiếng nước ngoài (tiếng Anh, Trung, Hàn...) một cách lố bịch, không đúng hoàn cảnh giao tiếp.
-
Dùng từ ngữ cộc lốc, thiếu văn hóa, làm mai một vẻ đẹp chuẩn mực của tiếng mẹ đẻ.
3. Vì sao học sinh cần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt?
- Giá trị văn hóa: Tiếng Việt là biểu tượng của tinh thần dân tộc. Mất đi sự trong sáng nghĩa là làm suy giảm bản sắc văn hóa.
- Trách nhiệm của thế hệ tương lai: Học sinh là chủ nhân đất nước, là những người trực tiếp kế thừa và phát triển ngôn ngữ dân tộc trong tương lai.
- Hiệu quả giao tiếp: Sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn giúp việc diễn đạt tư tưởng, tình cảm rõ ràng, văn minh và lịch sự hơn trong đời sống.
4. Giải pháp và bài học hành động cho học sinh
- Nâng cao nhận thức: Tự hào về tiếng mẹ đẻ, hiểu đúng giá trị của tiếng Việt.
- Rèn luyện việc sử dụng tiếng Việt một cách đúng đắn:
-
Nói và viết đúng chính tả, đúng ngữ pháp, dùng từ phù hợp với hoàn cảnh.
-
Hạn chế tối đa việc lạm dụng tiếng lóng, từ viết tắt hoặc lai căng ngoại ngữ trên mạng xã hội.
- Tuyên truyền, lan tỏa: Lên án những hành vi làm méo mó tiếng Việt; tích cực trau dồi vốn từ qua việc đọc sách, báo, tác phẩm văn học.
III. KẾT BÀI
- Khẳng định lại vấn đề: Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt chính là giữ gìn bộ mặt của văn hóa dân tộc và lòng yêu nước.
- Thông điệp: Kêu gọi mỗi học sinh cần tự giác tu dưỡng, sử dụng tiếng Việt chuẩn mực, trong sáng từ những lời ăn tiếng nói hằng ngày.
Bài siêu ngắn
Tiếng Việt là tiếng nói của dân tộc, là nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa và tâm hồn Việt Nam qua bao thế hệ. Vì thế, trong thời đại hội nhập, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm đặc biệt của thế hệ trẻ.
Sự trong sáng của tiếng Việt trước hết thể hiện ở việc sử dụng từ ngữ, ngữ pháp, chính tả và cách phát âm đúng chuẩn, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Tuy nhiên, hiện nay một bộ phận học sinh còn lạm dụng tiếng lóng, viết tắt, dùng từ ngữ cộc lốc hoặc pha trộn tiếng nước ngoài tùy tiện trên mạng xã hội. Nếu kéo dài, những cách sử dụng lệch chuẩn ấy không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả giao tiếp mà còn làm phai nhạt vẻ đẹp của tiếng mẹ đẻ. Bởi vậy, mỗi học sinh cần có ý thức nói và viết đúng, hạn chế lạm dụng ngôn ngữ mạng, đồng thời đọc sách và trau dồi vốn từ để sử dụng tiếng Việt linh hoạt, văn minh hơn.
Giữ gìn tiếng Việt trong sáng không phải là khước từ sự đổi mới, mà là biết tiếp nhận cái mới một cách có chọn lọc. Mỗi lời nói đúng, mỗi câu chữ đẹp hôm nay chính là một cách góp phần gìn giữ tiếng nói của dân tộc mai sau.
Bài tham khảo Mẫu 1
“Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc. Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp.” Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ cho thấy giá trị của tiếng Việt mà còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm đối với tiếng mẹ đẻ. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, tiếng Việt đã trở thành nơi lưu giữ những câu ca dao, lời ru, trang văn, kinh nghiệm và cả tâm hồn của dân tộc. Vì thế, trong thời đại hội nhập, khi các ngôn ngữ có điều kiện giao lưu mạnh mẽ hơn bao giờ hết, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt, nhất là đối với thế hệ trẻ.
Trước hết, cần hiểu đúng thế nào là sự trong sáng của tiếng Việt. Đó là việc sử dụng tiếng Việt đúng những chuẩn mực chung về phát âm, chính tả, từ ngữ, ngữ pháp và cách diễn đạt, đồng thời biết phát huy sự giàu đẹp, linh hoạt vốn có của ngôn ngữ dân tộc. Phạm Văn Đồng từng nhấn mạnh rằng sự trong sáng của tiếng Việt trước hết thể hiện ở việc tuân thủ các chuẩn mực và quy tắc chung. Trong sáng không có nghĩa là đóng kín tiếng Việt trước những yếu tố mới, mà là tiếp nhận chúng một cách có chọn lọc, phù hợp với nhu cầu giao tiếp và sự phát triển tự nhiên của ngôn ngữ. Một ngôn ngữ muốn phát triển phải biết làm giàu mình, nhưng sự làm giàu ấy không thể đồng nghĩa với việc để những yếu tố xa lạ lấn át bản sắc vốn có.
Nhìn vào đời sống hiện nay, có thể thấy tiếng Việt đang được thế hệ trẻ sử dụng rất linh hoạt. Nhiều học sinh có khả năng diễn đạt tốt, biết sáng tạo trong viết văn, giao tiếp và sáng tác nội dung trên mạng xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại những biểu hiện đáng suy nghĩ: viết sai chính tả, sử dụng tiếng lóng quá mức, cố tình biến đổi từ ngữ, viết tắt tùy tiện hoặc đưa quá nhiều từ nước ngoài vào lời nói dù tiếng Việt đã có cách diễn đạt tương đương. Có những cuộc trò chuyện mà người đọc phải mất thời gian “giải mã” mới hiểu được nội dung. Đáng nói hơn, một số bạn còn xem việc nói tục, dùng từ ngữ thô lỗ như một cách thể hiện cá tính. Khi ngôn ngữ bị sử dụng thiếu cân nhắc, sự giao tiếp không những kém hiệu quả mà vẻ đẹp của tiếng mẹ đẻ cũng ít nhiều bị tổn thương.
Vậy tại sao học sinh cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề này? Bởi ngôn ngữ không đơn thuần là công cụ để nói và viết; nó còn là phương tiện của tư duy và là một phần quan trọng làm nên bản sắc văn hóa dân tộc. Một người sử dụng tiếng Việt rõ ràng, chính xác cũng đang thể hiện sự tôn trọng đối với người nghe và người đọc. Hơn nữa, học sinh hôm nay chính là những người sẽ tiếp tục sử dụng, truyền bá và làm giàu tiếng Việt trong tương lai. Nếu thế hệ trẻ thờ ơ với tiếng mẹ đẻ, những giá trị được vun đắp qua bao thế hệ sẽ khó có thể được gìn giữ nguyên vẹn.
Giữ gìn tiếng Việt trước hết phải bắt đầu từ những điều rất gần gũi. Mỗi học sinh cần rèn thói quen viết đúng chính tả, đặt câu đúng ngữ pháp, lựa chọn từ ngữ phù hợp với từng hoàn cảnh giao tiếp; đồng thời hạn chế lạm dụng tiếng lóng, ngôn ngữ mạng và từ nước ngoài khi không cần thiết. Đọc sách, báo và các tác phẩm văn học cũng là một cách hữu hiệu để mở rộng vốn từ, cảm nhận vẻ đẹp của tiếng Việt và học cách diễn đạt tinh tế. Tuy nhiên, giữ gìn sự trong sáng không đồng nghĩa với việc phủ nhận mọi sự đổi mới hay vay mượn. Tiếng Việt vẫn cần tiếp nhận những từ ngữ mới khi thực sự cần thiết, nhưng sự tiếp nhận ấy phải có ý thức, giống như một khu vườn chỉ trở nên phong phú khi người trồng biết chọn những loài cây phù hợp.
Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, suy cho cùng, không phải là một khẩu hiệu lớn lao nằm ngoài đời sống mà bắt đầu từ chính cách chúng ta nói một câu, viết một dòng, lựa chọn một từ. Khi biết trân trọng tiếng mẹ đẻ, ta cũng đang trân trọng lịch sử, văn hóa và tâm hồn của dân tộc mình. Hãy để tiếng Việt tiếp tục phát triển theo nhịp sống hiện đại nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp riêng, như một dòng sông có thể đi qua nhiều miền đất mà vẫn không đánh mất nguồn cội của mình.
Bài tham khảo Mẫu 2
“Tiếng Việt của chúng ta rất giàu. Tiếng Việt của chúng ta rất đẹp…” Hai câu nói giản dị của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã gợi lên niềm tự hào sâu sắc về tiếng mẹ đẻ. Quả thật, tiếng Việt không chỉ giúp con người giao tiếp mà còn chuyên chở biết bao ký ức, phong tục, tình cảm và cách nhìn về thế giới của dân tộc. Thế nhưng, cũng giống như một tài sản quý cần được chăm sóc để không mai một, tiếng Việt cần được mỗi thế hệ sử dụng đúng đắn và có ý thức. Trong bối cảnh hiện nay, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt vì thế trở thành một vấn đề đáng được quan tâm.
Sự trong sáng của tiếng Việt trước hết nằm ở tính chuẩn mực. Nói và viết tiếng Việt trong sáng là sử dụng từ ngữ đúng nghĩa, đặt câu đúng ngữ pháp, viết đúng chính tả, phát âm phù hợp và lựa chọn cách diễn đạt tương ứng với từng hoàn cảnh. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng cho rằng sự trong sáng “không dung nạp tạp chất”, nhưng điều đó không có nghĩa tiếng Việt phải khước từ mọi yếu tố bên ngoài. Ngôn ngữ luôn vận động cùng đời sống, vì vậy việc vay mượn và tiếp nhận từ ngữ mới là điều khó tránh khỏi. Điều quan trọng là sự tiếp nhận ấy phải có chọn lọc, giúp tiếng Việt giàu thêm chứ không làm nó trở nên lai căng, tùy tiện.
Trong môi trường học đường, việc sử dụng tiếng Việt nhìn chung có nhiều chuyển biến tích cực. Không ít học sinh đọc sách, viết văn, tham gia các cuộc thi và sử dụng tiếng Việt một cách sáng tạo. Trên mạng xã hội, nhiều bạn trẻ cũng tạo ra những cách diễn đạt mới mẻ, giàu sức gợi, cho thấy khả năng biến đổi linh hoạt của ngôn ngữ. Tuy nhiên, sự sáng tạo đôi khi bị đẩy quá xa. Những kiểu viết tắt, tiếng lóng, cách cố tình viết sai chính tả hoặc pha trộn tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn vào câu nói xuất hiện khá phổ biến trong giao tiếp của một bộ phận giới trẻ. Nếu dùng trong phạm vi thân mật và đúng hoàn cảnh, một số cách nói mới có thể tạo nên sắc thái riêng; nhưng khi chúng xuất hiện tràn lan trong bài viết học tập, giao tiếp trang trọng hay văn bản chính thức, sự tùy tiện ấy lại trở thành vấn đề cần nhìn nhận nghiêm túc.
Sự trong sáng của tiếng Việt cần được giữ gìn bởi ngôn ngữ gắn bó mật thiết với văn hóa và bản sắc dân tộc. Mỗi câu ca dao, mỗi lời ru, mỗi trang văn đều góp phần lưu giữ cách người Việt cảm nhận và gọi tên thế giới. Làm nghèo tiếng Việt cũng đồng nghĩa với việc làm nghèo đi một phần đời sống tinh thần của chính mình. Đặc biệt, với học sinh, sử dụng ngôn ngữ đúng còn giúp tư duy mạch lạc, giao tiếp hiệu quả và học tập tốt hơn.
Để làm được điều đó, mỗi học sinh cần bắt đầu bằng việc tự điều chỉnh cách sử dụng ngôn ngữ hằng ngày. Hãy viết đúng chính tả, dùng từ đúng nghĩa, tránh những lời nói thô tục và không biến ngôn ngữ mạng thành ngôn ngữ duy nhất của mình. Đọc sách cũng là một phương thức quan trọng để làm giàu vốn từ và cảm nhận vẻ đẹp của tiếng Việt. Nhà trường có thể tăng cường các hoạt động đọc sách, viết, thuyết trình, tranh biện; gia đình cũng nên tạo môi trường giao tiếp lịch sự, giàu ngôn ngữ cho con em. Còn xã hội cần có trách nhiệm hơn trong việc sử dụng tiếng Việt trên báo chí, truyền thông và không gian mạng.
Tiếng Việt đã đi qua một hành trình rất dài để trở thành tiếng nói chung của dân tộc. Giữ gìn tiếng Việt không có nghĩa là đặt nó trong một chiếc hộp kính, bất động trước sự thay đổi của thời đại; trái lại, đó là giúp nó phát triển mà không đánh mất căn cước của mình. Mỗi học sinh hãy bắt đầu từ lời ăn tiếng nói hằng ngày, bởi đôi khi lòng yêu nước không nằm ở những điều quá lớn lao mà hiện diện ngay trong cách ta nâng niu từng tiếng mẹ đẻ.
Bài tham khảo Mẫu 2
Jules Michelet từng nói, “Tâm hồn sâu sắc nhất của một dân tộc, tâm hồn đó nằm trên hết trong ngôn ngữ của họ.” Câu nói ấy khiến ta nhận ra rằng ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn giống như chiếc gương phản chiếu diện mạo tinh thần của một cộng đồng. Với người Việt, tiếng Việt đã theo những câu hát ru của bà, lời kể của mẹ, câu ca dao của quê hương và những trang văn qua biết bao thế hệ. Bởi vậy, khi xã hội ngày càng hội nhập, việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt không chỉ là câu chuyện về cách nói, cách viết mà còn là cách mỗi người bảo vệ một phần bản sắc của dân tộc.
Nói đến sự trong sáng của tiếng Việt là nói đến việc sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực, chính xác, rõ ràng nhưng vẫn linh hoạt và giàu sức biểu đạt. Đó là khi chúng ta biết dùng từ đúng nghĩa, đặt câu đúng ngữ pháp, viết đúng chính tả và lựa chọn cách nói phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh. Trong sáng cũng không đồng nghĩa với bảo thủ. Một ngôn ngữ sống luôn vận động, tiếp xúc và tiếp nhận những yếu tố mới. Vấn đề nằm ở chỗ người sử dụng phải biết đâu là sự tiếp nhận cần thiết, đâu là sự pha tạp vô lý; đâu là sáng tạo giúp tiếng Việt giàu thêm, đâu là cách sử dụng khiến ngôn ngữ trở nên méo mó.
Thực tế cho thấy học sinh ngày nay đang có nhiều cơ hội để phát huy khả năng sử dụng tiếng Việt. Những bài viết sáng tạo, những tác phẩm văn học học sinh tự sáng tác hay những nội dung ý nghĩa trên mạng xã hội cho thấy tiếng Việt vẫn đang được làm mới từng ngày. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, không khó để bắt gặp những câu chữ đầy lỗi chính tả, những từ viết tắt khó hiểu hay cách nói pha trộn quá nhiều tiếng nước ngoài. Một số học sinh sử dụng tiếng lóng ở mọi nơi, kể cả trong những tình huống cần sự nghiêm túc; một số khác coi việc nói tục, chửi thề là biểu hiện của sự “thẳng thắn” hoặc “cá tính”. Những biểu hiện ấy, nếu chỉ xuất hiện trong một vài tình huống giao tiếp thân mật, có thể chưa phải vấn đề quá nghiêm trọng, nhưng khi trở thành thói quen thì đáng để chúng ta suy nghĩ.
Đằng sau hiện tượng ấy là nhiều nguyên nhân. Trước hết, mạng xã hội khiến ngôn ngữ biến đổi với tốc độ rất nhanh: một từ mới xuất hiện, được sử dụng liên tục rồi trở thành thói quen của cả một nhóm người. Tâm lý muốn hòa nhập, muốn bắt kịp xu hướng cũng khiến học sinh dễ sử dụng những cách nói đang thịnh hành mà ít quan tâm đến tính phù hợp. Ngoài ra, việc ít đọc sách, ít tiếp xúc với những văn bản có chất lượng cũng khiến vốn từ và khả năng diễn đạt của một số bạn trở nên hạn chế. Khi không có nền tảng ngôn ngữ đủ vững, người ta dễ chọn sự tiện lợi thay cho sự chính xác.
Thế nhưng, cần nhìn vấn đề một cách công bằng: tiếng Việt không thể và cũng không nên đứng yên. Sự phát triển của khoa học, công nghệ và giao lưu quốc tế tất yếu tạo ra những khái niệm mới, trong đó có những từ ngữ cần được vay mượn. Phạm Văn Đồng cũng chỉ ra rằng tiếng Việt cần phát triển, làm giàu vốn từ và có khả năng đáp ứng những yêu cầu mới của thời đại. Vì thế, điều đáng phê phán không phải là mọi từ ngoại lai hay mọi cách nói mới, mà là sự lạm dụng, dùng sai hoặc sử dụng chúng khi tiếng Việt đã có cách diễn đạt rõ ràng, phù hợp.
Đối với học sinh, giữ gìn tiếng Việt có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: viết đúng chính tả, nói năng lịch sự, dùng từ đúng nghĩa, không tùy tiện viết tắt trong những văn bản cần sự nghiêm túc. Mỗi người cũng nên đọc nhiều hơn, từ sách văn học đến báo chí và những tài liệu có giá trị, bởi đọc là một cách tự nhiên để làm giàu vốn ngôn ngữ. Trên mạng xã hội, chúng ta càng cần tỉnh táo: có thể sáng tạo, hài hước nhưng vẫn phải biết giới hạn. Nhà trường và gia đình cũng cần đồng hành bằng cách tạo ra môi trường giao tiếp chuẩn mực nhưng không khô cứng.
Một dân tộc có thể được nhận diện qua nhiều dấu hiệu, nhưng tiếng nói luôn là một trong những dấu hiệu gần gũi và sâu sắc nhất. Vì vậy, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt chính là giữ gìn một phần diện mạo tinh thần của người Việt. Hãy để tiếng Việt tiếp tục lớn lên cùng thời đại, nhưng đừng để trong hành trình ấy, nó quên mất nơi mình đã bắt đầu.
Bài tham khảo Mẫu 4
Mỗi ngày, chúng ta vẫn lắng nghe tiếng mẹ gọi, lời thầy cô giảng trên bục giảng, ngân nga từng vần thơ trong sách giáo khoa hay trò chuyện cùng bạn bè, nhưng mấy ai dừng lại tự hỏi: Liệu một mai, tiếng nói thân thương ấy có còn giữ trọn nét đẹp vốn có? Trong xu thế hội nhập hiện nay, câu hỏi đó lại càng trở nên trăn trở, bởi tiếng Việt tuy mở ra nhiều cơ hội phát triển vượt bậc nhưng đồng thời cũng chịu áp lực không nhỏ từ ngôn ngữ mạng cùng sự xâm nhập của các thứ tiếng nước ngoài.
Sự trong sáng của tiếng Việt trước hết là sự chuẩn mực trong cách sử dụng ngôn ngữ. Đó là việc nói và viết đúng chính tả, dùng từ đúng nghĩa, đặt câu đúng ngữ pháp, đồng thời biết lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Tuy nhiên, “trong sáng” không có nghĩa là khước từ sự đổi mới. Tiếng Việt luôn vận động cùng đời sống; những từ ngữ mới xuất hiện để gọi tên những sự vật, khái niệm mới là điều tự nhiên. Điều cần tránh là sự pha tạp tùy tiện, sử dụng tiếng nước ngoài chỉ để tạo vẻ “sành điệu” hoặc cố tình làm biến dạng tiếng Việt mà không đem lại giá trị giao tiếp thực sự.
Nhìn vào cách học sinh sử dụng tiếng Việt hiện nay, có thể nhận thấy một bức tranh vừa đáng mừng vừa đáng suy nghĩ. Nhiều bạn có khả năng sử dụng tiếng Việt rất linh hoạt, biết viết những bài văn giàu cảm xúc, sáng tạo nội dung và giao tiếp tự tin. Nhưng trên mạng xã hội, những kiểu viết như bỏ dấu, viết tắt, dùng tiếng lóng hoặc biến đổi chính tả lại xuất hiện dày đặc. Một số từ ngữ nước ngoài cũng được đưa vào câu nói một cách thiếu cân nhắc dù hoàn toàn có thể diễn đạt bằng tiếng Việt. Đáng lo hơn, một bộ phận học sinh còn sử dụng ngôn ngữ thô tục, cộc lốc như một thói quen giao tiếp. Khi sự tùy tiện lặp lại quá nhiều lần, cái sai rất dễ được nhìn nhận như điều bình thường.
Tại sao hiện tượng ấy xuất hiện? Trước hết là do ảnh hưởng mạnh mẽ của môi trường số. Mạng xã hội đề cao tốc độ, sự ngắn gọn và tính bắt mắt nên người trẻ dễ hình thành thói quen diễn đạt nhanh, viết nhanh, thậm chí không cần quan tâm đến chuẩn mực. Bên cạnh đó là tâm lý chạy theo xu hướng và mong muốn khẳng định cá tính. Một nguyên nhân khác không thể bỏ qua là việc nhiều học sinh chưa có thói quen đọc sách, trong khi sách chính là một trong những môi trường giúp con người tiếp xúc với tiếng Việt giàu đẹp, chính xác và đa dạng. Khi vốn từ không được bồi đắp thường xuyên, cách diễn đạt cũng khó tránh khỏi sự nghèo nàn hoặc tùy tiện.
Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt vì thế không phải là một yêu cầu hình thức. Ngôn ngữ vừa là phương tiện giao tiếp vừa là công cụ của tư duy; nó gắn với văn hóa, lịch sử và bản sắc của một dân tộc. Với học sinh, sử dụng tiếng Việt tốt còn giúp suy nghĩ mạch lạc hơn, trình bày ý tưởng chính xác hơn và tạo dựng hình ảnh một người giao tiếp có văn hóa. Nếu mỗi người đều mặc nhiên cho rằng “nói thế nào cũng được”, ngôn ngữ sẽ dần mất đi những ranh giới cần thiết để bảo đảm sự chính xác và vẻ đẹp.
Muốn khắc phục tình trạng ấy, trước hết học sinh phải thay đổi từ chính nhận thức của mình. Hãy coi tiếng Việt là một tài sản cần được trân trọng thay vì một công cụ có thể tùy ý sử dụng. Trong học tập, cần viết đúng chính tả, dùng từ chính xác, diễn đạt rõ ràng. Trong giao tiếp, cần biết nói lời lịch sự và tránh những từ ngữ xúc phạm người khác. Trên mạng xã hội, chúng ta vẫn có thể sử dụng tiếng lóng hoặc cách nói sáng tạo trong những hoàn cảnh phù hợp, nhưng không nên để chúng trở thành thói quen duy nhất. Đọc sách, báo và văn học cũng cần được duy trì bởi đó là cách giúp vốn từ trở nên phong phú và cảm nhận về ngôn ngữ trở nên tinh tế hơn. Nhà trường, gia đình và xã hội cũng cần tạo ra môi trường để học sinh được nói, viết và sáng tạo bằng tiếng Việt một cách đúng đắn.
Tiếng Việt giống như một dòng sông: nó phải chảy, phải tiếp nhận những dòng nước mới để không trở nên tù đọng, nhưng vẫn cần giữ được nguồn mạch của mình. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cũng vậy: không phải đóng cửa trước thế giới mà là bước ra thế giới bằng một tiếng nói có bản sắc. Và với mỗi học sinh, hành trình ấy có thể bắt đầu rất đơn giản từ một câu nói lịch sự, một bài viết đúng và một sự trân trọng chân thành dành cho tiếng mẹ đẻ.
Bài tham khảo Mẫu 5
Một tin nhắn của bạn bè đôi khi chỉ có vài chữ nhưng lại khiến người nhận phải đoán mãi mới hiểu, hay một bài đăng trên mạng xã hội có thể đầy những từ viết tắt, tiếng lóng và từ nước ngoài đến mức nếu không quen với “ngôn ngữ mạng”, người đọc gần như không thể nắm bắt trọn vẹn nội dung,... Những tình huống tưởng như rất nhỏ ấy lại đặt ra một câu hỏi lớn: Chúng ta đang làm giàu tiếng Việt bằng sự sáng tạo hay đang vô tình làm nó trở nên méo mó bởi thói quen sử dụng tùy tiện? Đây là vấn đề đặc biệt đáng suy nghĩ đối với học sinh, những người trẻ đang trực tiếp sử dụng và sẽ tiếp tục phát triển tiếng Việt trong tương lai.
Trước hết, cần hiểu rằng sự trong sáng của tiếng Việt không chỉ nằm ở việc “nói đúng” theo nghĩa đơn giản. Đó là sự tuân thủ những chuẩn mực chung về chính tả, phát âm, từ ngữ, ngữ pháp và cách diễn đạt; đồng thời là khả năng sử dụng tiếng Việt linh hoạt, giàu sức biểu đạt mà vẫn giữ được bản sắc. Một từ ngữ mới không đáng bị loại bỏ chỉ vì nó mới, cũng như một từ nước ngoài không phải lúc nào cũng là “tạp chất”. Điều quan trọng là nó có thực sự cần thiết, có được sử dụng đúng nghĩa và đúng hoàn cảnh hay không. Ngôn ngữ phát triển nhờ sự vận động, nhưng sự vận động ấy cần có định hướng.
Trong đời sống học sinh hiện nay, việc sử dụng tiếng Việt có cả những điểm sáng và những khoảng tối. Nhiều bạn trẻ viết tốt, nói tốt, biết vận dụng ngôn ngữ để sáng tạo thơ, truyện, video và những nội dung giàu ý nghĩa. Tuy vậy, một bộ phận học sinh lại quá phụ thuộc vào ngôn ngữ mạng. Những từ viết tắt, tiếng lóng, cách cố tình viết sai chính tả được sử dụng trong cả những hoàn cảnh không phù hợp. Có bạn đưa từ tiếng Anh vào gần như mọi câu nói dù tiếng Việt đã có từ tương đương; có bạn sử dụng lời lẽ cộc cằn, thô tục khi tranh luận trên mạng. Sự tiện lợi ban đầu dần biến thành thói quen, còn thói quen lâu ngày có thể ảnh hưởng đến cả cách tư duy và khả năng diễn đạt.
Một trong những nguyên nhân của thực trạng ấy là tốc độ của đời sống hiện đại. Chỉ vài giây lướt mạng, học sinh có thể tiếp nhận hàng chục cách nói mới; cái gì ngắn hơn, lạ hơn và gây chú ý hơn thường dễ lan truyền hơn. Tâm lý muốn bắt kịp bạn bè, muốn thể hiện cá tính cũng khiến nhiều người sử dụng ngôn ngữ theo trào lưu mà ít suy nghĩ về tính đúng đắn. Mặt khác, nếu việc đọc sách và tiếp xúc với những văn bản có chất lượng chưa được duy trì, học sinh sẽ thiếu cơ hội làm giàu vốn từ và cảm nhận những sắc thái tinh tế của tiếng Việt.
Có người cho rằng ngôn ngữ vốn phải thay đổi, vì vậy không cần quá lo lắng trước những cách nói mới. Ý kiến ấy có phần hợp lý. Quả thực, ngôn ngữ không thể đứng yên và việc vay mượn từ ngữ là quy luật phổ biến trong quá trình phát triển của mọi ngôn ngữ. Tuy nhiên, đổi mới khác với tùy tiện. Sáng tạo ngôn ngữ phải giúp khả năng biểu đạt phong phú hơn, còn sự lạm dụng chỉ khiến giao tiếp trở nên khó hiểu và làm suy giảm những chuẩn mực cần thiết. Vì vậy, điều chúng ta cần bảo vệ không phải là một thứ tiếng Việt bất biến, mà là một tiếng Việt có khả năng phát triển nhưng vẫn giữ được căn cước.
Để làm được điều đó, học sinh cần bắt đầu từ việc tự rèn luyện. Hãy viết đúng chính tả, dùng từ đúng nghĩa, đặt câu rõ ràng và lựa chọn cách nói phù hợp với từng hoàn cảnh. Trên mạng xã hội, mỗi người nên biết phân biệt giữa một cách nói vui trong giao tiếp thân mật với ngôn ngữ cần sử dụng trong học tập, công việc và những tình huống trang trọng. Đọc sách, đọc báo và đọc các tác phẩm văn học cũng là cách hiệu quả để mở rộng vốn từ, nâng cao khả năng diễn đạt. Nhà trường có thể tổ chức câu lạc bộ đọc sách, hoạt động viết và thuyết trình; gia đình cũng nên tạo môi trường giao tiếp văn minh để trẻ hình thành thói quen sử dụng tiếng Việt chuẩn mực từ sớm. Những giải pháp ấy phù hợp với quan điểm rằng việc giữ gìn tiếng Việt cần có sự tham gia của cá nhân, nhà trường và toàn xã hội.
Tiếng Việt đã được cha ông gìn giữ và bồi đắp qua một hành trình rất dài; đến lượt mình, thế hệ trẻ không thể chỉ thụ hưởng mà còn phải có trách nhiệm tiếp nối. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt không phải là nói những điều lớn lao, mà là biết quý trọng từng từ mình sử dụng, từng câu mình viết và từng lời mình nói. Nếu mỗi người trẻ đều ý thức được điều ấy, tiếng Việt sẽ không chỉ được bảo tồn mà còn có thể tiếp tục lớn lên, giàu đẹp hơn trong chính nhịp sống hiện đại.
Bình luận
Chia sẻ
- Top 55 bài văn NLXH về vai trò, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước hay nhất
- Top 55 bài văn nêu suy nghĩ về trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong thế hệ trẻ hay nhất
- Top 55 bài văn NLXH về tuổi trẻ hay nhất
- Top 55 bài văn nêu ý kiến tán thành của em về một sự kiện hiện tượng bất kỳ trong đời sống: “Hiện tượng học sinh tham gia các hoạt động đọc sách và xây dựng văn hóa đọc trong trường học.” hay nhất
- Top 55 bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục lối sống ích kỉ của một bộ phận giới trẻ hiện nay.” hay nhất
>> Xem thêm
Các bài khác cùng chuyên mục
- Top 55 bài văn NLXH về hiện tượng bạo lực học đường hay nhất
- Top 55 bài văn NLXH giải quyết tình trạng bè phái trong lớp học hay nhất
- Top 55 bài văn NLXH đề xuất giải pháp phù hợp để khắc phục tình trạng xả rác bừa bãi ở trường học hay nhất
- Top 55 bài văn NLXH về biện pháp giải quyết một vấn đề hay nhất
- Top 55 đoạn văn NLXH về vai trò của kí ức tuổi thơ đối với sự trưởng thành của mỗi con người hay nhất
Danh sách bình luận