Giải Bài 19. Danh y Tuệ Tĩnh trang 61 VBT Tiếng Việt 5 - Tích hợp PTNL số

Đọc 1

Ghi Đ (đúng) hoặc S (sai) vào □ trước các thông tin về loại thuốc mà danh y Tuệ Tĩnh nhắc đến trong câu chuyện kể cho học trò nghe.

□ Thuốc được vận chuyển từ Trung Quốc qua Việt Nam.

□ Thuốc được làm từ cây cỏ trong dân gian.

□ Thuốc có nguồn gốc từ cây cỏ nước Nam.

□ Thuốc góp phần làm cho quân ta thêm hùng mạnh và chiến thắng kẻ thù.

□ Thuốc chỉ được dùng trong cung đình, không phổ biến trong dân gian.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ bài trong SGK, tìm các từ ngữ, hình ảnh liên quan rồi điền hoặc ghi lại theo đúng yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

S - Thuốc được vận chuyển từ Trung Quốc qua Việt Nam.

Đ - Thuốc được làm từ cây cỏ trong dân gian.

Đ - Thuốc có nguồn gốc từ cây cỏ nước Nam.

Đ - Thuốc góp phần làm cho quân ta thêm hùng mạnh và chiến thắng kẻ thù.

S - Thuốc chỉ được dùng trong cung đình, không phổ biến trong dân gian.

Đọc 2

Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành câu nêu lên ý nguyện của danh y Tuệ Tĩnh.

Danh y Tuệ Tĩnh ước mong dân ta có thể dùng ……… để chữa bệnh cho người Nam.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ bài trong SGK, tìm các từ ngữ, hình ảnh liên quan rồi điền hoặc ghi lại theo đúng yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

Thuốc nam làm từ cây cỏ nước Nam.

Đọc 3

Viết 3 từ ngữ nêu cảm xúc của em về danh y Tuệ Tĩnh.

Phương pháp giải:

Em nhớ lại chi tiết trong bài khiến mình ấn tượng, rồi bày tỏ cảm nghĩ hoặc điều học được bằng lời của mình.

Lời giải chi tiết:

Kính trọng, biết ơn, khâm phục.

Luyện từ và câu 1

Chọn từ thích hợp trong ngoặc đơn điền vào chỗ trống.

Dấu ấn ………… (ưu việt/ đặc biệt/ khác biệt) của các lễ hội là những điệu múa ………… (duyên dáng/ dịu dàng/ đằm thắm) cùng âm thanh ………… (độc lạ/ khác lạ/ độc đáo) của nhạc cụ mang đậm âm hưởng văn hoá dân tộc Chăm. Đó là tiếng kèn sa-ra-nai, tiếng trống ghi-năng, pa-ra-nưng, tiếng đàn ka-nhi, tiếng chiêng, tiếng tù và a-săng,... Mỗi âm thanh là một giai điệu đẹp trong đời sống của người Chăm. Trong lễ hội, khi tiếng kèn, tiếng trống ………… (vang ngân/ vang dội/ vang rộn), hoà điệu với nhau, mọi người từ khắp nơi sẽ theo âm thanh ấy mà ………… (quây quần/ hội tụ/ tập hợp).

(Theo Ân Nguyễn)

Phương pháp giải:

Em so sánh nghĩa của các từ, chọn những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau rồi thực hiện yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

đặc biệt; duyên dáng; độc đáo; vang ngân; hội tụ.

Dấu ấn đặc biệt của các lễ hội là những điệu múa duyên dáng cùng âm thanh độc đáo của nhạc cụ mang đậm âm hưởng văn hoá dân tộc Chăm. Đó là tiếng kèn sa-ra-nai, tiếng trống ghi-năng, pa-ra-nưng, tiếng đàn ka-nhi, tiếng chiêng, tiếng tù và a-săng,... Mỗi âm thanh là một giai điệu đẹp trong đời sống của người Chăm. Trong lễ hội, khi tiếng kèn, tiếng trống vang ngân hoà điệu với nhau, mọi người từ khắp nơi sẽ theo âm thanh ấy mà hội tụ.

Luyện từ và câu 2

Gạch dưới từ không đồng nghĩa với các từ còn lại trong mỗi dãy sau:

a. tâm nguyện, ước nguyện, mong muốn, ước hẹn, ước muốn

b. can đảm, can trường, can dự, gan dạ, dũng cảm

c. khâm phục, chiêm ngưỡng, ngưỡng mộ, thán phục, cảm phục

Phương pháp giải:

Em so sánh nghĩa của các từ, chọn những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau rồi thực hiện yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

a. tâm nguyện, ước nguyện, mong muốn, ước hẹn, ước muốn

Giải thích: Các từ còn lại đều chỉ điều mà con người mong ước, khao khát đạt được. Riêng ước hẹn chỉ sự hẹn hò, giao ước với nhau về một việc trong tương lai.

b. can đảm, can trường, can dự, gan dạ, dũng cảm

Giải thích: Các từ còn lại đều chỉ phẩm chất dũng cảm, không sợ khó khăn, nguy hiểm. Riêng can dự có nghĩa là tham gia hoặc xen vào một sự việc nào đó.

c. khâm phục, chiêm ngưỡng, ngưỡng mộ, thán phục, cảm phục

Giải thích: Các từ còn lại đều thể hiện sự kính trọng, thán phục trước tài năng, phẩm chất hoặc việc làm của người khác. Riêng chiêm ngưỡng có nghĩa là ngắm nhìn một cách chăm chú, trân trọng và thích thú trước vẻ đẹp của sự vật, cảnh vật hoặc tác phẩm nghệ thuật.

Luyện từ và câu 3

Khoanh vào chữ cái trước các câu có từ in đậm được dùng với nghĩa chuyển.

A. Cúc hoạ mi nở muộn hơn, góp thêm vẻ bát ngát của cánh trắng, nhị vàng và hương thơm dìu dịu.

B. Đàn chim tung cánh bay lên, gieo vào không trung chuỗi âm thanh lảnh lót.

C. Sát cánh đồng làng là đồi hoa cúc bách nhật tím ngát.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ từng yêu cầu, dựa vào kiến thức đã học và chọn từ ngữ rõ ràng, phù hợp để trả lời.

Lời giải chi tiết:

Chọn C. Sát cánh đồng làng là đồi hoa cúc bách nhật tím ngát.

A. “Cánh trắng”: Nghĩa gốc, chỉ cánh hoa, một bộ phận của bông hoa.

B. “Tung cánh”: Nghĩa gốc, chỉ bộ phận giúp chim bay.

C. “Cánh đồng”: Nghĩa chuyển, từ cánh chỉ một khoảng đất rộng dùng để trồng trọt.

Luyện từ và câu 4

Viết 2 – 3 câu giới thiệu về một danh nhân, trong đó có dùng một cặp từ đồng nghĩa.

Phương pháp giải:

Em so sánh nghĩa của các từ, chọn những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau rồi thực hiện yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

Danh y Tuệ Tĩnh là người thầy thuốc có nhiều đóng góp cho việc chữa bệnh bằng thuốc nam. Em rất kính phục tài năng của ông và ngưỡng mộ tấm lòng luôn nghĩ đến sức khoẻ của nhân dân.

Cặp từ đồng nghĩa: kính phục – ngưỡng mộ.

Viết

Dựa vào sơ đồ tìm ý đã hoàn thành ở Bài 18, viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành 1 trong 2 sự việc hiện tượng đã chọn.

Phương pháp giải:

Em chọn đối tượng hoặc sự việc, ghi các ý chính rồi sắp xếp theo phần mở đầu, triển khai và kết thúc.

Lời giải chi tiết:

Em hoàn toàn tán thành việc thành lập Câu lạc bộ Đọc sách trong trường. Sách giúp chúng em mở rộng hiểu biết và học được nhiều cách sống tốt đẹp. Khi có câu lạc bộ, các bạn sẽ có thêm cơ hội trao đổi sách và giới thiệu những câu chuyện hay. Những buổi sinh hoạt còn giúp học sinh mạnh dạn trình bày, biết lắng nghe ý kiến khác. Chẳng hạn, mỗi tổ có thể giới thiệu một cuốn sách rồi cùng thảo luận điều bổ ích nhất. Em mong câu lạc bộ sớm được thành lập và sẽ tích cực góp sách, tham gia.

Em đồng tình với việc phát triển các hoạt động thể dục, thể thao trong trường học. Vận động đều đặn giúp học sinh khoẻ mạnh, nhanh nhẹn và học tập tốt hơn. Sau những giờ ngồi học, chúng em được thư giãn khi chơi đá cầu, cầu lông hoặc tập thể dục. Các trò chơi tập thể còn giúp các bạn đoàn kết và biết tuân thủ luật. Nhà trường cần hướng dẫn học sinh chọn môn vừa sức, giữ an toàn khi tập luyện. Em mong mỗi ngày đến trường đều có thời gian vận động bổ ích.

Vận dụng

Tìm 3 – 5 từ ngữ:

- Có chứa tiếng “danh” nghĩa là “có tiếng tăm”

M: danh y

- Có chứa tiếng “ăn” nghĩa là “hợp với nhau, tạo nên sự hài hoà”

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ từng yêu cầu, dựa vào kiến thức đã học và chọn từ ngữ rõ ràng, phù hợp để trả lời.

Lời giải chi tiết:

- Tiếng danh có nghĩa có tiếng tăm: danh tiếng, danh nhân, danh y, danh vọng.

- Tiếng ăn mang nghĩa phù hợp, hài hoà: ăn ý, ăn khớp, ăn nhập, ăn nhịp, ăn rơ.