Giải Bài 15. Bài ca về mặt trời trang 44 VBT Tiếng Việt 5 - Tích hợp PTNL số

Đọc 1

Hình ảnh đàn chim sẻ hát vang trong bình minh gợi lên cho em cảm xúc, suy nghĩ gì? Khoanh vào chữ cái trước ý em chọn hoặc nêu ý kiến của em.

A. Ngày mới rộn ràng, hân hoan và tràn đầy sức sống.

B. Cảnh vật lúc bình minh rất bình yên, tươi mới.

C. Thiên nhiên kết nối với con người bằng những âm thanh đẹp.

Ý kiến của em: ................................

Phương pháp giải:

Em tưởng tượng tiếng chim sẻ trong buổi sớm và nêu cảm nhận của mình.

Lời giải chi tiết:

Chọn A. Tiếng chim sẻ khiến em thấy ngày mới thật rộn ràng, vui tươi và đầy sức sống.

Đọc 2

Đánh dấu ✓ vào ○ trước các từ ngữ chỉ sự vật được dùng để so sánh với hình ảnh mặt trời lúc bình minh.

Phương pháp giải:

Em tìm các câu so sánh vầng mặt trời trong bài đọc.

Lời giải chi tiết:

Đọc 3

Viết 3 từ nói lên cảm xúc của em khi đọc những vần thơ cuối bài.

Phương pháp giải:

Em nghĩ đến cảm xúc khi ngắm mặt trời rực rỡ và nghe bài ca đón ngày mới.

Lời giải chi tiết:

Hân hoan, thích thú, say mê.

Luyện từ và câu 1

Tra từ điển để tìm nghĩa gốc và 1 – 2 nghĩa chuyển của mỗi từ sau:

a. lưỡi
................................
b. ngọt
................................

Phương pháp giải:

Em tra từng từ, tìm nghĩa chỉ sự vật hoặc đặc điểm ban đầu rồi tìm nghĩa được dùng rộng ra.

Lời giải chi tiết:

a. lưỡi:

- Nghĩa gốc: Bộ phận trong miệng của người và động vật, dùng để nếm, hỗ trợ ăn uống; ở người còn giúp phát âm.

- Nghĩa chuyển: Bộ phận mỏng, sắc của dụng cụ, dùng để cắt, chặt, cưa,… (Ví dụ: lưỡi dao, lưỡi cưa.)

b. ngọt:

- Nghĩa gốc: Có vị như đường, mật. (Ví dụ: cam ngọt.)

- Nghĩa chuyển 1: Êm tai, dễ nghe. (Ví dụ: giọng hát ngọt.)

- Nghĩa chuyển 2: Rất sắc, cắt dễ dàng. (Ví dụ: dao sắc ngọt.)

Luyện từ và câu 2

Đặt 1 câu:

a. có từ ngọt được dùng với nghĩa gốc.

................................
b. có từ ngọt được dùng với nghĩa chuyển.

................................

Phương pháp giải:

Em đặt một câu nói về vị của thức ăn và một câu nói về âm thanh dễ nghe.

Lời giải chi tiết:

a. Quả xoài chín vàng có vị ngọt đậm.

b. Giọng hát của chị ngọt như lời ru của mẹ.

Viết

Dựa vào dàn ý ở Bài 13, viết bài văn theo yêu cầu của đề bài.

Phương pháp giải:

Em dựa vào dàn ý đã lập cho 1 trong 2 đề ở Bài 13, viết đủ ba phần, kết hợp tả cảnh với cảm xúc.

Lời giải chi tiết:

Quê hương em có một dòng sông hiền hoà chảy qua. Dòng sông gắn bó với em từ những ngày còn bé. Em thích nhất được ngắm sông vào một buổi sáng đẹp trời.

Từ xa nhìn lại, dòng sông uốn lượn như một dải lụa xanh mềm mại giữa làng quê. Buổi sớm, không gian thật yên bình. Làn sương mỏng còn vương trên mặt nước, khiến cảnh vật như đang chìm trong giấc ngủ. Không khí mát lành làm em thấy khoan khoái.

Khi mặt trời lên, những tia nắng đầu tiên nhẹ nhàng rải xuống dòng sông. Mặt nước xanh trong phản chiếu mây trời, thỉnh thoảng gợn lên những vòng sóng nhỏ. Ánh nắng nhảy nhót trên sóng, lấp lánh như muôn hạt vàng. Hai bên bờ, hàng tre xanh nghiêng mình soi bóng. Xa hơn là bãi ngô và những thảm cỏ mướt. Gió khẽ thổi, đưa hương lúa từ cánh đồng gần đó thoang thoảng bay sang.

Trên sông, vài chiếc thuyền chậm rãi trôi. Tiếng mái chèo khua nước hoà cùng tiếng chim trong vòm tre. Một bác ngư dân đang thả lưới. Khi bác kéo lưới lên, những con cá nhỏ ánh bạc giãy mình lấp lánh. Trên cây cầu bắc ngang sông, người dân đi làm, các bạn học sinh vui vẻ đến trường. Dòng sông như bừng tỉnh cùng nhịp sống của làng quê.

Em thường cùng ông đi dạo trên bờ sông vào buổi sáng. Hai ông cháu vừa ngắm cảnh vừa nhặt những mẩu rác bỏ vào thùng. Ông kể rằng dòng sông đã gắn bó với làng từ rất lâu. Nghe ông kể, em càng thấy yêu quý dòng nước hiền hoà trước mắt.

Dòng sông quê em đẹp bình dị mà thân thương biết mấy! Em sẽ giữ gìn vệ sinh, không vứt rác xuống nước để dòng sông luôn trong sạch. Mai này dù đi đâu, em cũng nhớ mãi dòng sông của tuổi thơ mình.

Đất nước Việt Nam có rất nhiều cảnh đẹp, nhưng em ấn tượng nhất với cảnh biển đảo Phú Quốc mà em được ngắm nhìn qua một chương trình du lịch trên ti vi. Vẻ đẹp trong xanh, thơ mộng của nơi đây đã khiến em vô cùng thích thú và mong muốn một lần được đặt chân đến.

Nhìn từ trên cao, biển Phú Quốc hiện ra rộng lớn, bao la như một tấm thảm xanh khổng lồ trải dài đến tận chân trời. Bầu trời cao vời vợi, trong xanh và không một gợn mây. Không gian nơi đây thật thoáng đãng, yên bình. Những bãi cát trắng mịn uốn cong mềm mại, ôm lấy làn nước biển xanh biếc, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp.

Dưới ánh nắng vàng rực rỡ, mặt biển lấp lánh như được dát hàng nghìn viên kim cương nhỏ. Từng con sóng nối đuôi nhau xô vào bờ, tung bọt trắng xóa rồi nhẹ nhàng rút ra xa. Dọc theo bãi biển là những hàng dừa xanh cao vút, nghiêng mình đung đưa trong làn gió mát. Tiếng sóng vỗ rì rào hòa cùng tiếng gió thổi qua những tán dừa tạo nên một bản nhạc thiên nhiên êm dịu. Xa xa, những hòn đảo nhỏ nhấp nhô giữa biển khơi như những viên ngọc xanh giữa đại dương. Thỉnh thoảng, vài chiếc thuyền đánh cá chậm rãi lướt trên mặt nước, để lại phía sau những vệt sóng dài.

Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, biển Phú Quốc còn nhộn nhịp với nhiều hoạt động thú vị. Từ sáng sớm, những bác ngư dân đã chèo thuyền ra khơi để đánh bắt cá và hải sản. Trên bãi biển, du khách vui vẻ tắm biển, chụp ảnh và dạo chơi trên cát. Những bạn nhỏ thích thú xây lâu đài cát, nhặt vỏ sò và chạy đuổi nhau bên mép nước. Tiếng nói cười rộn rã hòa cùng tiếng sóng biển khiến khung cảnh càng thêm vui tươi, sinh động. Mọi người cũng có ý thức thu gom rác, giữ gìn bãi biển luôn sạch đẹp.

Dù chỉ được ngắm nhìn qua màn ảnh nhỏ, em vẫn cảm nhận được vẻ đẹp tuyệt vời của biển đảo Phú Quốc. Em mong một ngày nào đó sẽ được tận mắt ngắm nhìn làn nước xanh trong, bước chân trên bãi cát trắng và lắng nghe tiếng sóng biển rì rào. Em càng thêm yêu quý, tự hào về vẻ đẹp của biển đảo quê hương và tự nhủ sẽ luôn có ý thức bảo vệ môi trường biển.

Vận dụng

Chép lại một số câu văn tả cảnh thiên nhiên đặc sắc mà em đọc được trong sách, báo,...

Phương pháp giải:

Em chọn những câu văn có hình ảnh đẹp trong bài đã đọc và chép lại đúng nguyên văn.

Lời giải chi tiết:

“Những chùm hoa phơn phớt hồng, phơn phớt tím, thoang thoảng hương, hoà lẫn với mùi rơm rạ trong buổi sáng đẫm sương.”

(Theo Trương Huỳnh Như Trân, Nếu em có một khu vườn)

“Chiếc mũ đỏ to lên nhô dần lên trên nền trời buổi sớm.”

(Theo Nguyễn Trọng Tạo, Bài ca về mặt trời)