Phóng xạ

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(thường dùng phụ sau danh từ). (Hiện tượng) phóng ra các tia alpha, beta, gamma do sự phân rã của hạt nhân.

Ví dụ: Vật liệu này phóng xạ nên phải xử lý theo quy trình nghiêm ngặt.

Đặt câu với từ "Phóng xạ"

Nghĩa: (thường dùng phụ sau danh từ). (Hiện tượng) phóng ra các tia alpha, beta, gamma do sự phân rã của hạt nhân.

Học sinh tiểu học

• Khối chất đó phóng xạ, nên người ta đặt nó trong hộp an toàn.
• Đá trong phòng thí nghiệm phóng xạ, vì thế cô giáo dặn không chạm vào.
• Chất này phóng xạ nên chú bảo vệ treo biển cảnh báo.

Học sinh THCS – THPT

• Mẫu urani trong tủ chì phóng xạ, phát ra bức xạ mà mắt thường không thấy.
• Chất thí nghiệm phóng xạ nên phải đo bằng máy đếm Geiger trước khi mở nắp.
• Đồng vị ấy phóng xạ liên tục, từ từ biến đổi thành nguyên tố khác.

Người trưởng thành

• Vật liệu này phóng xạ nên phải xử lý theo quy trình nghiêm ngặt.
• Đồng vị phóng xạ thì thầm trong im lặng, để lại dấu vết trên phim nhũ ảnh.
• Khi lõi nhiên liệu phóng xạ mạnh, mọi sơ suất đều có cái giá rất đắt.
• Thời gian trôi, mẫu vật phóng xạ lặng lẽ đổi tên mình trong bảng tuần hoàn.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : (thường dùng phụ sau danh từ). (Hiện tượng) phóng ra các tia alpha, beta, gamma do sự phân rã của hạt nhân.

Từ đồng nghĩa:

• phát xạ
• bức xạ

Từ trái nghĩa:

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
phóng xạ	thuật ngữ khoa học, trung tính, khách quan, mức độ mô tả hiện tượng Ví dụ: Vật liệu này phóng xạ nên phải xử lý theo quy trình nghiêm ngặt.
phát xạ	trung tính, thuật ngữ vật lý hạt nhân; dùng thay trong bối cảnh nêu hiện tượng Ví dụ: Mẫu vật đang phát xạ mạnh.
bức xạ	trung tính, khoa học; thường dùng như động từ trong văn bản kỹ thuật Ví dụ: Chất này bức xạ liên tục trong vài giờ.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết khoa học, báo cáo nghiên cứu về vật lý hạt nhân hoặc môi trường.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến trong các tài liệu về vật lý, hóa học và y học hạt nhân.

Sắc thái & phong cách

• Phong cách trang trọng, mang tính khoa học và kỹ thuật cao.
• Thường xuất hiện trong văn viết chuyên ngành và học thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các hiện tượng vật lý liên quan đến hạt nhân.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến khoa học hoặc kỹ thuật.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ chuyên ngành khác để mô tả chi tiết hiện tượng.

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với các từ gần nghĩa như "bức xạ"; cần chú ý ngữ cảnh sử dụng.
• Đảm bảo hiểu rõ về hiện tượng vật lý để sử dụng từ chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau danh từ chỉ hiện tượng hoặc vật thể; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "hiện tượng phóng xạ", "vật liệu phóng xạ".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ hiện tượng hoặc vật thể, ví dụ: "hạt nhân phóng xạ", "chất phóng xạ".

Từ liên quan:

• tia
• hạt nhân
• phân rã
• bức xạ
• năng lượng
• nguyên tử
• đồng vị
• hạt
• sóng
• điện từ