Tịnh tiến

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Dời chỗ sao cho mỗi đường thẳng nối hai điểm bất kì của vật luôn luôn song song với chính nó.

Ví dụ: Kỹ sư tịnh tiến chi tiết cơ khí dọc theo ray, không hề xoay lệch.

Đặt câu với từ "Tịnh tiến"

Nghĩa: Dời chỗ sao cho mỗi đường thẳng nối hai điểm bất kì của vật luôn luôn song song với chính nó.

Học sinh tiểu học

• Thầy đẩy cái thước tịnh tiến trên bàn, nó trượt thẳng mà không xoay.
• Cô tịnh tiến quyển vở từ mép bàn vào giữa bàn, bìa vở vẫn giữ hướng ban đầu.
• Bạn Minh tịnh tiến khối hộp trên sàn, các cạnh luôn song song như lúc đầu.

Học sinh THCS – THPT

• Trong hình học, nếu ta tịnh tiến tam giác sang phải, hình mới chồng khít với hình cũ mà không xoay.
• Khi tịnh tiến vector trên mặt phẳng, mũi tên chỉ hướng giữ nguyên, chỉ thay đổi vị trí.
• Phần mềm cho phép tịnh tiến đồ thị hàm số lên trên, đường cong dịch chỗ nhưng hình dạng không đổi.

Người trưởng thành

• Kỹ sư tịnh tiến chi tiết cơ khí dọc theo ray, không hề xoay lệch.
• Trong thiết kế, tịnh tiến một mô-đun là cách dịch chuyển nguyên khối để kiểm tra bố cục.
• Robot chỉ cần tịnh tiến đầu kẹp một đoạn ngắn là khớp đúng vị trí lắp ráp.
• Khi tịnh tiến dữ liệu trên biểu đồ, ta đang dịch trục tham chiếu mà vẫn giữ nguyên hình dạng mẫu.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Dời chỗ sao cho mỗi đường thẳng nối hai điểm bất kì của vật luôn luôn song song với chính nó.

Từ đồng nghĩa:

• trượt

Từ trái nghĩa:

• quay
• đối xứng

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
tịnh tiến	thuật ngữ hình học; trung tính, trang trọng, chính xác, không cảm xúc Ví dụ: Kỹ sư tịnh tiến chi tiết cơ khí dọc theo ray, không hề xoay lệch.
trượt	trung tính; khẩu ngữ/kĩ thuật; gần nghĩa khi nói vật di chuyển song song mặt phẳng Ví dụ: Hình chữ nhật trượt theo phương ngang một đoạn a.
quay	thuật ngữ hình học; đối lập về phép dời hình (xoay quanh tâm) Ví dụ: Thay vì tịnh tiến, ta quay tam giác quanh điểm O một góc 60°.
đối xứng	thuật ngữ hình học; phép dời hình qua trục/tâm, trái với tịnh tiến về cách biến đổi Ví dụ: Hình được tạo bởi phép đối xứng qua trục d, không phải tịnh tiến.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các văn bản kỹ thuật, toán học hoặc vật lý.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến, đặc biệt trong toán học, vật lý và cơ học.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc.
• Phong cách trang trọng, chuyên ngành.
• Thích hợp cho văn bản kỹ thuật và học thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi mô tả chuyển động trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu.
• Không có nhiều biến thể, thường được dùng nguyên dạng.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ chuyển động khác như "di chuyển" hay "dời chỗ".
• Khác biệt với "xoay" vì "tịnh tiến" không thay đổi hướng của vật.
• Cần chú ý ngữ cảnh chuyên ngành để sử dụng chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "tịnh tiến vật thể".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ vật thể hoặc không gian, ví dụ: "tịnh tiến điểm", "tịnh tiến mặt phẳng".

Từ liên quan:

• di chuyển
• dịch chuyển
• chuyển động
• dời
• xê dịch
• trượt
• lướt
• đi
• chạy
• bay