Mệt nhọc

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép đẳng lập
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

Mệt vì phải bỏ nhiều sức (nói khái quát).

Ví dụ: Sau ca làm kéo dài, tôi về nhà với thân thể mệt nhọc.

Đặt câu với từ "Mệt nhọc"

Nghĩa: Mệt vì phải bỏ nhiều sức (nói khái quát).

Học sinh tiểu học

• Mẹ gánh nước cả buổi nên trông rất mệt nhọc.
• Con quét sân lâu quá nên tay chân mệt nhọc.
• Bạn chạy đuổi bắt trên sân trường nên người mệt nhọc.

Học sinh THCS – THPT

• Sau giờ thể dục chạy bền, ai cũng thở dốc, người mệt nhọc.
• Bạn trực nhật lớp xong, mồ hôi ướt áo, khuôn mặt mệt nhọc.
• Ôn bài đến khuya, sáng dậy mắt nặng trĩu, đầu óc mệt nhọc.

Người trưởng thành

• Sau ca làm kéo dài, tôi về nhà với thân thể mệt nhọc.
• Leo cầu thang lên căn hộ, tôi nghe tim đập dồn và đôi chân mệt nhọc.
• Qua một ngày xoay xở công việc và gia đình, giọng nói tôi trở nên mệt nhọc.
• Đêm vắng, đặt lưng xuống giường, mới thấy cả người mệt nhọc như rã ra.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Mệt vì phải bỏ nhiều sức (nói khái quát).

Từ đồng nghĩa:

• vất vả
• nhọc nhằn
• lao lực

Từ trái nghĩa:

• nhàn nhã
• thong thả

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
mệt nhọc	mức độ mạnh vừa đến mạnh; trung tính; dùng phổ biến trong văn nói/viết Ví dụ: Sau ca làm kéo dài, tôi về nhà với thân thể mệt nhọc.
vất vả	trung tính, phổ biến; mức độ vừa; sắc thái chịu khó Ví dụ: Sau một ngày vất vả, ai nấy đều muốn nghỉ.
nhọc nhằn	văn chương/biểu cảm; mức độ mạnh hơn, gợi gian truân Ví dụ: Chặng đường nhọc nhằn ấy để lại nhiều ký ức.
lao lực	trang trọng, hơi cổ; mức độ mạnh, gợi hao tổn sức lực Ví dụ: Ông cụ đã lao lực vì làm việc liên tục.
nhàn nhã	trung tính, hơi trang trọng; mức độ nhẹ, gợi thảnh thơi Ví dụ: Công việc nhàn nhã nên anh vẫn giữ sức khoẻ.
thong thả	khẩu ngữ, nhẹ; gợi thư thái, không gấp gáp Ví dụ: Cô làm việc thong thả suốt buổi sáng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để diễn tả cảm giác sau khi làm việc nặng nhọc hoặc kéo dài.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường thay bằng từ ngữ trang trọng hơn như "lao động vất vả".
• Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo cảm giác chân thực về sự kiệt sức của nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện cảm giác kiệt sức, cần nghỉ ngơi.
• Phong cách thân mật, gần gũi, thường dùng trong khẩu ngữ.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn diễn tả cảm giác mệt mỏi sau công việc nặng nhọc.
• Tránh dùng trong văn bản trang trọng, có thể thay bằng từ "vất vả" hoặc "lao động cực nhọc".
• Thường đi kèm với các từ chỉ hoạt động như "làm việc", "lao động".

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "mệt mỏi", cần chú ý ngữ cảnh để chọn từ phù hợp.
• "Mệt nhọc" nhấn mạnh vào sự tiêu hao sức lực, trong khi "mệt mỏi" có thể bao hàm cả yếu tố tinh thần.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm vị ngữ trong câu để miêu tả trạng thái của chủ ngữ.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép đẳng lập, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "rất mệt nhọc", "quá mệt nhọc".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với phó từ chỉ mức độ như "rất", "quá"; có thể đi kèm với danh từ chỉ người hoặc vật chịu tác động.

Từ liên quan:

• mệt
• mỏi
• nhọc
• vất vả
• kiệt sức
• rã rời
• uể oải
• mệt mỏi
• mệt lử
• mệt nhoài