Đòn gánh
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Đòn dùng để gánh, thường làm bằng một đoạn tre chẻ đôi hoặc một thanh gỗ đẽo bẹt, hai đầu có mấu để giữ đầu quang.
Ví dụ:
Cô gánh hàng bằng một chiếc đòn gánh tre chắc chắn.
Nghĩa: Đòn dùng để gánh, thường làm bằng một đoạn tre chẻ đôi hoặc một thanh gỗ đẽo bẹt, hai đầu có mấu để giữ đầu quang.
1
Học sinh tiểu học
- Bà ngoại đặt quang thóc lên đòn gánh rồi bước ra sân.
- Em nhìn thấy cô bán xôi gánh hai thúng bằng một chiếc đòn gánh tre.
- Chú nông dân dựa đòn gánh vào gốc cau sau buổi làm đồng.
2
Học sinh THCS – THPT
- Tiếng tre kêu nhè nhẹ trên vai người gánh, theo nhịp đòn gánh trĩu xuống rồi bật lên.
- Người bán hàng rong lắc vai qua ngõ, đòn gánh cong như vầng trăng non chở đầy trái cây.
- Trên đường làng, mỗi đòn gánh là một chuyến mưu sinh giản dị mà bền bỉ.
3
Người trưởng thành
- Cô gánh hàng bằng một chiếc đòn gánh tre chắc chắn.
- Đòn gánh cong oằn dưới sức nặng, nhưng đôi vai đã quen với nhịp dẻo dai của đời sống chợ búa.
- Tôi vẫn nhớ tiếng cót két của đòn gánh mỗi sớm, như lời đánh thức làng quê còn ngái ngủ.
- Giữa phố xá hiện đại, bóng đòn gánh lặng lẽ đi qua, giữ lại một nhịp sống xưa cũ trong mắt người qua đường.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về công việc lao động, đặc biệt là ở nông thôn.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, có thể xuất hiện trong các bài viết về văn hóa, lịch sử hoặc mô tả công cụ lao động truyền thống.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo hình ảnh về cuộc sống lao động, thường mang tính biểu tượng.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự mộc mạc, giản dị, gắn liền với đời sống lao động.
- Thường thuộc phong cách khẩu ngữ hoặc văn chương.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi miêu tả công việc gánh vác, đặc biệt trong bối cảnh nông thôn.
- Tránh dùng trong các văn bản kỹ thuật hoặc hiện đại không liên quan đến lao động truyền thống.
- Không có nhiều biến thể, thường giữ nguyên nghĩa gốc.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ công cụ lao động khác nếu không chú ý đến đặc điểm cụ thể.
- Khác biệt với "đòn bẩy" ở chức năng và cách sử dụng.
- Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với các từ chỉ hoạt động lao động như "gánh nước", "gánh hàng".
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau các từ chỉ định như "cái", "một"; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "cái đòn gánh", "đòn gánh tre".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với tính từ chỉ chất liệu (tre, gỗ), lượng từ (một, hai), hoặc động từ chỉ hành động (mang, gánh).
Danh sách bình luận