Đạo hàm

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Số nói lên tốc độ biến thiên của một hàm số xung quanh một điểm.

Ví dụ: Đạo hàm đo tốc độ biến thiên tại một điểm của hàm số.

Đặt câu với từ "Đạo hàm"

Nghĩa: Số nói lên tốc độ biến thiên của một hàm số xung quanh một điểm.

Học sinh tiểu học

• Thầy bảo đạo hàm cho biết đồ thị dốc lên hay dốc xuống tại chỗ đó.
• Nhìn đạo hàm dương, em hiểu đường cong đang đi lên.
• Đạo hàm bằng không thì đỉnh đồi ở ngay đó.

Học sinh THCS – THPT

• Đạo hàm cho ta biết hàm số thay đổi nhanh chậm thế nào tại một vị trí.
• Khi đạo hàm âm, đồ thị như đang đi xuống dốc.
• Điểm mà đạo hàm bằng không thường là nơi đường cong “chững” lại trước khi đổi chiều.

Người trưởng thành

• Đạo hàm đo tốc độ biến thiên tại một điểm của hàm số.
• Đọc giá trị đạo hàm, ta biết xu hướng tức thời: tăng, giảm hay đứng lại.
• Đạo hàm lớn cho thấy tín hiệu đổi nhanh, như nhịp tim tăng dồn trên màn hình.
• Ở nơi đạo hàm bằng không, ta dừng lại để xem là đỉnh, đáy hay chỉ một khúc quanh hiền lành.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu học thuật, sách giáo khoa toán học.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến trong toán học, vật lý và các ngành kỹ thuật liên quan.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính chính xác và khoa học, không mang cảm xúc.
• Thuộc phong cách học thuật và chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các khái niệm toán học hoặc phân tích kỹ thuật.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến toán học hoặc kỹ thuật.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ toán học khác như hàm số, biến thiên.

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với các khái niệm toán học khác như tích phân.
• Cần chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng đúng và chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng ở đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: 'đạo hàm của hàm số'.

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với các từ chỉ định (như 'của'), động từ (như 'tính', 'xác định'), và tính từ (như 'liên tục').

Từ liên quan:

• giải tích
• hàm số
• giới hạn
• tích phân
• vi phân
• tiếp tuyến
• cực trị
• biến thiên
• tốc độ
• phương trình