Căn cứ

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Dựa vào làm cơ sở để lập luận hoặc hành động.

Ví dụ: Tôi căn cứ vào hợp đồng để yêu cầu bảo hành.

danh từ

Cái làm chỗ dựa, làm cơ sở để lập luận hoặc hành động.

Ví dụ: Hợp đồng là căn cứ để giải quyết tranh chấp.

danh từ

Vùng, khu vực làm chỗ dựa cho các hoạt động chính trị hoặc quân sự.

Ví dụ: Quân đội rút về căn cứ an toàn.

Nghĩa 1: Dựa vào làm cơ sở để lập luận hoặc hành động.

Học sinh tiểu học

Con căn cứ vào thời khóa biểu để chuẩn bị sách vở.
Cô giáo dặn chúng mình căn cứ vào tranh để kể chuyện.
Em căn cứ vào hướng dẫn rồi làm bài cho đúng.

Học sinh THCS – THPT

Bạn hãy căn cứ vào số liệu thí nghiệm để rút ra nhận xét.
Nhóm căn cứ vào đề cương mà phân công việc cho rõ ràng.
Thầy nhắc chúng tôi căn cứ vào ngữ cảnh để hiểu nghĩa của từ.

Người trưởng thành

Tôi căn cứ vào hợp đồng để yêu cầu bảo hành.
Ta chỉ nên quyết định khi đã căn cứ vào bằng chứng đáng tin.
Căn cứ vào kinh nghiệm, tôi chọn phương án ít rủi ro hơn.
Hãy căn cứ vào mục tiêu dài hạn, đừng chạy theo cảm xúc chốc lát.

Nghĩa 2: Cái làm chỗ dựa, làm cơ sở để lập luận hoặc hành động.

Học sinh tiểu học

Bảng điểm là căn cứ để cô khen thưởng.
Nội quy là căn cứ để lớp giữ trật tự.
Bản đồ là căn cứ để cả nhóm tìm đường.

Học sinh THCS – THPT

Kết quả khảo sát là căn cứ để điều chỉnh kế hoạch câu lạc bộ.
Số liệu lịch sử là căn cứ để viết báo cáo môn Sử.
Tiêu chí rõ ràng là căn cứ để chấm điểm công bằng.

Người trưởng thành

Hợp đồng là căn cứ để giải quyết tranh chấp.
Các điều khoản pháp lý là căn cứ cho quyết định xử phạt.
Niềm tin không kiểm chứng khó làm căn cứ cho một khoản đầu tư.
Kinh nghiệm cá nhân hữu ích nhưng không đủ làm căn cứ trong nghiên cứu.

Nghĩa 3: Vùng, khu vực làm chỗ dựa cho các hoạt động chính trị hoặc quân sự.

Học sinh tiểu học

Bộ đội rời căn cứ để làm nhiệm vụ.
Trong truyện, các anh hùng xây một căn cứ trong rừng.
Máy bay xuất phát từ căn cứ gần biển.

Học sinh THCS – THPT

Đơn vị lập căn cứ dã chiến để bảo đảm tiếp tế.
Bản đồ cho thấy căn cứ nằm sâu trong thung lũng.
Phim mô tả một căn cứ bí mật phục vụ nhiệm vụ trinh sát.

Người trưởng thành

Quân đội rút về căn cứ an toàn.
Họ xây căn cứ ở vị trí khống chế để kiểm soát tuyến đường.
Trong thời chiến, mỗi căn cứ là một mạng lưới hậu cần và thông tin.
Tổ chức đã chuyển căn cứ sang nước láng giềng để tránh truy quét.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh sử dụng

Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng để chỉ cơ sở lập luận hoặc hành động.
Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường dùng trong quân sự và chính trị để chỉ vùng hoặc khu vực chiến lược.

Sắc thái & phong cách

Thường mang sắc thái trang trọng và chính xác.
Phổ biến trong văn viết, đặc biệt là trong các văn bản hành chính và học thuật.
Thường không mang cảm xúc cá nhân, mà tập trung vào tính khách quan.

Cách dùng & phạm vi

Nên dùng khi cần chỉ rõ cơ sở của một lập luận hoặc hành động.
Tránh dùng trong ngữ cảnh thân mật hoặc không chính thức.
Thường đi kèm với các từ chỉ hành động hoặc lập luận để làm rõ ý nghĩa.

Lưu ý đặc biệt

Dễ nhầm lẫn với các từ như "cơ sở" hoặc "nền tảng" trong một số ngữ cảnh.
Chú ý phân biệt giữa nghĩa động từ và danh từ để sử dụng chính xác.
Trong ngữ cảnh quân sự, cần hiểu rõ ý nghĩa chiến lược của từ.

Chức năng ngữ pháp

"C03n c0" cf3 thc thc hicn vai trf2 le0 11cnh ngc, bc ngc hoc trcng ngc trong ce2u.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Le0 tc ghcp, khf4ng cf3 phc tc 11cnh ke8m.

Đặc điểm cú pháp

Thcng 11ct c 11cu ce2u, cf3 thc thcn le0m trung te2m ccm danh tc, ved dc: "c03n c0 qucn sc".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thcng kbt hcp vci danh tc, tc tc, ved dc: "c03n c0 chcnh trc".

dựa nương vịn bám cơ sở nền tảng gốc nguồn căn nguyên căn bản

Căn cứ

Từ liên quan: