Đề thi giữa kì 2 Văn 8 - Đề số 15

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Bộ đội về làng *

(trích)

Các anh về

Mái ấm nhà vui,

Tiếng hát câu cười

Rộn ràng xóm nhỏ.

Các anh về

Tưng bừng trước ngõ,

Lớp lớp đàn em hớn hở chạy theo sau.

Me già bịn rịn áo nâu

Vui đàn con ở rừng sâu mới về.

Làng tôi nghèo

Mái lá nhà tre.

Các anh về

Xôn xao làng bé nhỏ.

Nhà lá đơn sơ

Tấm lòng rộng mở

Nồi cơm nấu dở

Bát nước chè xanh

Ngồi vui kể chuyện tâm tình bên nhau.

(Hoàng Trung Thông, NXB Văn nghệ, 1955)

* Bài thơ được viết trong thời kỳ tác giả tham gia kháng chiến chống Pháp (1946-1954). Nhà thơ Hoàng Trung Thông (1925-1993), quê ở Nghệ An, là một cây bút tiêu biểu cho nền thơ cách mạng của nước ta.

Câu 1 (0.5 điểm): Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 (0.5 điểm): Từ “anh” trong bài thơ chỉ ai?

Câu 3 (1.0 điểm): Nêu tác dụng của phép tu từ điệp ngữ cách anh về.

Câu 4 (1.0 điểm): Nguyên nhân nào khiến bà con xóm làng yêu quý, mừng vui đón các anh về?

Câu 5 (1.0 điểm): Thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra được từ đoạn thơ trên là gì?

PHẦN II. VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm nghĩ của em sau khi đọc đoạn thơ trong phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến: “Biết yêu thương, chia sẻ có ý nghĩa rất lớn trong cuộc sống. Khi ta biết yêu thương, chia sẻ thì chúng ta sẽ nhận lại được niềm vui, sự tôn trọng của mọi người, cuộc sống sẽ trở nên vui vẻ và hạnh phúc hơn.”

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Dựa vào đặc trưng thể loại, quan sát số tiếng ở mỗi dòng

Lời giải chi tiết:

Thể thơ tự do

Câu 2.

Phương pháp:

Dựa vào ngữ cảnh, xác định đối tượng trữ tình

Lời giải chi tiết:

Từ “anh” chỉ người lính/ bộ đội

Câu 3.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về điệp ngữ

Xác định từ “các anh về” được lặp lại mấy lần, nêu tác dụng biểu đạt

Lời giải chi tiết:

- Điệp ngữ “các anh về” được lặp lại ba lần.

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu cho bài thơ, kết nối cảm xúc liền mạch giữa các khổ thơ.

+ Nhấn mạnh hình ảnh “các anh về” đem đến niềm vui cho xóm làng, thể hiện tình cảm quân dân thắm thiết trong thời kì kháng chiến chống Pháp.

+ Thể hiện tình cảm yêu quý của tác giả với các anh bộ đội.

Câu 4.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung bài thơ, dựa vào ngữ cảnh, xác định nguyên nhân

Lời giải chi tiết:

- Nguyên nhân khiến bà con xóm làng yêu quý, mừng vui đón các anh về:

+ Các anh đi chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

+ Các anh đem lại niềm vui cho mẹ già và đàn em nhỏ.

+ Các anh rất gần gũi, quý mến mọi người.

Câu 5.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung, từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết:

- Thông điệp có ý nghĩa nhất với bản thân:

+ Tình cảm gắn bó thắm thiết giữa bộ đội và nhân dân là tình cảm đáng quý, đáng tự hào cần được giữ gìn, vun đắp.

+ Yêu mến, kính trọng, biết ơn, noi gương các anh bộ đội cụ Hồ.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung văn bản

Xác định giá trị nội dung, nghệ thuật

Vận dụng thao tác lập luận phân tích

Lời giải chi tiết:

1. Mở đoạn:

- Giới thiệu tác giả và đoạn trích.

- Nêu cảm nghĩ chung về đoạn trích.

2. Thân đoạn

a. Cảm nghĩ về nội dung:

- Cảnh đón bộ đội về làng:

+ Không khí: Mái ấm nhà vui, rộn ràng xóm nhỏ, tưng bừng trước ngõ... rộn ràng, mừng vui, náo nhiệt.

+ Đàn em nhỏ: hớn hở chạy theo sau hồn nhiên, thấy người đi xa về là vui thích.

+ Mẹ già: bịn rịn, xúc động, thương bộ đội ở rừng sâu thiếu thốn, gian khổ.

=> Xóm làng rộn ràng, vui mừng như đón người thân (người anh, người con) đi chiến đấu trở về.

- Cảnh làng quê:

+ Hình ảnh Mái lá nhà tre, nhà lá đơn sơ, nồi cơm nấu dở, bát nước chè xanh thể hiện cuộc sống đạm bạc, đơn sơ nhưng quân dân quây quần ấm cúng.

+ Hình ảnh Ngồi vui kể chuyện tâm tình bên nhau khắc họa tình cảm quân dân gần gũi, gợi liên tưởng đến hình ảnh đoàn tụ gia đình đầm ấm.

+ Hình ảnh Tấm lòng rộng mở tô đậm tình cảm nồng ấm, thân tình, quý mến của dân làng dành cho các anh bộ đội.

=> Tình quân dân thắm thiết như tình cảm ruột thịt.

b. Cảm nghĩ về nghệ thuật:

- Ngôn ngữ bình dị, chân thực; hình ảnh giản dị, thân thương ...

- Tác dụng của thể thơ tự do, vần, nhịp linh hoạt; các từ láy tượng hình, tượng thanh; điệp ngữ ... thể hiện tình cảm chân thành, mộc mạc, gắn bó giữa nhân dân và bộ đội khi trở về làng trong những năm kháng chiến chống Pháp.

3. Kết đoạn: Nêu khái quát cảm nghĩ về đoạn trích

Câu 2.

Phương pháp:

a. Mở bài

- Giới thiệu vấn đề: Yêu thương và chia sẻ là những giá trị quan trọng giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa, gắn kết con người với nhau.

- Dẫn dắt đến luận điểm: Khi biết yêu thương, chia sẻ, ta không chỉ làm người khác hạnh phúc mà còn nhận lại niềm vui và sự tôn trọng.

b. Thân bài

- Giải thích vấn đề

+ Yêu thương là sự quan tâm, đồng cảm, trân trọng những người xung quanh.

+ Chia sẻ là hành động giúp đỡ, san sẻ niềm vui, nỗi buồn, khó khăn với người khác.

- Ý nghĩa của việc biết yêu thương, chia sẻ

+ Giúp gắn kết con người, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.

+ Khi cho đi yêu thương, ta sẽ nhận lại niềm vui, sự tôn trọng và tình cảm chân thành.

+ Giúp cuộc sống trở nên nhẹ nhàng, ý nghĩa hơn, bớt đi những nỗi cô đơn và buồn tủi.

+ Góp phần xây dựng một xã hội nhân ái, đoàn kết và tốt đẹp hơn.

- Dẫn chứng minh họa

+ Những tấm gương về lòng nhân ái: các tổ chức từ thiện, cá nhân giúp đỡ người nghèo, trẻ em mồ côi.

+ Những hành động nhỏ trong đời sống hằng ngày như giúp đỡ bạn bè, chia sẻ khó khăn với người thân.

- Phản đề

+ Một số người sống ích kỷ, thờ ơ, chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân dẫn đến sự vô cảm, làm mất đi giá trị của tình người.

+ Phê phán lối sống thiếu trách nhiệm, không quan tâm đến người khác.

c. Kết bài

- Khẳng định lại ý nghĩa của yêu thương, chia sẻ.

- Mỗi người hãy học cách cho đi để nhận lại những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Lời giải chi tiết:

Cuộc sống sẽ trở nên vô nghĩa nếu con người sống mà không có tình yêu thương và sự chia sẻ. Yêu thương và chia sẻ không chỉ là những đức tính tốt đẹp giúp gắn kết con người, mà còn mang lại niềm vui, sự tôn trọng và hạnh phúc trong cuộc sống. Khi một người biết quan tâm, giúp đỡ người khác, họ không chỉ mang lại giá trị cho cộng đồng mà còn nhận về sự ấm áp và ý nghĩa trong chính tâm hồn mình.

Yêu thương là sự đồng cảm, quan tâm và trân trọng những người xung quanh. Đó có thể là tình cảm gia đình thiêng liêng, tình bạn chân thành hay sự quan tâm dành cho những người kém may mắn hơn mình. Chia sẻ là hành động cho đi, giúp đỡ, san sẻ niềm vui, nỗi buồn và khó khăn trong cuộc sống. Khi ta biết yêu thương và chia sẻ, không chỉ những người nhận được giúp đỡ cảm thấy ấm áp mà ngay chính bản thân ta cũng cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc hơn.

Một người sống biết yêu thương sẽ luôn có những mối quan hệ tốt đẹp, được mọi người yêu quý và tôn trọng. Một nụ cười, một lời động viên hay một hành động nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa có thể làm thay đổi một ngày của ai đó, thậm chí thay đổi cả cuộc đời họ. Khi một người nghèo được nhận một bữa cơm từ thiện, họ không chỉ nhận được thức ăn mà còn cảm thấy mình không bị bỏ rơi, vẫn có người quan tâm đến mình. Khi một học sinh yếu kém được bạn bè giúp đỡ, em ấy không chỉ tiến bộ hơn trong học tập mà còn cảm nhận được sự gắn kết, tình bạn chân thành. Chính vì thế, yêu thương và chia sẻ giúp cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn, con người gần gũi nhau hơn và thế giới trở thành một nơi tràn đầy sự tử tế.

Những tấm gương về lòng nhân ái trong xã hội là minh chứng rõ ràng nhất cho ý nghĩa của sự sẻ chia. Chúng ta có thể bắt gặp những tổ chức từ thiện, những con người sẵn sàng giúp đỡ người nghèo, những y bác sĩ tình nguyện đến vùng sâu vùng xa chữa bệnh miễn phí cho người dân. Những việc làm cao đẹp ấy không chỉ giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn mà còn lan tỏa tinh thần nhân ái đến cộng đồng. Trong đời sống hằng ngày, sự chia sẻ có thể đơn giản như giúp đỡ một cụ già qua đường, an ủi một người đang buồn hay đơn giản là nhường ghế cho người lớn tuổi trên xe buýt. Những hành động nhỏ bé nhưng xuất phát từ trái tim sẽ tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn.

Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu được giá trị của yêu thương và chia sẻ. Có những người sống ích kỷ, chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân mà không quan tâm đến những người xung quanh. Xã hội hiện đại đôi khi làm con người trở nên thờ ơ, vô cảm trước những nỗi đau của người khác. Khi một người gặp tai nạn trên đường, có những người chỉ đứng nhìn mà không đưa tay giúp đỡ. Khi ai đó cần sự an ủi, có người lại quay lưng đi. Chính sự thờ ơ ấy đã làm mất đi giá trị của tình người và khiến cuộc sống trở nên lạnh lẽo. Vì vậy, mỗi chúng ta cần tự hỏi bản thân rằng liệu mình có đang sống một cuộc đời ý nghĩa, liệu mình có sẵn sàng cho đi để nhận lại những điều tốt đẹp hay không.

Cuộc sống không chỉ là nhận mà còn là cho đi. Khi ta biết yêu thương và chia sẻ, ta không chỉ làm cho thế giới này trở nên tốt đẹp hơn mà còn khiến trái tim mình tràn đầy niềm vui và hạnh phúc. Hãy học cách mở rộng trái tim, biết quan tâm, giúp đỡ những người xung quanh, vì khi cho đi yêu thương, ta sẽ nhận lại yêu thương. Một thế giới đầy ắp sự sẻ chia sẽ là một thế giới đáng sống, và mỗi người chúng ta chính là một phần quan trọng để tạo nên thế giới ấy.