Tiếp diện

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Mặt phẳng đi qua một điểm của một mặt và chứa tất cả các tiếp tuyến của những đường cong nằm trong mặt đó tại điểm nói trên.

Ví dụ: Tiếp diện của mặt cầu tại điểm A là mặt phẳng chỉ chạm mặt cầu ở A.

Đặt câu với từ "Tiếp diện"

Nghĩa: Mặt phẳng đi qua một điểm của một mặt và chứa tất cả các tiếp tuyến của những đường cong nằm trong mặt đó tại điểm nói trên.

Học sinh tiểu học

• Thầy chỉ vào quả bóng và nói: tiếp diện tại điểm chạm là một mặt phẳng chỉ vừa chạm quả bóng.
• Em tưởng tượng đặt tờ giấy áp nhẹ vào quả cam: tờ giấy là tiếp diện ở chỗ chạm.
• Bạn lấy viên bi chạm khẽ mặt bàn; mặt bàn đóng vai trò như một tiếp diện tại điểm chạm.

Học sinh THCS – THPT

• Với mặt cầu, tiếp diện tại một điểm là mặt phẳng chỉ chạm, không cắt, và vuông góc với bán kính đi qua điểm đó.
• Hãy hình dung một tấm kính áp vào mặt cong: tấm kính ở vị trí chỉ chạm đó chính là tiếp diện.
• Trong hình học không gian, tiếp diện gom tất cả các tiếp tuyến của các đường cong trên mặt tại cùng một điểm.

Người trưởng thành

• Tiếp diện của mặt cầu tại điểm A là mặt phẳng chỉ chạm mặt cầu ở A.
• Tiếp diện giống như một tấm gương mỏng áp sát vào bề mặt cong, chạm khít ở điểm xét nhưng không đâm xuyên vào trong.
• Khi khảo sát bề mặt vật liệu, tiếp diện giúp ta xấp xỉ mặt cong bằng một mặt phẳng để tính toán lực và tiếp xúc.
• Trong tối ưu hoá hình học, tiếp diện là công cụ để nhìn bề mặt “phẳng hoá” ở lân cận một điểm, từ đó suy ra hướng biến thiên.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu học thuật về toán học và hình học.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong toán học, đặc biệt là hình học vi phân và hình học không gian.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính chính xác và khoa học, không mang cảm xúc.
• Phong cách trang trọng, chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các khái niệm hình học liên quan đến mặt phẳng và tiếp tuyến.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không chuyên ngành để tránh gây khó hiểu.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ toán học khác để mô tả chi tiết hơn.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các thuật ngữ hình học khác như "tiếp tuyến" hay "mặt phẳng tiếp xúc".
• Cần hiểu rõ bối cảnh toán học để sử dụng chính xác.
• Người học nên tham khảo thêm tài liệu chuyên ngành để nắm vững khái niệm.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "một tiếp diện", "tiếp diện này".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các từ chỉ định (này, đó), lượng từ (một, hai), và các tính từ chỉ tính chất (phẳng, lớn).

Từ liên quan:

• mặt
• phẳng
• điểm
• đường
• cong
• tiếp
• tuyến
• hình
• khối
• không gian