Lật tẩy
Nghĩa & Ví dụ
động từ
(khẩu ngữ). Làm cho lộ rõ bộ mặt gian dối hoặc mưu đồ xấu xa đang được che giấu rất kĩ.
Ví dụ:
Cô phóng viên đã lật tẩy đường dây bán hàng giả.
Nghĩa: (khẩu ngữ). Làm cho lộ rõ bộ mặt gian dối hoặc mưu đồ xấu xa đang được che giấu rất kĩ.
1
Học sinh tiểu học
- Bạn lớp trưởng đã lật tẩy trò quay cóp trong giờ kiểm tra.
- Cô giáo lật tẩy màn đổi bài của mấy bạn ngồi cuối lớp.
- Cuối cùng, camera đã lật tẩy kẻ giả vờ làm mất đồ để đổ lỗi cho bạn khác.
2
Học sinh THCS – THPT
- Bạn Lan bình tĩnh đưa ra bằng chứng, lật tẩy tin đồn bịa đặt trên nhóm lớp.
- Qua vài câu hỏi khéo, thầy chủ nhiệm lật tẩy kế hoạch trốn trực của tụi bạn.
- Đoạn chat bị chụp màn hình đã lật tẩy kẻ tạo nick ảo để nói xấu bạn cùng lớp.
3
Người trưởng thành
- Cô phóng viên đã lật tẩy đường dây bán hàng giả.
- Chỉ một chi tiết lệch lạc cũng đủ lật tẩy lời biện minh trơn tru.
- Khi ánh sáng dữ kiện chiếu vào, lớp vỏ tử tế dễ dàng bị lật tẩy.
- Anh ta cười tự tin, nhưng ánh mắt chớp vội đã lật tẩy nỗi sợ bị phát hiện.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : (khẩu ngữ). Làm cho lộ rõ bộ mặt gian dối hoặc mưu đồ xấu xa đang được che giấu rất kĩ.
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| lật tẩy | Mạnh, tiêu cực, khẩu ngữ, dùng để chỉ hành động chủ động phơi bày sự thật xấu xa bị che đậy. Ví dụ: Cô phóng viên đã lật tẩy đường dây bán hàng giả. |
| vạch trần | Mạnh, tiêu cực, trang trọng hơn "lật tẩy" một chút, dùng để phơi bày sự thật xấu xa, tội lỗi. Ví dụ: Anh ta đã vạch trần âm mưu của bọn chúng. |
| bóc trần | Mạnh, tiêu cực, khẩu ngữ, nhấn mạnh việc lột bỏ lớp vỏ bọc để lộ bản chất xấu. Ví dụ: Cuốn sách đã bóc trần những góc khuất của xã hội. |
| vạch mặt | Mạnh, tiêu cực, khẩu ngữ, trực tiếp chỉ đích danh người có hành vi gian dối. Ví dụ: Cô ấy dũng cảm vạch mặt kẻ lừa đảo. |
| che giấu | Trung tính đến tiêu cực, dùng để chỉ hành động giấu đi sự thật, thông tin hoặc cảm xúc. Ví dụ: Hắn ta cố gắng che giấu tội lỗi của mình. |
| giấu giếm | Tiêu cực, nhấn mạnh việc cố tình giữ bí mật, không muốn người khác biết điều gì đó (thường là điều xấu). Ví dụ: Cô ấy giấu giếm chuyện mình đã kết hôn. |
| bưng bít | Rất tiêu cực, mạnh, thường dùng trong ngữ cảnh chính trị, xã hội để chỉ việc cố tình che đậy thông tin xấu, sai trái trên diện rộng. Ví dụ: Chính quyền đã bưng bít thông tin về vụ tai nạn. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về việc phát hiện ra sự thật bị che giấu trong các mối quan hệ cá nhân hoặc tình huống hàng ngày.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường được thay thế bằng các từ trang trọng hơn như "phơi bày" hoặc "tiết lộ".
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm có phong cách gần gũi, đời thường.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện cảm giác bất ngờ, thường mang sắc thái tiêu cực khi nói về sự gian dối.
- Thuộc khẩu ngữ, ít trang trọng, thường dùng trong giao tiếp hàng ngày.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh sự phát hiện ra sự thật bị che giấu trong các tình huống không chính thức.
- Tránh dùng trong văn bản trang trọng hoặc khi cần giữ tính khách quan.
- Thường đi kèm với các tình huống có yếu tố bất ngờ hoặc kịch tính.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ có nghĩa tương tự nhưng trang trọng hơn như "tiết lộ".
- Người học cần chú ý đến ngữ cảnh để tránh dùng sai phong cách.
- Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với các từ ngữ và ngữ cảnh phù hợp với khẩu ngữ.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu, có thể kết hợp với chủ ngữ là danh từ chỉ người hoặc tổ chức.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ta lật tẩy âm mưu."
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ sự việc hoặc hành động, ví dụ: "lật tẩy sự thật", "lật tẩy âm mưu".
