Đề thi học kì 2 Văn 12 Cánh diều - Đề số 9

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau:

BÀI CA TRƯỜNG SƠN

(1) Trường Sơn! Đường ta qua chưa một dấu chân người

Chú nai vàng nghiêng đôi tai ngơ ngác

Dừng ở lưng đèo nghe suối hát

Ngắt đóa hoa rừng gài lên mũ, ta đi!

(2) Trường Sơn! Đèo vút cao vượt trên mây gió

Đạp nát đá tai mèo bằng sức pháo ngàn cân

Đi ta đi những trai làng Phù Đổng

- Gì vui hơn đường ra trận mùa xuân!

(3) Ôi những vì sao thức cùng ta đêm đêm không mỏi

Như mắt em mang trọn niềm tin yêu chờ đợi

Như hải đăng vời vợi ngàn trùng

Giục lòng ta vượt Trường Sơn đi luyện chí anh hùng.

(Trích Bài ca Trường Sơn, Gia Dũng, in trong Thơ Việt Nam 1945-2000, NXB Bản đồ, 2001, tr.270)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2. Chỉ ra những hình ảnh thiên nhiên Trường Sơn được khắc họa trong khổ thơ (1).

Câu 3. Nêu nội dung của hai câu thơ sau:

Đi ta đi những trai làng Phù Đổng

- Gì vui hơn đường ra trận mùa xuân!

Câu 4. Phân tích tác dụng của biện pháp so sánh được sử dụng trong khổ thơ (3).

Câu 5. Hình ảnh những trai làng Phù Đổng trong văn bản gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về trách nhiệm của thanh niên trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc (trình bày khoảng 5-7 dòng).

II. VIẾT

Câu 1.

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận hình tượng người lính Trường Sơn được thể hiện trong văn bản ở phần Đọc hiểu.

Câu 2.

                Từ kết quả đọc hiểu văn bản Bài ca Trường Sơn và những hiểu biết về thực tiễn cuộc sống, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) với chủ đề: tuổi trẻ và tinh thần lạc quan trong cuộc sống.

-----------------------HẾT-----------------------

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Căn cứ vào các đặc điểm: số chữ mỗi dòng, gieo vần, ngắt nhịp,...

Cách giải:

Thể thơ: Tự do

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kỹ khổ thơ (1).

- Xác định các từ ngữ chỉ sự vật, hiện tượng thuộc về thiên nhiên

Cách giải:

Các hình ảnh chỉ thiên nhiên Trường Sơn được khắc hoạ trong khổ thơ (1): chú nai vàng, lưng đèo, suối, đóa hoa rừng.

Câu 3:

Phương pháp:

- Phân tích tâm trạng, cảm xúc: niềm vui, sự lạc quan, tự hào.

- Liên hệ bối cảnh: chiến tranh chống Mỹ, đường Trường Sơn.

Cách giải:

- Câu thơ thể hiện tâm trạng vui vẻ, lạc quan của người lính Trường Sơn trên con đường ra trận cứu nước.

- Qua hai câu thơ ta thấy niềm tự hào của tác giả dành cho người lính Trường Sơn.

Câu 4:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ

- Phân tích tác dụng

Cách giải:

- Biện pháp tu từ so sánh: những vì sao được ví với mắt em, hải đăng.

- Tác dụng:

+ Giúp cho việc diễn đạt thêm gợi hình, gợi cảm, sinh động, hấp dẫn;

+ Nhấn mạnh tình yêu lứa đôi, tình yêu quê hương đã tiếp thêm niềm tin, động lực cho người chiến sĩ trên con đường ra trận;

+ Bày tỏ sự cảm phục, yêu mến của tác giả đối với bộ đội Trường Sơn.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý: Từ những hình ảnh những trai làng Phù Đổng trong văn bản gợi cho học sinh suy nghĩ gì về trách nhiệm của thanh niên trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Có thể theo hướng sau:

- Hình ảnh những trai làng Phù Đổng trong văn bản trên tiêu biểu cho thế hệ thanh niên ra trận cứu nước trong chiến tranh. Họ dũng cảm, kiên cường, giàu lí tưởng và luôn lạc quan hướng về tương lai phía trước.

- Thế hệ trẻ ngày nay sống trong hoà bình, đặc biệt khi bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cần tiên phong trong học tập, lao động, đổi mới, sáng tạo để góp phần phát triển văn hoá, kinh tế, xã hội…của đất nước sáng ngang với thế giới.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Hình ảnh “những trai làng Phù Đổng” là biểu tượng của thanh niên yêu nước, dũng cảm, sẵn sàng ra trận khi Tổ quốc cần. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thanh niên hôm nay cũng mang tinh thần ấy nhưng trên mặt trận mới: đó là trách nhiệm tiên phong trong học tập, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, bảo vệ chủ quyền số và hội nhập quốc tế. Sống có lý tưởng, không ngừng vươn lên, biến khát vọng thành hành động cụ thể để góp phần xây dựng đất nước hùng cường, sánh vai với các cường quốc năm châu.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

1. Phân tích được những đặc điểm của người lính Trường Sơn qua những bằng chứng dẫn từ văn bản đọc hiểu

+ Tinh thần tiên phong, dũng cảm, kiên cường, bền bỉ trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên, của chiến tranh.

+ Tâm hồn lãng mạn, lạc quan, yêu đời trên đường ra trận.

+ Lý tưởng cao đẹp, khát vọng sống có ý nghĩa, tình yêu đôi lứa là động lực chiến đấu và chiến thắng.

2. Đánh giá được hình ảnh người lính Trường Sơn

- Người lính Trường Sơn trong văn bản tiêu biểu cho phẩm chất của người lính Việt Nam trong công cuộc chống Mĩ cứu nước,được cảm nhận qua lòng tự hào, ngợi ca, ngưỡng mộ của nhân vật trữ tình.

- Hình tượng người lính được khắc họa thông qua: thể thơ tự do, nhịp điệu linh hoạt, ngôn ngữ giàu hình ảnh, biện pháp tu từ đặc sắc như: phép điệp, so sánh, ẩn dụ.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Trong đoạn trích "Bài ca Trường Sơn" của nhà thơ Gia Dũng, hình tượng người lính Trường Sơn hiện lên với những phẩm chất thật cao đẹp và đáng tự hào. Trước hết, họ là những con người tiên phong, dũng cảm và kiên cường. Họ băng qua rừng già "chưa một dấu chân người", vượt "đèo vút cao trên mây gió", "đạp nát đá tai mèo bằng sức pháo ngàn cân". Những hình ảnh mạnh mẽ ấy đã khắc họa rõ nét ý chí bền bỉ, không lùi bước trước thiên nhiên khắc nghiệt và bom đạn chiến tranh. Không chỉ có tinh thần thép, người lính Trường Sơn còn mang một tâm hồn lãng mạn, lạc quan và yêu đời. Họ vẫn ung dung ngắt "đóa hoa rừng gài lên mũ" trên đường ra trận và tự hào cất lên câu thơ đầy phấn khởi: "Gì vui hơn đường ra trận mùa xuân". Hơn thế nữa, lý tưởng chiến đấu của họ còn được nâng đỡ bởi tình yêu đôi lứa thiêng liêng. Những vì sao đêm đêm thức cùng người lính như "mắt em" mang trọn niềm tin yêu, như "hải đăng" vời vợi giục lòng "vượt Trường Sơn đi luyện chí anh hùng". Có thể thấy, bằng thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt, ngôn ngữ giàu hình ảnh cùng các biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ đặc sắc, nhà thơ Gia Dũng đã khắc họa thành công hình tượng người lính vừa kiên trung, anh dũng vừa hào hoa, lãng mạn. Đó thực sự là niềm tự hào và sự ngợi ca sâu sắc mà tác giả dành cho thế hệ trẻ đã làm nên huyền thoại Trường Sơn bất tử.

Câu 2:

Phương pháp:

l. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.

2. Giải thích được vấn đề nghị luận

- Tuổi trẻ là giai đoạn tươi đẹp nhất trong cuộc đời con người, thường được hiểu là quãng thời gian từ khi bước vào tuổi trưởng thành cho đến khoảng ba mươi tuổi. Đây là thời kỳ con người có sức khỏe dồi dào, trí tuệ phát triển, tâm hồn tràn đầy nhiệt huyết, ước mơ và khát vọng vươn lên.

- Lạc quan là thái độ sống tích cực, luôn hướng tới những điều tốt đẹp trong cuộc sống

3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận

+ Tinh thần lạc quan đem lại sức mạnh để người trẻ thêm tự tin vào chính mình, mạnh mẽ đối mặt với những khó khăn của cuộc đời.

+ Thái độ sống lạc quan sẽ giúp người trẻ có cách nhìn sáng suốt, hành động đúng đắn, tích cực, mang lại nhiều cơ hội, đạt được thành công trong cuộc sống.

+ Tinh thần lạc quan của tuổi trẻ sẽ tạo động lực để xây dựng xã hội văn minh, hạnh phúc hơn.

4. Mở rộng nâng cao vấn đề nghị luận và rút ra bài học

- Mở rộng nâng cao vấn đề:

+ Phê phán những người có lối sống tiêu cực, thường xuyên bi quan, chán nản, tuyệt vọng.

+ Đối thoại với những ý kiến trái chiều.

- Rút ra bài học: Cần nhận thức được ý nghĩa của tinh thần lạc quan trong cuộc sống. Để có được sự lạc quan, chúng ta cần biết quý trọng những gì đang có; nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực; luôn hướng tới tương lai;…

Cách giải:

Bài văn tham khảo:

Tuổi trẻ là mùa xuân của đời người, là khoảng thời gian tươi đẹp nhất với biết bao hoài bão và khát vọng. Trên hành trình chinh phục ước mơ, bên cạnh tri thức và kỹ năng, tuổi trẻ cần có một hành trang tinh thần vô giá, đó là tinh thần lạc quan. Vậy lạc quan là gì và vì sao nó lại quan trọng với tuổi trẻ đến vậy?

Trước hết, cần hiểu rõ những khái niệm cốt lõi của vấn đề. Tuổi trẻ là giai đoạn đẹp nhất trong cuộc đời mỗi con người, thường được hiểu là quãng thời gian từ khi bước vào tuổi trưởng thành cho đến khoảng ba mươi tuổi. Đây là thời kỳ con người có sức khỏe dồi dào, trí tuệ phát triển và tâm hồn tràn đầy nhiệt huyết, ước mơ cùng khát vọng vươn lên. Còn lạc quan là thái độ sống tích cực, luôn hướng tới những điều tốt đẹp trong cuộc sống, ngay cả khi đối diện với khó khăn hay thất bại. Khi tuổi trẻ kết hợp với tinh thần lạc quan, đó sẽ là một sức mạnh vô biên.

Tinh thần lạc quan đem lại cho tuổi trẻ rất nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, lạc quan tiếp thêm sức mạnh để người trẻ tự tin vào chính mình, mạnh mẽ đối mặt với những khó khăn, thử thách của cuộc đời. Khi gặp thất bại trong học tập hay thi cử, thay vì gục ngã, người lạc quan sẽ nhìn nhận đó là bài học quý giá để trưởng thành. Hơn nữa, thái độ sống lạc quan còn giúp tuổi trẻ có cái nhìn sáng suốt, từ đó có những hành động đúng đắn và tích cực, mở ra nhiều cơ hội và dẫn đến thành công. Rất nhiều doanh nhân trẻ thành đạt đã từng trải qua thất bại nhưng chính sự lạc quan đã giúp họ đứng dậy và gặt hái thành quả. Không chỉ dừng lại ở lợi ích cá nhân, tinh thần lạc quan của tuổi trẻ còn tạo động lực mạnh mẽ để xây dựng một xã hội văn minh, hạnh phúc và tiến bộ hơn. Một thế hệ trẻ lạc quan, năng động sẽ là nguồn cơn của những đổi thay tích cực cho cộng đồng. Chẳng hạn, ca sĩ Sơn Tùng M.TP từng trải qua những ngày tháng khó khăn khi bị nghi ngờ về tài năng, thậm chí bị tẩy chay trong một cuộc thi âm nhạc. Thế nhưng, bằng niềm tin vào bản thân và thái độ lạc quan, không ngừng sáng tạo, anh đã vươn lên trở thành một trong những nghệ sĩ trẻ thành công nhất Việt Nam, truyền cảm hứng cho hàng triệu bạn trẻ dám theo đuổi đam mê.

Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sáng, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có lối sống tiêu cực, thường xuyên bi quan, chán nản và dễ dàng tuyệt vọng trước những khó khăn dù rất nhỏ. Lối sống ấy không chỉ làm hỏng tương lai của chính họ mà còn ảnh hưởng xấu đến những người xung quanh. Một số ý kiến cho rằng lạc quan chỉ là sự viển vông, không thực tế. Nhưng thực chất, lạc quan chân chính không phải là ảo tưởng hay chủ quan, mà là dám nhìn thẳng vào khó khăn và vẫn tin tưởng vào khả năng vượt qua của bản thân.

Như vậy, mỗi người trẻ cần nhận thức sâu sắc ý nghĩa của tinh thần lạc quan trong cuộc sống. Để có được sự lạc quan, chúng ta hãy học cách quý trọng những gì đang có, nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực mỗi ngày và luôn hướng về tương lai với một trái tim đầy hy vọng. Tuổi trẻ chỉ đến một lần, hãy sống với tinh thần lạc quan để biến những thử thách thành cơ hội và viết nên những câu chuyện thành công của riêng mình.