Đề thi giữa kì 2 Văn 12 Cánh diều - Đề số 7

Đề thi

ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 2 - NGỮ VĂN 12 CÁNH DIỀU

I. ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau:

            Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khǎn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên". Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.

            Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như ở miền núi, đã bao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lại kinh qua nhiều nǎm chiến tranh. Tuy vậy, nhân dân ta rất anh hùng, dũng cảm, hǎng hái, cần cù. Từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng. Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và vǎn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.

            Cuộc kháng chiến chống Mỹ có thể còn kéo dài. Đồng bào ta có thể phải hy sinh nhiều của, nhiều người. Dù sao, chúng ta phải quyết tâm đánh giặc Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn. Còn non, còn nước, còn người, Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay! Dù khó khǎn gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà. Nước ta sẽ có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to - là Pháp và Mỹ; và đã góp phần xứng đáng vào phong trào giải phóng dân tộc.

  (Trích Di chúc, Hồ Chí Minh, Di chúc của Chủ tich Hồ Chí Minh, NXB Trẻ, tr.4,5).

Trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5:

Câu 1. Theo đoạn trích, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định điều gì về đoàn viên thanh niên?

Câu 2. Tác giả sử dụng những từ ngữ nào để miêu tả phẩm chất của đoàn viên thanh niên và nhân dân lao động trong đoạn trích?

Câu 3. Biện pháp tu từ liệt kê có tác dụng gì trong đoạn văn sau: Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà. Nước ta sẽ có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to - là Pháp và Mỹ; và đã góp phần xứng đáng vào phong trào giải phóng dân tộc.?

Câu 4. Tại sao đoạn văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau?

Câu 5. Dựa vào đoạn văn và tình hình thực tế, anh/chị hãy đề xuất một kế hoạch cụ thể để nâng cao đời sống của nhân dân lao động, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa. Kế hoạch này cần bao gồm các biện pháp phát triển kinh tế và văn hóa cụ thể nào?

II. LÀM VĂN

Câu 1:

Viết một đoạn văn ( khoảng 200 chữ) bàn về cảm hứng chủ đạo của bài thơ sau:

Kìa bãi cát, nọ rừng thông
 Nước nước, non non, khéo một vùng
 Đang đợi nàng thơ cùng bạn vẽ
 Đến chơi cảnh núi với tình sông
 Tay đàn, cặp sách, ông đầu bạc
 Hồ rượu, xâu nem, ả má hồng
 Được phép ngao du cùng tuế nguyệt
 Vì rằng kháng chiến đã thành công

           (Cảm hứng, Hồ Chí Minh, Nguồn https://www.thivien.net)

Chú thích:

- Bài thơ này được chủ tịch Hồ Chí Minh làm ở Khuối Tát, Định Hoá, Thái Nguyên, năm 1954, sau ngày hoà bình đã được lập lại ở miền Bắc và trong thư gửi cho chị Huyền (tức chị Hà, vợ đồng chí Võ Nguyên Giáp). Bác viết cho chị Huyền xem.

Câu 2:

            Hãy viết đoạn văn (khoảng 600 chữ) trình bày tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong bối cảnh hiện nay.

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Xác định thông tin trực tiếp trong văn bản.

- Tìm câu văn nêu nhận định, đánh giá của tác giả về đoàn viên thanh niên

Cách giải:

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng đoàn viên thanh niên nói chung là tốt, hăng hái xung phong, không ngại khó khăn và có chí tiến thủ.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ đoạn văn.

- Tìm các tính từ, cụm từ miêu tả phẩm chất

Cách giải:

Tác giả sử dụng các từ ngữ như: "tốt", "hăng hái xung phong", "không ngại khó khăn", "có chí tiến thủ" để miêu tả đoàn viên thanh niên; "anh hùng", "dũng cảm", "hăng hái", "cần cù" để miêu tả nhân dân lao động.

Câu 3:

Phương pháp:

- Nhận diện phép tu từ.

- Phân tích tác dụng về nghệ thuật, nội dung và cảm xúc.

Cách giải:

- Biện pháp tu từ liệt kê: "Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay", "Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta", "Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất", "Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà".

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh niềm tin sắt đá vào thắng lợi của dân tộc.

+ Tạo âm hưởng hùng hồn, mạnh mẽ, giàu tính cổ vũ.

+ Thể hiện tinh thần lạc quan cách mạng và ý chí quyết tâm không gì lay chuyển nổi của toàn dân tộc.

Câu 4:

Phương pháp:

- Dựa vào nội dung thể hiện trong văn bản.

- Liên hệ ý nghĩa thực tiễn.

Cách giải:

Đoạn văn nhấn mạnh việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau vì đây là việc rất quan trọng và cần thiết để đảm bảo sự tiếp nối và phát triển của cách mạng, cũng như để những thế hệ sau có thể tiếp tục xây dựng và phát triển chủ nghĩa xã hội.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý: Một kế hoạch cụ thể để nâng cao đời sống của nhân dân lao động ở vùng sâu, vùng xa có thể bao gồm các biện pháp:

- Phát triển kinh tế như:  Khuyến khích và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững, phát triển các ngành nghề thủ công truyền thống, và đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông.

- Về phát triển văn hóa, có thể tổ chức các chương trình giáo dục và đào tạo nghề, xây dựng các trung tâm văn hóa và thể thao và phát triển du lịch cộng đồng.

Cách giải:

Để nâng cao đời sống nhân dân vùng sâu, vùng xa, cần triển khai kế hoạch phát triển đồng bộ kinh tế và văn hóa. Về kinh tế, nên hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững, phát triển nghề thủ công truyền thống và đầu tư hạ tầng giao thông để thúc đẩy giao thương. Về văn hóa – xã hội, cần đẩy mạnh giáo dục, đào tạo nghề, xây dựng các trung tâm văn hóa – thể thao và phát triển du lịch cộng đồng. Những giải pháp này sẽ góp phần cải thiện cả đời sống vật chất lẫn tinh thần cho người dân.

II. VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

- Giới thiệu chung về cảm hứng chủ đạo của bài thơ:  Cảm hứng chủ đạo là niềm vui, sự tự do và thanh thản sau chiến thắng kháng chiến.

- Phân tích các yếu tố thể hiện cảm hứng chủ đạo:

+ Hình ảnh thiên nhiên Các hình ảnh như "bãi cát," "rừng thông," "nước nước, non non" gợi lên cảnh vật thiên nhiên hùng vĩ và thanh bình của đất nước, phản ánh tâm trạng hào hứng, thanh thản của tác giả và nhân dân khi hòa bình đã trở lại.

+ Hình ảnh con người: “Tay đàn, cặp sách, ông đầu bạc" và "hồ rượu, xâu nem, ả má hồng” : niềm vui đời thường thể hiện sự hòa quyện giữa cuộc sống tinh thần và vật chất,  cuộc sống trở nên phong phú và trọn vẹn hơn sau chiến thắng.

+ Cảm xúc tự do và niềm vui: “Được phép ngao du cùng tuế nguyệt” Câu thơ này biểu thị sự tự do, thanh thản và niềm vui khi con người có thể tận hưởng thời gian và không gian sau những năm tháng chiến đấu.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ Cảm hứng của Hồ Chí Minh được sáng tác sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, mang cảm hứng chủ đạo là niềm vui, sự tự do và thanh thản sau thắng lợi của cuộc kháng chiến. Ngay từ những câu thơ mở đầu, bức tranh thiên nhiên hiện lên khoáng đạt và tươi sáng: “bãi cát”, “rừng thông”, “nước nước, non non” gợi một không gian hùng vĩ mà thanh bình. Thiên nhiên ấy không chỉ đẹp về cảnh sắc mà còn phản chiếu tâm trạng hào hứng, phấn chấn của con người khi đất nước bước vào thời kì mới. Bên cạnh cảnh vật, hình ảnh con người cũng góp phần làm nổi bật cảm hứng ấy. “Tay đàn, cặp sách, ông đầu bạc” và “hồ rượu, xâu nem, ả má hồng” là những chi tiết giàu chất đời thường, thể hiện sự hòa quyện giữa đời sống tinh thần và vật chất; cuộc sống trở nên phong phú, đủ đầy hơn khi chiến tranh đã lùi xa. Đặc biệt, câu thơ “Được phép ngao du cùng tuế nguyệt” đã kết tinh cảm xúc tự do, thanh thản; con người được sống trọn vẹn với thời gian, với thiên nhiên, với niềm vui hòa bình. Qua đó, bài thơ thể hiện tâm hồn lạc quan và phong thái ung dung của vị lãnh tụ cũng là người thi sĩ trong thời khắc lịch sử trọng đại của dân tộc.

Câu 2:

Phương pháp:

1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề: Tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong bối cảnh hiện nay.

2. Thân bài

* Giải thích:

- Đạo đức cách mạng là hệ thống các giá trị và phẩm chất đạo đức mà các cá nhân trong phong trào cách mạng cần tuân thủ, bao gồm sự trung thực, trách nhiệm và cam kết với lý tưởng cách mạng để xây dựng và phát triển xã hội theo hướng cách mạng.

*Tầm quan trọng của thanh niên: Thanh niên là lực lượng quan trọng, tương lai của đất nước.Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong bối cảnh hiện nay là rất cần thiết.

* Phân tích, chứng minh, bàn luận về tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong bối cảnh hiện nay.

- Đạo đức cách mạng giúp thanh niên có lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm.

- Đạo đức cách mạng giúp thanh niên có ý thức cộng đồng và đoàn kết:

- Đạo đức cách mạng giúp thanh niên tránh xa các tệ nạn xã hội.

- Nếu thanh niên không được giáo dục đạo đức cách mạng trong bối cảnh phức tạp hiện nay có thể sẽ có một số hậu quả như: kìm hãm sự phát triển xã hội, có những hành vi không đúng đắn…

3. Kết bài

- Khẳng định lại tầm quan trọng: Giáo dục đạo đức cách mạng là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của thanh niên.

- Kêu gọi hành động: Các cơ quan, tổ chức cần chú trọng giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên để xây dựng một thế hệ trẻ có trách nhiệm và ý thức cộng đồng cao.    

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Trong bất cứ giai đoạn lịch sử nào, thanh niên cũng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với vận mệnh dân tộc. Bước vào thời kì hội nhập sâu rộng và chuyển đổi mạnh mẽ của đời sống kinh tế – xã hội hiện nay, việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính truyền thống mà còn là đòi hỏi của thực tiễn phát triển đất nước trong bối cảnh mới.

Đạo đức cách mạng có thể hiểu là hệ thống những giá trị và phẩm chất đạo đức mà mỗi cá nhân, đặc biệt là người trẻ, cần rèn luyện và tuân thủ, như trung thực, trách nhiệm, kỉ luật, tinh thần cống hiến và sự kiên định với lí tưởng xây dựng xã hội tốt đẹp. Trong tác phẩm Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn phải đào tạo thế hệ trẻ thành những con người “vừa hồng vừa chuyên”. Điều đó cho thấy đạo đức luôn được đặt ngang hàng, thậm chí là nền tảng cho tài năng và trình độ chuyên môn.

Thanh niên là lực lượng xung kích, là tương lai của đất nước. Họ là những người sẽ trực tiếp kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong bối cảnh hiện nay là điều hết sức cần thiết. Trước hết, đạo đức cách mạng giúp thanh niên nuôi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm. Trong thời đại toàn cầu hóa, khi nhiều giá trị mới du nhập, nếu không có nền tảng vững chắc, người trẻ dễ bị dao động, chạy theo lối sống thực dụng. Ngược lại, khi được giáo dục đúng đắn, họ sẽ biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng và đất nước.

Bên cạnh đó, đạo đức cách mạng còn giúp thanh niên có ý thức cộng đồng và tinh thần đoàn kết. Một xã hội phát triển bền vững không thể thiếu sự gắn bó, tương trợ giữa các cá nhân. Khi thanh niên sống nhân ái, trung thực và có trách nhiệm, họ sẽ góp phần tạo nên môi trường xã hội lành mạnh, lan tỏa những giá trị tích cực. Những phong trào tình nguyện, hoạt động vì cộng đồng của giới trẻ thời gian qua chính là minh chứng cho vai trò to lớn của đạo đức trong việc định hướng hành động.

Hơn nữa, giáo dục đạo đức cách mạng còn giúp thanh niên tránh xa các tệ nạn xã hội và những biểu hiện lệch chuẩn. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội tác động sâu rộng đến đời sống tinh thần, người trẻ rất dễ bị lôi kéo vào những trào lưu tiêu cực nếu thiếu bản lĩnh. Đạo đức cách mạng sẽ trở thành “lá chắn” giúp họ phân biệt đúng – sai, có khả năng tự điều chỉnh hành vi, sống có kỉ luật và tuân thủ pháp luật.

Ngược lại, nếu thanh niên không được giáo dục đạo đức đúng đắn, hậu quả sẽ rất đáng lo ngại. Một bộ phận người trẻ có thể rơi vào lối sống ích kỉ, thờ ơ với cộng đồng, thậm chí có những hành vi vi phạm pháp luật. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của chính họ mà còn kìm hãm sự phát triển chung của xã hội. Đất nước sẽ khó có thể tiến xa nếu thiếu một thế hệ trẻ vừa có tri thức, vừa có phẩm chất đạo đức trong sáng.

Tóm lại, giáo dục đạo đức cách mạng là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của thanh niên trong bối cảnh hiện nay. Đó không chỉ là nhiệm vụ của riêng nhà trường mà còn là trách nhiệm chung của gia đình, các tổ chức và toàn xã hội. Các cơ quan, đoàn thể cần chú trọng hơn nữa công tác giáo dục lí tưởng, bồi dưỡng nhân cách cho người trẻ, tạo môi trường để họ rèn luyện và cống hiến. Khi thanh niên có đạo đức, có lí tưởng và trách nhiệm, đất nước sẽ có một thế hệ kế tục vững vàng, đủ năng lực đưa dân tộc phát triển phồn vinh và bền vững trong tương lai.