1001+ mẫu dàn ý bài văn phân tích tác phẩm hay nhất

200+ Dàn ý nghị luận về một tác phẩm thơ thất ngôn bát cú

Anh/Chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Thuật hứng (bài số 24) – Nguyễn Trãi.

I. Mở bài - Giới thiệu sơ lược về tác giả Nguyễn Trãi và bài “Bảo kính cảnh giới”

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Dàn ý chung
Dàn ý chi tiết
- Mẫu 1
- Mẫu 2
- Mẫu 3
- Mẫu 4
- Mẫu 5

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu sơ lược về tác giả Nguyễn Trãi và bài “Bảo kính cảnh giới”

- Cảm nhận chung: Bài thơ khắc họa bức chân dung tự họa về một bậc đại trí, đại nhân giữ trọn tấm lòng trong sạch, gắn bó với thiên nhiên và đạo lý.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Triết lý sống thanh thản, buông bỏ thể hiện ra sao?

- Cuộc sống ẩn dật, hòa hợp với thiên nhiên được hiểu thế nào?

- Tấm lòng son sắt như thế nào

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Thể thơ cách tân độc đáo: Kết cấu thất ngôn xen lục ngôn bát cú (các câu 3, 4, 8 chỉ có 6 chữ). Cách ngắt nhịp biến hóa tạo nên tiết tấu chậm rãi, như lời tâm tình, suy ngẫm sâu lắng.

- Sử dụng từ ngữ Nôm đắc địa: Ngôn từ thuần Việt mộc mạc, bình dị (bui, âu chi, mặc dòng), kết hợp uyển chuyển cùng từ Hán Việt tạo nên phong vị cổ điển mà rất đỗi gần gũi.

III. Kết bài

- Bài thơ là tuyên ngôn nhân sinh cao đẹp về lối sống lánh đục tìm trong, giữ trọn nhân cách và đạo trung hiếu.

- Tác động đối với người đọc: Tác phẩm thể hiện tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh và vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi, có giá trị giáo dục đạo đức sâu sắc cho các thế hệ mai sau.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Nguyễn Trãi là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, đồng thời là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học trung đại Việt Nam. Thơ ông không chỉ thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc mà còn phản ánh nhân cách thanh cao cùng những suy tư triết lí về lẽ sống. Bài thơ “Thuật hứng” (bài số 24) trích trong Quốc âm thi tập là tác phẩm tiêu biểu cho hồn thơ Nguyễn Trãi.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

a. Bức tranh cuộc sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên

- Mở ra trước mắt người đọc là không gian sống giản dị, yên bình, gắn bó với thiên nhiên thôn dã.

- Những hình ảnh gần gũi, mộc mạc gợi nên một cuộc sống thanh đạm nhưng đầy thư thái.

- Thiên nhiên hiện lên như người bạn tri âm, tri kỉ, đem đến sự cân bằng và thanh thản cho tâm hồn tác giả.

b. Vẻ đẹp tâm hồn thanh cao, cốt cách của bậc quân tử

- Đằng sau cuộc sống nhàn là sự lựa chọn mang tính chủ động của một nhân cách lớn.

- Tác giả chủ động rời xa vòng xoáy danh lợi, giữ gìn sự thanh sạch và khí tiết của mình.

- Đó không phải sự trốn tránh hiện thực mà là biểu hiện của bản lĩnh, của thái độ sống cao đẹp.

c. Nỗi lòng ưu thời mẫn thế, tấm lòng với dân với nước

- Dù lui về ở ẩn, Nguyễn Trãi vẫn luôn mang nặng nỗi niềm với non sông, xã tắc.

- Sau vẻ ngoài ung dung là những trăn trở sâu kín về thời cuộc và vận mệnh đất nước.

- Điều đó cho thấy trái tim của người anh hùng vẫn luôn đau đáu vì dân, vì nước.

d. Thông điệp tư tưởng của tác phẩm

- Con người cần biết tìm đến sự bình yên trong tâm hồn giữa vòng xoáy cuộc sống.

- Phải biết giữ gìn khí tiết, sống thanh sạch, không chạy theo danh lợi tầm thường.

- Sống chan hòa với thiên nhiên và luôn có trách nhiệm với cộng đồng, đất nước.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Bài thơ được viết bằng thể thơ Nôm Đường luật, vừa mang tính quy phạm cổ điển vừa đậm bản sắc dân tộc.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, tự nhiên, gần gũi với đời sống nhưng vẫn hàm súc, sâu sắc.

- Cấu trúc bài thơ chặt chẽ, cân đối theo đặc trưng thơ Đường luật.

- Giọng thơ điềm đạm, trầm tĩnh nhưng ẩn chứa nhiều suy tư.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: “Thuật hứng” (bài số 24) là một thi phẩm đặc sắc, kết tinh vẻ đẹp tư tưởng và nghệ thuật thơ Nguyễn Trãi.

- Tác động đối với người đọc: Bài thơ giúp người đọc thêm trân trọng vẻ đẹp của lối sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, đồng thời bồi dưỡng ý thức sống có trách nhiệm, biết giữ gìn nhân cách và hướng tới những giá trị tinh thần cao đẹp.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Nguyễn Trãi – danh nhân văn hóa thế giới, nhà thơ lớn với tập Quốc âm thi tập mở đường cho thơ Nôm dân tộc. Bài "Thuật hứng" (bài 24) là bức tranh cuộc sống ẩn dật thanh bần tại Côn Sơn, qua đó ngợi ca một tâm hồn cao khiết, trọn đời đau đáu nỗi lòng yêu nước thương dân.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Cuộc sống ẩn dật giản dị, thanh cao (Câu 1-4):

+ Tư thế ung dung: "Công danh đã được bận duyên rồi", tác giả xem nhẹ bả công danh, chủ động dứt bỏ ràng buộc để về với tự nhiên.

+ Lối sống hòa hợp với thôn quê: "Mấy tựa khen ai khéo vẽ vời", "Măng trúc đầu khe xuân nảy lộc / Khoai môn mặt đất tuyết sương rơi".

+ Ý nghĩa: Thức ăn dân dã (măng trúc, khoai môn) thể hiện sự tự tại, tìm thấy niềm vui trong lao động nghèo khó nhưng trong sạch.

- Vẻ đẹp tâm hồn u uẩn và tấm lòng ưu quốc ái dân (Câu 5-8):

+ Nỗi niềm canh cánh: "Kham bấy hồng trần ai nhuộm bạc", sự buồn bã trước thế sự đảo điên, bụi hồng làm phai nhạt lòng người nhưng riêng nhà thơ vẫn giữ mình trong sạch.

+ Tình yêu nước thương dân đỉnh cao: "Đêm thanh hóng mát dưới bóng cây / Nguyện làm mưa gió cứu dân cày" (hoặc ý thơ về khát vọng đem lại ấm no cho dân).

+ Ý nghĩa: Dù thể xác ở chốn lâm tuyền, tâm hồn Nguyễn Trãi chưa một khắc nguôi quên triết lý "thân dân". Khát vọng làm hạt mưa, ngọn gió mát lành cứu giúp người nông dân nghèo khổ là đỉnh cao nhân đạo của ức Trai.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Sử dụng ngôn ngữ Nôm tinh tế, đưa chất liệu đời sống hằng ngày (măng trúc, khoai môn) vào thơ trung đại một cách tự nhiên.

- Sáng tạo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật bằng cách xen câu lục ngôn (sáu chữ), tạo nhịp điệu dồn nén, mang đậm bản sắc Việt.

- Bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế, lấy cái thanh tao của thiên nhiên để đối lập với cái "bạc" của cõi hồng trần.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: "Thuật hứng" (bài 24) là viên ngọc quý trong dòng thơ ẩn dật, khẳng định nhân cách vĩ đại của Nguyễn Trãi: hòa nhập vào thiên nhiên nhưng không quay lưng với nhân dân.

- Tác động đối với người đọc: Bồi đắp cho người đọc tình yêu cuộc sống bình dị, lòng tự trọng và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng, đất nước.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

"Thuật hứng" (bài 24) là một tuyên ngôn sống bản lĩnh, thể hiện sự đối lập gay gắt giữa nhân cách cao thượng của nhà thơ và xã hội phong kiến đục trong.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Bản lĩnh rời xa chốn danh lợi để bảo toàn nhân cách:

+ "Công danh đã được bận duyên rồi": Xem công danh như một cái bẫy, một thứ "duyên" ràng buộc làm vướng bận tâm tính. Rời bỏ quan trường là một sự giải thoát trí tuệ.

+ Lựa chọn không gian "tự nhiên" thay vì "cung đình": Sống giữa măng trúc, khoai môn, sương tuyết để thanh lọc tâm hồn.

- Sự phản tỉnh trước hiện thực "hồng trần" đầy bụi bặm:

+ "Kham bấy hồng trần ai nhuộm bạc": Nhìn thấu bản chất của xã hội đương thời – nơi đồng tiền và quyền lực nhuộm trắng đen, làm bạc bẽo lòng người.

+ Tư thế "đứng ngoài" đầy ngạo nghễ: Tác giả tự tách mình ra khỏi dòng chảy xô bồ ấy để giữ vững khí tiết trong sạch của một bậc đại nho.

- Triết lý nhân sinh gắn liền với hành động vị nhân sinh:

+ Cái "nhàn" của Nguyễn Trãi không phải là lánh đời ích kỷ. Tư thế ngắm trăng, hóng mát thực chất là để suy ngẫm về cuộc đời.

+ Khát vọng hóa thân thành mưa gió giúp dân cày khẳng định: Bản chất tâm hồn Nguyễn Trãi luôn thuộc về nhân dân, lấy nỗi khổ của dân làm nỗi đau của chính mình.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Nghệ thuật đối xứng nghiêm ngặt giữa các câu thực và câu luận, làm nổi bật sự tương phản giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và cái nhiễu nhương của cõi đời.

- Hệ thống hình ảnh thơ vừa có tính ước lệ của văn học trung đại, vừa có tính chân thực, mộc mạc của làng quê Việt Nam.

- Giọng điệu thơ trầm lắng, suy tư, pha chút mỉa mai thế sự nhưng kết thúc bằng giọng hào sảng, ấm áp của tình yêu thương.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Bài thơ đạt đến sự chín muồi cả về tư tưởng lẫn nghệ thuật thơ Nôm, là bức chân dung tinh thần tự họa đầy kiêu hãnh của Nguyễn Trãi.

- Tác động đối với người đọc: Thức tỉnh con người về việc chọn lối sống đẹp; biết giữ mình tỉnh táo trước những cám dỗ, vật chất và luôn giữ một trái tim biết hướng về cộng đồng.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Giữa bộn bề công danh, nhiều bậc trí thức xưa chọn cách "lánh đục về trong" để giữ trọn nhân cách, và Nguyễn Trãi là một trong số đó. Bài "Thuật hứng" (bài 24) trong Quốc âm thi tập đã vẽ nên bức chân dung tinh thần của ông: một con người sống giản dị, gắn bó với ruộng vườn, ao cá, và đặc biệt là tấm lòng trong sạch, không màng danh lợi.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Cuộc sống thanh bần, hòa hợp với thiên nhiên: Hình ảnh "ao cạn vớt bèo", "đào ao thả cá", "cây cao bóng mát" cho thấy lối sống giản dị, an nhàn, không màng danh lợi.

- Khí phách cứng cỏi, không xu nịnh: Câu thơ "Chẳng phải ta nào bợ đút ai" như lời tuyên ngôn đanh thép về nhân cách, sự tự trọng của một bậc trung thần.

- Tấm lòng với thế sự: Đằng sau lối sống "nhàn" là nỗi đau đáu vì nước, vì dân khi ông phải lánh đục về trong.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Ngôn ngữ thơ Nôm giản dị, mộc mạc, gần gũi với đời sống làng quê.

- Giọng thơ vừa trữ tình nhẹ nhàng, vừa khẳng khái, cương trực.

- Kết cấu chặt chẽ: từ cảnh vật đến bộc lộ trực tiếp tâm trạng.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Bài thơ là bức chân dung tinh thần đẹp đẽ của Nguyễn Trãi – nhà nho chân chính, giàu khí tiết.

- Tác động đối với người đọc: Gợi cho người đọc bài học về lối sống thanh cao, biết giữ gìn nhân cách trước những cám dỗ của danh lợi.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Nguyễn Trãi: nhà chính trị, nhà tư tưởng, nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam, người mang tầm vóc “vì dân, vì nước”. Thuật hứng 24 nằm trong chùm thơ Quốc âm thi tập, thể hiện tâm hồn thanh cao, nhân cách sáng ngời của Nguyễn Trãi khi lui về ở ẩn sau những biến động chính trường.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Hai câu thơ đầu: Bỏ lại công danh trở về với cuộc sống thanh nhàn.

Công danh: Ai cũng theo đuổi, đạt được và thấy được sự đối nghịch trong đó lại muốn rời bỏ.

Đối với Nguyễn Trãi: Bỏ công danh ở phía sau, trở về quê nhà, lấy thiên nhiên làm bạn, hòa mình vào thiên nhiên với những thú vui.

– Hai câu thơ tiếp theo: Những thú vui chốn quê nhà.

Cuộc sống giản dị, khác so với những gì mà Nguyễn Trãi đã có, đã cống hiến, làm những công việc của những người nông dân như vớt bèo, phát cỏ.

Ăn những món ăn giản dị, không có sơn hào hải vị: Rau muống, ương sen.

– Bốn câu thơ cuối: Lối sống thanh bạch, nỗi lo cho đất nước.

Lối sống yên bình, làm bạn với gió, trăng.

Nỗi lo cho đất nước: Lo cho vận mệnh đất nước khi tồn tại bè lũ quan tham, lo cho dân, hướng về đất nước.

Sự hối tiếc nhẹ khi không cống hiến toàn bộ tài năng của mình cho đất nước.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ: Thất ngôn xen lục ngôn (đặc trưng của thơ Nôm Nguyễn Trãi). Cách tân này giúp câu thơ linh hoạt, tạo nhịp điệu tự nhiên như lời nói thường ngày.

- Ngôn ngữ: Sử dụng ngôn ngữ Nôm giản dị, bình dân nhưng giàu sức gợi (măng trúc, giá mai, ao cạn, vớt bèo).

III. Kết bài

- Bài thơ Thuật hứng 24 là khúc ca thanh nhàn và trung hiếu, thể hiện rõ nhân cách lớn của Nguyễn Trãi: giản dị, thanh cao, yêu thiên nhiên và luôn giữ lòng trong sáng với dân, với nước.