Trong tác phẩm Tiếng nói văn nghệ, tác giả Nguyễn Đình Thi viết: Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhoà đi… (Dẫn theo SGK Ngữ văn 9, Tập 2, NXBGD 2016, tr.14) Em hiểu như thế nào về ý kiến trên? Từ bài thơ
Bài thơ "Mẹ" của Viễn Phương khắc họa hình ảnh người mẹ Nam Bộ kiên trung, tần tảo và giàu lòng hy sinh trong hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt, qua đó bồi đắp vào tâm hồn người đọc tình mẫu tử thiêng liêng và lòng biết ơn sâu sắc.
Dàn ý chung
I. Mở bài
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Đình Thi và tiểu luận Tiếng nói văn nghệ, dẫn dắt vào câu nói: "Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhoà đi..." và giới thiệu bài thơ Mẹ của nhà thơ Viễn Phương
- Nêu khái quát vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của nhận định về sức sống, giá trị của tác phẩm lớn và việc làm sáng tỏ "ánh sáng" tình mẫu tử thiêng liêng mà bài thơ Mẹ rọi vào tâm hồn người đọc.
II. Thân bài
- Giải thích ý kiến như thế nào?
- Chứng minh qua các tác phẩm văn học ra sao?
III. Kết bài
- Khái quát lại ý nghĩa của câu nói Nguyễn Đình Thi và giá trị bài thơ Mẹ.
- Rút ra bài học cho bản thân trong việc tiếp nhận văn học: Biết trân trọng những tác phẩm hay để làm giàu có và đẹp đẽ hơn cho tâm hồn mình.
Dàn ý chi tiết Mẫu 1
I. Mở bài
Văn học không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn đánh thức những tình cảm, suy nghĩ sâu kín trong tâm hồn người đọc. Bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương đã đem đến một “ánh sáng riêng” về tình mẫu tử thiêng liêng, giúp em thêm yêu thương, trân trọng mẹ.
II. Thân bài
1. Phân tích nội dung và ý nghĩa
-
Giải thích ý kiến:
-
“Ánh sáng riêng” là những giá trị tư tưởng, tình cảm, vẻ đẹp mà mỗi tác phẩm đem đến cho người đọc.
-
“Rọi vào bên trong chúng ta” nghĩa là tác phẩm tác động sâu sắc đến tâm hồn, khơi dậy những cảm xúc và nhận thức mới.
-
“Không bao giờ nhoà đi” nhấn mạnh sức sống lâu bền của những tác phẩm có giá trị.
-
Ánh sáng riêng từ bài thơ “Mẹ”:
-
Bài thơ khắc họa hình ảnh người mẹ với tình yêu thương, sự hi sinh và những nhọc nhằn vì con.
-
Qua những hình ảnh gần gũi, chân thành, tác giả làm nổi bật tình mẫu tử sâu nặng, khiến người đọc cảm nhận được mẹ luôn là điểm tựa bình yên của cuộc đời.
-
Bài thơ giúp em nhận ra rằng những hi sinh của mẹ đôi khi rất âm thầm, giản dị nhưng vô cùng lớn lao.
-
Từ đó, em biết trân trọng những khoảnh khắc được ở bên mẹ, biết yêu thương, quan tâm và cố gắng sống tốt để không phụ lòng mẹ.
-
“Ánh sáng” ấy còn nhắc em biết yêu quý gia đình, bởi có những tình yêu khi nhận ra giá trị thì đã trở thành những điều không thể thay thế.
2. Đánh giá về nghệ thuật
-
Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giàu cảm xúc, gần gũi với đời sống.
-
Hình ảnh thơ giản dị nhưng có sức gợi, thể hiện chân thực vẻ đẹp và sự hi sinh của người mẹ.
-
Giọng thơ tha thiết, sâu lắng, kết hợp với những hình ảnh giàu sức biểu cảm giúp tình mẫu tử hiện lên tự nhiên, cảm động.
-
Nghệ thuật biểu đạt giàu cảm xúc khiến bài thơ không chỉ kể về người mẹ mà còn đánh thức tình yêu thương trong trái tim người đọc.
III. Kết bài
- Bài thơ Mẹ của Viễn Phương đã soi vào tâm hồn em một “ánh sáng riêng” – ánh sáng của tình mẫu tử, lòng biết ơn và sự trân trọng những người thân yêu.
- Tác phẩm giúp em hiểu rằng hãy yêu thương mẹ từ những điều nhỏ bé nhất khi vẫn còn có thể, bởi tình mẹ là một trong những tình cảm thiêng liêng và bền vững nhất của cuộc đời.
Dàn ý chi tiết Mẫu 2
I. Mở bài
"Mẹ" của Viễn Phương như một "ánh sáng riêng" ấm áp, soi sáng tình mẫu tử và đạo làm con.
II. Thân bài
1. Giải thích nhận định của Nguyễn Đình Thi:
-
"Ánh sáng riêng": Là tư tưởng, tình cảm, vẻ đẹp thẩm mỹ và thông điệp nhân văn độc đáo mà mỗi tác phẩm nghệ thuật mang lại.
-
"Rọi vào bên trong... không bao giờ nhòe đi": Khả năng tác động sâu sắc vào tâm tư, tình cảm, làm thay đổi nhận thức và khắc sâu bền vững trong tâm trí người đọc.
-
→ Ý nghĩa: Khẳng định chức năng thức tỉnh, nuôi dưỡng tâm hồn và giá trị trường tồn của tác phẩm văn học lớn.
2. Phân tích bài thơ "Mẹ" (Viễn Phương) để làm rõ "ánh sáng riêng":
-
Ánh sáng từ hình ảnh người mẹ tảo tần, hi sinh:
-
Hình ảnh người mẹ gắn liền với gian lao, vất vả, gánh vác nuôi con qua năm tháng ("lưng mẹ còng", những vất vả thầm lặng).
-
Sự đối lập giữa sự lớn lên của con và sự suy kiệt, hao mòn sức khỏe của mẹ theo thời gian.
-
Ánh sáng từ tình yêu thương thầm lặng, bao la:
-
Mẹ là chỗ dựa tinh thần bình yên, bao dung nhất cho con trước những sóng gió đời người.
-
Tình cảm mẹ dành cho con không phô trương nhưng sâu nặng, bền bỉ như nguồn sáng sưởi ấm tâm hồn.
3. Đánh giá về nghệ thuật:
-
Thơ lục bát giản dị, tha thiết, giàu nhịp điệu và sức gợi cảm.
-
Bút pháp tương phản, hình ảnh biểu tượng mộc mạc mà giàu ý nghĩa triết lý.
III. Kết bài
- Bài thơ "Mẹ" là một tác phẩm lớn tỏa ra ánh sáng của tình mẫu tử, minh chứng thuyết phục cho ý kiến của Nguyễn Đình Thi.
- Thức tỉnh lòng biết ơn, giục giã con người biết trân trọng, yêu thương và phụng dưỡng cha mẹ khi còn có thể.
Dàn ý chi tiết Mẫu 3
I. Mở bài
"Mẹ" của Viễn Phương là bức thông điệp thức tỉnh con người về quy luật thời gian và trách nhiệm làm con.
II. Thân bài
1. Giải thích nhận định của Nguyễn Đình Thi:
-
Ý kiến đề cao giá trị tư tưởng và chức năng giáo dục, định hướng nhân cách của văn học.
-
Văn học không chỉ giải trí mà là ngọn đèn chiếu soi vào những góc khuất tâm hồn, giúp con người tự soi chiếu, tự điều chỉnh bản thân.
2. Phân tích bài thơ "Mẹ" (Viễn Phương) để làm rõ "ánh sáng riêng":
-
Ánh sáng thức tỉnh về quy luật thời gian nghiệt dã:
-
Sự trôi chảy vô tình của thời gian làm tóc mẹ thêm bạc, lưng mẹ thêm còng.
-
Con trưởng thành cũng là lúc mẹ ngày một xa dần; nhịp bước thời gian nhắc nhở sự vô thường của kiếp người.
-
Ánh sáng soi rọi nỗi trăn trở và sự ân hận:
-
Giúp người đọc nhận ra sự vô tâm đôi khi của bản thân trước những hi sinh thầm lặng của đấng sinh thành.
-
Thức tỉnh nỗi sợ hãi mơ hồ nhưng có thật: sợ một ngày không còn mẹ ở bên.
3. Đánh giá về nghệ thuật:
-
Ngôn từ tinh tế, lắng đọng, giọng thơ trầm tư, sâu lắng.
-
Kết hợp giữa cảm xúc trữ tình và tính triết lý nhân sinh sâu sắc.
III. Kết bài
- Tác phẩm tạo nên sự chấn động nhẹ nhàng nhưng sâu sắc trong tâm khảm, khẳng định sức sống không bao giờ "nhòe đi" của bài thơ.
- Nhắc nhở người đọc sống chậm lại, trân trọng từng giây phút bên gia đình và sống sao cho trọn vẹn hiếu đạo.
Dàn ý chi tiết Mẫu 4
I. Mở bài
Sức mạnh bền vững của văn chương – mỗi tác phẩm chân chính đều để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn người đọc. Và bài thơ "Mẹ" của Viễn Phương chính là một trong những tác phẩm đã soi rọi ánh sáng riêng ấy.
II. Thân bài
1. Phân tích nội dung và ý nghĩa
a. Giải thích ý kiến của Nguyễn Đình Thi:
-
"Mỗi tác phẩm lớn": Những tác phẩm có giá trị đích thực, vượt thời gian.
-
"Rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng": Tác phẩm khơi dậy những rung động, nhận thức, tình cảm đặc biệt và riêng biệt trong tâm hồn mỗi người.
-
"Không bao giờ nhoà đi": Giá trị của tác phẩm là bất diệt, nó sống mãi với thời gian và để lại ấn tượng sâu đậm, bền bỉ trong lòng người đọc.
b. Ánh sáng riêng từ bài thơ "Mẹ" (Viễn Phương):
-
Nội dung chính: Bài thơ là tiếng lòng xúc động của nhà thơ về mẹ – một người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh; là nỗi đau xót khi mẹ không còn và là lời tri ân sâu sắc.
-
Những hình ảnh, cảm xúc chạm đến tâm hồn người đọc:
-
"Mẹ, những lời ru thức đến giờ" → Hình ảnh mẹ hiền lành, tảo tần, hi sinh suốt đời vì con.
-
"Mẹ về, cây ổi lại ra hoa" → Tình cảm thiêng liêng: mẹ như một sự sống tái sinh, một sức sống trường tồn trong tâm hồn người con.
-
Nỗi tiếc thương, lòng biết ơn vô hạn được thể hiện qua những câu thơ giản dị nhưng thấm thía.
-
Ánh sáng riêng mà bài thơ soi rọi:
-
Bài thơ khắc sâu trong mỗi chúng ta tình cảm thiêng liêng với mẹ, thức tỉnh lòng biết ơn, sự trân trọng những hi sinh thầm lặng.
-
Gợi nhắc về bổn phận của con cái đối với cha mẹ: phải biết quý trọng, yêu thương và đền đáp khi còn có thể.
-
Ánh sáng ấy không phải là những lí lẽ khô khan mà là cảm xúc rưng rưng từ những hình ảnh chân thực, bình dị nhất.
2. Đánh giá về nghệ thuật:
-
Thể thơ: Tự do, gần gũi với nhịp điệu cảm xúc, giàu chất trữ tình.
-
Ngôn ngữ: Mộc mạc, giản dị, giàu hình ảnh (cây ổi, lời ru, hoa trắng) – mang sức gợi sâu xa.
-
Giọng điệu: Nhẹ nhàng, thiết tha, có chút bâng khuâng, xót xa, lắng đọng.
-
Kết cấu: Đi từ hình ảnh cụ thể của mẹ đến khái quát hóa thành biểu tượng của tình mẫu tử thiêng liêng.
III. Kết bài
- Bài thơ "Mẹ" của Viễn Phương đúng như ý kiến của Nguyễn Đình Thi: nó soi rọi vào lòng người đọc một ánh sáng ấm áp, bền bỉ về tình mẫu tử.
- Bài thơ để lại ấn tượng sâu sắc, làm thức dậy trong mỗi người tình cảm yêu kính, biết ơn đối với mẹ, cũng như nhắc nhở bản thân luôn trân trọng hiện tại và sống có trách nhiệm với gia đình.
Dàn ý chi tiết Mẫu 5
I. Mở bài
Nguyễn Đình Thi trong tác phẩm Tiếng nói văn nghệ: "Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhoà đi…".
II. Thân bài
1. Giải thích ý kiến của Nguyễn Đình Thi
-
"Tác phẩm lớn": Là những tác phẩm văn học có giá trị cao về cả nội dung tư tưởng lẫn hình thức nghệ thuật; có sức sống bền bỉ với thời gian.
-
"Rọi vào bên trong chúng ta": Tác động mạnh mẽ đến thế giới nội tâm, nhận thức, tư tưởng và tình cảm của người đọc.
-
"Ánh sáng riêng":
-
Là giá trị độc đáo, nét đặc sắc riêng biệt của mỗi tác phẩm (phong cách nghệ thuật của tác giả, thông điệp riêng của tác phẩm).
-
Là thứ ánh sáng của chân - thiện - mỹ, giúp thức tỉnh nhận thức, xua tan bóng tối của sự vô cảm, ích kỷ.
-
"Không bao giờ nhòa đi": Khẳng định giá trị trường tồn, sức ám ảnh và tầm ảnh hưởng sâu sắc, lâu bền của tác phẩm văn học đối với tâm hồn độc giả.
-
Khái quát lại: Ý kiến của Nguyễn Đình Thi khẳng định chức năng giáo dục, nhận thức và thẩm mỹ của văn học. Văn học chân chính không chỉ để giải trí mà có sứ mệnh thiêng liêng là soi sáng, nuôi dưỡng và hoàn thiện tâm hồn con người.
2. Phân tích bài thơ "Mẹ" (Viễn Phương) để làm rõ "ánh sáng riêng"
(Lưu ý: Tùy thuộc vào văn bản cụ thể của bài thơ "Mẹ" của Viễn Phương trong chương trình hoặc ngữ liệu bạn được học, bạn có thể triển khai theo các khía cạnh tình cảm dưới đây)
-
Khía cạnh 1: Ánh sáng của tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
-
Phân tích những hình ảnh thơ tái hiện sự hy sinh, tần tảo, chịu thương chịu khó của người mẹ (vẻ đẹp của người mẹ Nam Bộ/Việt Nam).
-
Tình yêu thương bao la, chở che của mẹ dành cho con qua những năm tháng gian khổ, bom đạn hoặc khó khăn cuộc đời.
-
Khía cạnh 2: Ánh sáng của lòng biết ơn và sự thức tỉnh trong tâm hồn người con
-
Tâm trạng, cảm xúc của người con khi nghĩ về mẹ: niềm xúc động, xót xa trước những dấu vết thời gian trên dáng hình của mẹ.
-
Sự thấu hiểu sâu sắc đối với những nhọc nhằn mà mẹ đã trải qua để nuôi con khôn lớn.
-
Khía cạnh 3: Ánh sáng từ nghệ thuật thơ Viễn Phương
-
Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị nhưng giàu sức biểu cảm, đậm chất Nam Bộ.
-
Giọng điệu thơ tha thiết, trầm lắng, chân thành, dễ dàng đi sâu vào lòng người đọc.
3. Đánh giá và Mở rộng (Bình luận lý luận)
-
Bài thơ Mẹ của Viễn Phương đã thực sự trở thành một "tác phẩm lớn" trong lòng độc giả vì nó mang lại một "ánh sáng riêng": không chói lòa mà thấm đẫm, ấm áp, hướng con người về cội nguồn tình cảm thiêng liêng nhất.
-
"Ánh sáng" ấy không nhòa đi vì tình mẫu tử là đề tài vĩnh cửu, và cách thể hiện chân thành của Viễn Phương luôn tìm được sự đồng điệu ở mọi thế hệ người đọc.
-
Đối với người tiếp nhận: Khi tiếp xúc với "ánh sáng" này, bản thân mỗi chúng ta biết sống hiếu thảo hơn, biết trân trọng những phút giây còn có mẹ trên đời.
III. Kết bài
- Ý kiến của Nguyễn Đình Thi hoàn toàn đúng đắn, là thước đo cho giá trị của một tác phẩm văn học chân chính.
- Liên hệ bản thân: Bài học về cách đọc, cách cảm nhận văn học và bài học về lối sống (yêu thương, biết ơn cha mẹ).
Bình luận
Chia sẻ
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận làm sáng tỏ ý kiến về thơ ca dân gian là tiếng nói trái tim của người lao động hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận phân tích, đánh giá bài thơ Lời của chim hải âu (Nguyễn Đình Tâm) và bàn về yếu tố tượng trưng trong thơ trữ tình hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định của Xuân Diệu qua bài thơ Ngụ ngôn mỗi ngày (Đỗ Trung Quân) hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định của Mác-xen Pruxt qua truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) và đoạn trích Tức nước vỡ bờ (Tắt đèn - Ngô Tất Tố) hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định của Thanh Thảo về ý nghĩa và giá trị nhân văn của văn chương hay nhất
>> Xem thêm
Các bài khác cùng chuyên mục
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định của Diệp Tiếp về thơ ca hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định về thơ qua hai khổ thơ đầu bài thơ Thời nắng xanh (Trương Nam Hương) hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định của Diệp Tiến qua bài thơ Cảnh khuya (Hồ Chí Minh) hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về sứ mệnh của người nghệ sĩ trong việc phát hiện âm thanh kì diệu của cuộc sống hay nhất
- 20+ Mẫu dàn ý nghị luận bàn về nhận định về thơ qua bài thơ Nguyên tiêu (Chủ tịch Hồ Chí Minh) hay nhất
Danh sách bình luận