20+ Mẫu dàn ý nghị luận phân tích bài thơ Thời nắng xanh (Trương Nam Hương) hay nhất

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu sơ lược về tác giả, tác phẩm: Giới thiệu tác giả Trương Nam Hương và bài thơ “Thời nắng xanh”.

- Cảm nhận chung: Nỗi nhớ da diết về những ngày tháng thanh bình, ấm áp tình bà cháu.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: Tác phẩm này nói về điều gì?

b. Nội dung:

- Khung cảnh thiên nhiên được khắc hoạ như thế nào?

- Hình ảnh người bà xuất hiện ra sao?

- Tình cảm nào được nói đến?

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Thể thơ tự do phù hợp với giọng thơ tự sự, tâm tình.

- Hình ảnh bình dị, quen thuộc nhưng đầy sức gợi cảm.

- Ngôn từ nhẹ nhàng, sâu lắng, đậm chất trữ tình.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: Bài thơ "Thời nắng xanh" là khúc ca chân thành về tình bà cháu, thể hiện tấm lòng hiếu thảo và nỗi nhớ thương sâu sắc.

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Bài học về tình yêu thương gia đình, trân trọng những ký ức tuổi thơ và sự hy sinh của những người đi trước.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Trương Nam Hương là nhà thơ Việt Nam hiện đại, thơ ông thường giàu cảm xúc, tinh tế và gắn với những kỉ niệm đời thường. Bài thơ Thời nắng xanh là tác phẩm thể hiện nỗi nhớ về tuổi thơ và những kỉ niệm trong sáng gắn với gia đình. Bài thơ mang giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, gợi lại những tháng năm tuổi thơ tươi đẹp. Qua đó, tác giả bày tỏ tình cảm yêu thương, trân trọng những kỉ niệm và những người thân trong cuộc đời.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: 

- Chủ đề: nỗi nhớ tuổi thơ gắn với hình ảnh người bà và cuộc sống làng quê giản dị.

- Cảm hứng: xuất phát từ những kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ, đặc biệt là tình cảm bà cháu ấm áp.

b. Nội dung:

- Không gian làng quê và cuộc sống giản dị

+ Hình ảnh “nắng xanh” là một liên tưởng độc đáo.

+ “Xanh mơn” gợi sự tươi non, trong trẻo và đầy sức sống.

+ So sánh với “lá trầu” vừa gần gũi với đời sống nông thôn, vừa gợi hình ảnh thân quen của bà.

+ “hoàng hôn đọng trên môi bà quạnh thẫm/ nắng xiên khoai qua lớp vách không cài” gợi sự lắng đọng của thời gian và tuổi tác, là hình ảnh quen thuộc của buổi chiều quê.

+ Những con châu chấu, cào cào là hình ảnh quen thuộc của tuổi thơ làng quê.

- Hình ảnh người bà hiền hậu, tần tảo

+ Hình ảnh bà bổ cau rất quen thuộc trong đời sống làng quê.

+ So sánh miếng cau với “chiếc thuyền” thể hiện sự liên tưởng ngộ nghĩnh của trẻ thơ.

+ “Tóm tém” gợi hình ảnh bà ăn trầu giản dị, mộc mạc.

- Tình yêu thương và những kỉ niệm nuôi dưỡng tâm hồn

+ Rau má, rau sam là những món ăn dân dã của làng quê.

+ “Bát canh ngọt mát” không chỉ là món ăn mà còn chứa tình yêu thương của bà.

+ Hình ảnh “chan lên suốt dọc tuổi thơ mình” là một ẩn dụ đẹp.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Hình ảnh thơ giản dị nhưng giàu sức gợi.

- Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi với đời sống làng quê.

- Nhiều liên tưởng độc đáo: nắng xanh, thuyền cau…

- Giọng điệu trữ tình, nhẹ nhàng, giàu cảm xúc hoài niệm.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: Bài thơ Thời nắng xanh đã khắc họa thành công bức tranh tuổi thơ gắn với hình ảnh người bà hiền hậu và không gian làng quê bình dị.

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Đoạn thơ gợi cho người đọc những kỉ niệm tuổi thơ thân thương, nhắc nhở mỗi người biết trân trọng tình cảm gia đình và những tháng năm ấu thơ trong sáng của cuộc đời. 

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Trương Nam Hương là nhà thơ có giọng điệu hiền lành, nhân hậu, thơ ông thường hướng về những kỷ niệm xưa cũ với niềm xúc động chân thành. "Thời nắng xanh" là một trong những bài thơ tiêu biểu, ghi lại dấu ấn của tuổi thơ hồn nhiên bên người thân. Bài thơ là một bức tranh đầy màu sắc và ánh sáng về quá khứ, nơi có "nắng xanh" của hy vọng và tình yêu thương vô bờ bến.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: 

- Chủ đề: Niềm hoài niệm về tuổi thơ và lòng biết ơn đối với sự hy sinh, che chở của người thân (ông bà, cha mẹ).

- Cảm hứng: Bắt nguồn từ sự đối lập giữa hiện tại trưởng thành và quá khứ hồn nhiên. Nhà thơ nhìn về "thời nắng xanh" với sự trân trọng, coi đó là cội nguồn sức mạnh cho tâm hồn.

b. Nội dung:

- Bức tranh tuổi thơ rực rỡ sắc màu: Hình ảnh "nắng xanh" là một sáng tạo độc đáo, tượng trưng cho sự tươi mới, sức sống và những ngày tháng bình yên, không lo âu. Tuổi thơ hiện lên với những trò chơi, những góc vườn, những kỷ niệm gắn liền với thiên nhiên.

- Sự che chở của người thân: Hình ảnh người bà, người mẹ hiện lên thầm lặng nhưng vĩ đại. Những lời ru, cái quạt mo, hay những lo toan của người lớn đã kết tinh thành bóng mát nuôi dưỡng con lớn khôn.

- Sự thức tỉnh của người con: Bài thơ không chỉ là kể chuyện quá khứ mà còn là lời tự vấn. Nhà thơ nhận ra thời gian đã trôi qua, người thân đã già đi (tóc bạc), nhưng những giá trị yêu thương từ "thời nắng xanh" ấy vẫn còn vẹn nguyên, là hành trang quý giá nhất.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Hình ảnh ẩn dụ sáng tạo: Cách dùng từ "nắng xanh" tạo cảm giác lạ lẫm nhưng đầy lãng mạn, gợi lên vẻ đẹp thanh tân của ký ức.

- Ngôn ngữ thơ: Giàu nhạc điệu, sử dụng nhiều từ ngữ biểu cảm, mang đậm tính tự sự và trữ tình.

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa, so sánh và điệp ngữ được sử dụng linh hoạt để làm nổi bật sự gắn kết giữa con người và cảnh vật.

- Giọng điệu: Trầm lắng, tha thiết, vừa như lời kể vừa như lời tâm tình, nhắn nhủ.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: "Thời nắng xanh" là một bài thơ chạm đến trái tim người đọc bởi sự chân thành và tinh tế. 

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Gợi lên niềm xúc động về gia đình, nhắc nhở chúng ta biết trân trọng những phút giây hiện tại và biết ơn những người đã nuôi nấng, dạy dỗ mình.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Tác giả Trương Nam Hương là một nhà thơ có hồn thơ nhạy cảm, tinh tế, với giọng điệu dịu ngọt, gần gũi thân thương. Thơ ông thường hướng về những kỷ niệm tuổi thơ, tình cảm gia đình và vẻ đẹp bình dị của quê hương. "Thời nắng xanh" là bài thơ nằm trong tập thơ cùng tên, là một trong những sáng tác tiêu biểu viết về ký ức tuổi thơ và tình bà cháu ấm áp, thiêng liêng.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: 

- Chủ đề: Bài thơ viết về tình bà cháu thiêng liêng, sâu nặng, ca ngợi vẻ đẹp tảo tần, hy sinh của người bà và những ký ức tuổi thơ êm đềm, trong trẻo bên bà.

- Cảm hứng: Cảm hứng chủ đạo là nỗi nhớ và lòng biết ơn. Từ những ký ức đẹp đẽ của tuổi thơ, tác giả bày tỏ tình yêu thương, sự trân trọng và niềm biết ơn sâu sắc đối với người bà - người đã nuôi dưỡng tâm hồn và nâng đỡ cháu trên suốt hành trình cuộc đời.

b. Nội dung:

- Bức chân dung người bà qua nỗi nhớ của cháu:

+ Nhan đề "Thời nắng xanh" là một sáng tạo độc đáo. 

+ Hình ảnh bà hiện lên qua những chi tiết rất đỗi bình dị, thân thương.

+ Miếng trầu, quả cau là hình ảnh quen thuộc gắn với người bà Việt Nam truyền thống. 

+ "Hoàng hôn đọng trên môi bà quạnh thẫm". Chi tiết giàu sức gợi, vừa tả thực màu trầu thâm trên môi bà khi về chiều, vừa ẩn dụ cho những nhọc nhằn, vất vả của cuộc đời bà. 

- Không gian kỷ niệm và tình yêu thương của bà dành cho cháu:

+ Hình ảnh "Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài" gợi ra một không gian vườn quê thanh bình, yên ả, nơi những tia nắng tinh nghịch len lỏi qua vách liếp.

+ "Bóng bà đổ xuống đất đai" - Hình ảnh người bà hiện lên với dáng vẻ cần cù, lam lũ trên đồng ruộng. 

+ "Rủ châu chấu cào cào về cháu bắt" . Bà không chỉ là người lao động vất vả mà còn là người bạn đồng hành, mang đến cho cháu những niềm vui tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo.

+ "Rủ rau má rau sam / Vào bát canh ngọt mát" . Những bát canh dân dã, quê mùa nhưng chan chứa tình yêu thương, sự chắt chiu của bà dành cho cháu.

- Tình cảm của người cháu dành cho bà: "Tôi chan lên suốt dọc tuổi thơ mình" . Hình ảnh ẩn dụ "chan lên" thật đắt giá. "Bát canh ngọt mát" của bà không chỉ là món ăn nuôi dưỡng cháu về thể chất mà còn là biểu tượng cho tình yêu thương, sự chở che, những bài học làm người mà bà đã dành cho cháu. 

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Thể thơ tự do, câu thơ dài ngắn linh hoạt, nhịp điệu khi nhanh, khi chậm, phù hợp với dòng hồi tưởng và cảm xúc tự nhiên của tác giả.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh và giàu sức gợi. Các từ ngữ được chọn lọc tinh tế, vừa cụ thể vừa hàm súc.

- Hình ảnh thơ đẹp, lạ, giàu tính tạo hình và biểu tượng. 

- Biện pháp tu từ:

+ So sánh, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: "Nắng... xanh mơn như thể lá trầu" . Câu thơ độc đáo, mới lạ, khiến người đọc không chỉ thấy nắng bằng mắt mà còn cảm nhận được màu xanh non mơn mởn, tinh khôi của nắng như chạm vào được.

+ Nhân hóa: "Chở sớm chiều tóm tém", "Rủ châu chấu cào cào", "Rủ rau má rau sam" . Các động từ "chở", "rủ" khiến hình ảnh trở nên sống động, có hồn, gần gũi như con người.

- Giọng điệu: Giọng thơ nhẹ nhàng, tâm tình, tha thiết, như một lời thủ thỉ, kể chuyện về những kỷ niệm thân thương

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: "Thời nắng xanh" là một bài thơ hay và giàu ý nghĩa của Trương Nam Hương về tình bà cháu.

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Tác phẩm như một lời nhắc nhở dịu dàng mà thấm thía về lòng hiếu thảo, về tình yêu thương và sự biết ơn đối với cội nguồn - thứ tình cảm thiêng liêng nhất của mỗi con người.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Trương Nam Hương có một hồn thơ nhạy cảm, tinh tế, với nhiều suy tư và trắc ẩn. Thơ ông hấp dẫn người đọc bởi giọng dịu ngọt, gần gũi thân thương, ngôn ngữ uyển chuyển, linh hoạt, lạ, bất ngờ góp phần làm cho thơ ông nét độc đáo. Ở “Thời nắng xanh” người đọc vẫn thấy Trương Nam Hương trung thành với lối thơ truyền thống nhưng có sự giao thoa với hiện đại, sâu lắng và đầy ân tình.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: Bài thơ tập trung khai thác đề tài ký ức tuổi thơ và tình cảm gia đình. Cảm hứng xuyên suốt bài thơ là nỗi nhớ về một thời quá khứ "xanh" ngắt hy vọng. Đó là sự nuối tiếc dịu dàng trước dòng chảy của thời gian, khi cái nắng hồn nhiên của ngày cũ đã nhường chỗ cho sự lo toan của tuổi trưởng thành.

b. Nội dung:

- Hình ảnh người bà tần tảo, chịu thương, chịu khó, yêu thương con cháu.

+ Nhan đề “Nắng thời xanh” đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc bởi dường như một phần đời nơi tâm hồn ấy mãi ở lại với những hồi ức đẹp nhất, rực rỡ tựa ánh nắng của thiên nhiên đất trời. 

+ “ Nắng xanh” là màu nắng trong trẻo, trẻ trung, được nhìn bằng cặp mắt tươi trẻ của tuổi xanh. 

+ Trong mắt cháu “nắng xanh mơn như lá trầu” - màu xanh mơn man rười rượi, nắng xanh mơn - cái nắng được lọc qua hồi ức về một người bà tóm tém nhai trầu, vì thế mà nó càng trở nên lung linh, huyền thoại. .

+ Bà bình dị trong cuộc sống lao động hàng ngày: Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền và giành để thưởng thức sớm chiều. Gương mặt bà trong ráng chiều 

- Những kỉ niệm về bà như một cuốn sách tiếp tục được lật mở đến không gian mới:

+ Bà một lần nữa xuất hiện cùng hình ảnh “nắng” trong những luống khoai liếp vách không cài. 

+ Bà mang dáng dấp của những người nông dân lao động cần cù, vất vả. Nhưng tất cả những gian truân ấy để đổi lấy niềm vui cho đứa cháu thơ “rủ châu chấu cào cào” và cả những món ăn dân dã trong những ngày còn thiếu thốn, khó khăn nhưng mát lòng, mát dạ.

+ Hạnh phúc của cháu là những khi được lắng vào bát canh yêu thương ngọt mát. Một thời thơ ấu bình yên bên bà, dù còn nhiều khó khăn nhưng cháu vẫn có được tuổi thơ trọn vẹn. 

+ Bát canh đầy ăm ắp những hạnh phúc giản dị bình yên ấy chan lên “thời nắng xanh” của cháu trở thành tuổi thơ không bao giờ quên. Chỉ với một câu thơ mà bao nhiêu phù sa tình cảm lắng đọng xuống đáy sâu trong lòng người đọc về tình cảm của cháu dành cho bà, cả một bầu trời thương nhớ gửi đến người bà kính yêu. 

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Lời thơ giản dị, nhẹ nhàng mà dồn nén tất cả cảm xúc chan chứa từ bên trong. 

- Vẫn câu chữ nhẹ nhàng, ý thơ trong trẻo, mượt mà nhà thơ đưa ta về với những kỉ niệm thuở thiếu thời đầm ấm, vui vầy bên người bà thân yêu.

- Nhiều hình ảnh đẹp, các biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ, điệp, lối nói lạ hóa làm nên sức hấp dẫn cho đoạn thơ. 

- Nghệ thuật so sánh kết hợp với những hình ảnh của cuộc sống quen thuộc “lá trầu”, “cào cào”, “châu chấu”, “bát canh” tạo dựng lên hình ảnh cuộc sống chân quê thanh bình, yên ả nhưng thật gần gũi thân thương trong ký ức.

- Liên tưởng mới mẻ, độc đáo với những tứ thơ lạ; ngôn ngữ trôi chảy theo mạch tự nhiên nhưng giàu cảm xúc.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: “Thời nắng xanh” là lời tự bạch, lời cảm ơn trân trọng nhất đối với người bà thân yêu, với tuổi thơ, với quê hương, đất nước...của thi sĩ.

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Hãy trân trọng những phút giây hiện tại và trao đi những tình cảm cần trao, nhận lại những gì xứng đáng.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Trương Nam Hương là nhà thơ có lối viết tinh tế, giàu nhạc điệu, luôn dành một góc trang trọng trong thơ mình cho ký ức và nguồn cội. "Thời nắng xanh" là khúc hồi tưởng đầy ám ảnh về tuổi thơ bên bà, nơi những nhọc nhằn của đời thực được bao phủ bởi vẻ đẹp lấp lánh của tình thương.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

a. Chủ đề, cảm hứng: 

- Chủ đề chính: Nỗi nhớ da diết và sự tri ân sâu nặng đối với người bà – biểu tượng của sự hy sinh và cội nguồn văn hóa làng quê.

- Cảm hứng chủ đạo: Hoài niệm thành kính, đan xen giữa niềm hạnh phúc tuổi thơ và nỗi xót xa trước sự già nua, vất vả của bà.

b. Nội dung:

- Khung cảnh tuổi thơ và sự che chở của bà:

+ Hình ảnh "nắng xanh mơn như thể lá trầu" và chiếc "thuyền cau" gợi mở một thế giới tuổi thơ huyền ảo, trong trẻo.

+ Bà không chỉ nuôi cháu bằng "bát canh ngọt mát" từ rau má, rau sam mà còn bằng cả bóng hình "đổ xuống đất đai" để rủ châu chấu, cào cào cho cháu chơi.

- Chân dung người bà tần tảo, khắc khổ:

+ Ngoại hiện lên với vẻ già nua: "gầy như khói", "da như vỏ cây tróc lở". Sự đối lập giữa vẻ ngoài cằn cỗi của bà và sự "tươi mẩy những chồi non" của cháu làm nổi bật sự hy sinh thầm lặng.

+ "Gia tài" của bà là những thứ mộc mạc nhất: mắm muối, tương cà, mụn vải vá viu. Đó là cái nghèo nhưng ấm áp tình người.

- Thế giới đồng dao và kỉ niệm trưa hè:

+ Tuổi thơ hiện lên sinh động với "kẹo bột", "con sên", "cái kiến", "cánh chuồn la lả".

+ Hình ảnh trẻ con và trái bòng "vì vục giống như nhau" dưới ao chua gợi sự hồn nhiên, vô lo vô nghĩ dưới sự bao bọc của làng quê.

- Sự thức tỉnh và nỗi xót xa của cháu:

+ Cháu nhận ra mình đã "vô tình" dội bao nước mắt vào nỗi khó nhọc của bà.

+ Hình ảnh bà "gánh cả gió chiều" và tiếng gọi "ới bờ này bãi kia" khắc sâu nỗi đau xót cho phận người phụ nữ "cay đắng như rau răm".

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Nghệ thuật nhân hóa và so sánh: "Mây ngơ ngóng", "nắng xanh mơn như lá trầu", "da như vỏ cây tróc lở" tạo nên những hình ảnh thơ vừa thực vừa ảo, giàu sức gợi.

- Ngôn ngữ đậm chất dân gian: Sử dụng các hình ảnh quen thuộc của làng quê (tro trấu, vôi quạnh, cúc tần, đòn tre kẽo kẹt) kết hợp với các câu ca dao (Bà ơi cây cải lên trời...) tạo nên phong vị truyền thống.

- Cảm xúc dồn nén: Cách ngắt nhịp linh hoạt, sử dụng nhiều tính từ gợi cảm giác (nghèo ngặt, óng ướt, nhói xanh) làm tăng chiều sâu cho nỗi nhớ.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của bài thơ: Bài thơ là một bức tượng đài bằng thơ về người bà Việt Nam: lam lũ, nhẫn nại nhưng có trái tim bao la như biển cả.

- Tác động của bài thơ đối với người đọc: Thức tỉnh mỗi người về tình yêu thương gia đình và sự trân trọng những giá trị xưa cũ đang dần mất đi.