Xêu

• Từ đơn
• Từ đa nghĩa
• Từ thuần việt
• Từ địa phương

Nghĩa & Ví dụ

1.

danh từ

(phương ngữ). Đũa cả.

Ví dụ: Anh đặt cái xêu ngay miệng nồi cho tiện tay gắp.

2.

động từ

(phương ngữ). Xới cơm bằng đũa cả.

Ví dụ: Cô ấy xêu cơm mời khách.

Đặt câu với từ "Xêu"

Nghĩa 1: (phương ngữ). Đũa cả.

Học sinh tiểu học

• Mẹ cầm cái xêu để múc canh ra bát.
• Cô đặt cái xêu cạnh nồi cơm cho dễ lấy.
• Con nhớ để cái xêu lên giá bếp sau khi rửa xong.

Học sinh THCS – THPT

• Bà bảo cất cái xêu vào rổ tre để khỏi thất lạc.
• Trong bữa cơm đông người, chỉ một cái xêu chuyền qua chuyền lại khắp mâm.
• Nhìn chiếc xêu cháy sém, tôi nhớ mùi khói bếp chiều mưa.

Người trưởng thành

• Anh đặt cái xêu ngay miệng nồi cho tiện tay gắp.
• Cái xêu cũ sờn mộc, thấm mồ hôi bao bữa cơm gia đình.
• Gi bếp im ắng, chỉ còn cái xêu tựa vào nồi như người gác bếp chờ lửa.
• Tôi chạm vào cái xêu ấm tay, bỗng nghe căn bếp gần gũi lạ thường.

Nghĩa 2: (phương ngữ). Xới cơm bằng đũa cả.

Học sinh tiểu học

• Mẹ xêu cơm ra bát cho cả nhà.
• Ba nhắc con đừng xêu cơm mạnh kẻo rơi.
• Cô đang xêu cơm, mùi thơm bay khắp bếp.

Học sinh THCS – THPT

• Bà nội thong thả xêu cơm, hạt nào hạt nấy tơi đều.
• Chị vén tay áo, xêu cơm nhanh cho kịp bữa trưa.
• Anh ấy xêu cơm khéo, không làm vỡ hạt nào.

Người trưởng thành

• Cô ấy xêu cơm mời khách.
• Anh xêu cơm nhẹ tay, giữ hạt cơm còn nguyên độ dẻo.
• Mẹ xêu cơm, tiếng xới chạm nồi vang lên nghe ấm bếp.
• Tôi đứng xêu cơm, chợt thấy bữa ăn nhà bình yên biết mấy.

Xem thêm

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng trong các vùng miền có phương ngữ này, đặc biệt là trong gia đình hoặc bữa ăn.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong tác phẩm miêu tả đời sống thường nhật của các vùng miền sử dụng phương ngữ này.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự gần gũi, thân mật trong giao tiếp gia đình hoặc bạn bè.
• Thuộc khẩu ngữ, mang tính địa phương rõ rệt.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi giao tiếp với người cùng vùng miền để tạo sự thân thiện.
• Tránh dùng trong các tình huống trang trọng hoặc với người không quen thuộc với phương ngữ này.
• Thường chỉ dùng trong bối cảnh bữa ăn gia đình.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ phổ thông hơn như "đũa cả" hoặc "xới cơm".
• Người học cần chú ý đến ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp để sử dụng từ này một cách tự nhiên.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

"Xêu" có thể là danh từ hoặc động từ. Khi là danh từ, nó thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ. Khi là động từ, nó thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

"Xêu" là từ đơn, không có dấu hiệu kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.

Đặc điểm cú pháp

Khi là danh từ, "xêu" thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ. Khi là động từ, "xêu" thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "xêu cơm".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Khi là danh từ, "xêu" thường đi kèm với các từ chỉ định như "cái", "chiếc". Khi là động từ, "xêu" thường kết hợp với danh từ chỉ đồ vật như "cơm".

Từ liên quan:

• đũa
• muỗng
• vá
• bát
• đĩa
• chén
• nồi
• bếp
• xới
• gắp