Xăng văng

• Từ phức
• Từ láy
• Từ láy bộ phận
• Từ láy tượng hình
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

Vội vàng, tất tả.

Ví dụ: Anh ấy rời cuộc họp trong dáng vẻ xăng văng.

Đặt câu với từ "Xăng văng"

Nghĩa: Vội vàng, tất tả.

Học sinh tiểu học

• Cô chạy xăng văng ra cổng vì sợ muộn giờ học.
• Mẹ đi xăng văng ra chợ khi trời vừa hửng sáng.
• Bạn Nam xách cặp xăng văng lên lớp khi trống đã điểm.

Học sinh THCS – THPT

• Nó phóng xe đạp xăng văng qua ngõ, như sợ thời gian trượt khỏi tay.
• Con bé ôm chồng sách, bước xăng văng giữa sân trường đang réo gọi vào tiết.
• Trời đổ mưa, người ta che áo mưa xăng văng chạy tìm chỗ trú.

Người trưởng thành

• Anh ấy rời cuộc họp trong dáng vẻ xăng văng.
• Sáng nào phố cũng lũ lượt người xăng văng, như bị kim đồng hồ giục giã.
• Cô bưng khay cà phê xăng văng giữa dòng khách, mắt vẫn cố tìm bàn gọi trước.
• Biết muộn rồi mà còn xăng văng, cuối cùng lại quên mất điều cần nhất.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Vội vàng, tất tả.

Từ đồng nghĩa:

• vội vàng
• tất tả
• hối hả
• vội vã
• gấp gáp

Từ trái nghĩa:

• thong thả
• từ tốn
• chậm rãi
• điềm đạm
• ung dung

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xăng văng	Khẩu ngữ, sắc thái gấp gáp, hơi thô mộc, mức độ mạnh vừa–mạnh Ví dụ: Anh ấy rời cuộc họp trong dáng vẻ xăng văng.
vội vàng	trung tính, phổ thông, mức độ trung bình Ví dụ: Nó vội vàng chạy ra cổng.
tất tả	trung tính, hơi văn chương, mức độ mạnh Ví dụ: Chị tất tả ngược xuôi lo toan.
hối hả	trang trọng-văn chương nhẹ, mức độ mạnh Ví dụ: Đoàn người hối hả tiến bước.
vội vã	trung tính, phổ thông, mức độ trung bình Ví dụ: Cô vội vã rời đi.
gấp gáp	trung tính, sắc thái căng thẳng, mức độ mạnh Ví dụ: Công việc gấp gáp nên ai cũng bận.
thong thả	trung tính, bình tĩnh, mức độ đối lập rõ Ví dụ: Anh đi thong thả dọc bờ hồ.
từ tốn	trang trọng-nhã nhặn, mức độ đối lập rõ Ví dụ: Cô nói từ tốn, không hấp tấp.
chậm rãi	trung tính, mô tả nhịp độ chậm, mức độ đối lập rõ Ví dụ: Ông bước chậm rãi vào nhà.
điềm đạm	trang trọng, nhấn mạnh thái độ bình tĩnh, mức độ đối lập tương đối Ví dụ: Anh giải thích điềm đạm, không vội.
ung dung	văn chương/khẩu ngữ, thảnh thơi, mức độ đối lập rõ Ví dụ: Bà ung dung thưởng trà sáng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả hành động vội vã, tất tả của ai đó trong cuộc sống hàng ngày.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện để tạo hình ảnh sinh động về nhân vật hoặc tình huống.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện cảm giác gấp gáp, không có thời gian.
• Thường dùng trong khẩu ngữ, mang tính chất thân mật, gần gũi.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn nhấn mạnh sự vội vã, tất tả của ai đó.
• Tránh dùng trong các văn bản trang trọng hoặc chuyên ngành.
• Thường dùng trong các tình huống không chính thức, thân mật.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ sự vội vàng khác như "vội vã", "tất tả".
• Để dùng tự nhiên, cần chú ý ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm vị ngữ hoặc định ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ láy, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ khi làm vị ngữ hoặc trước danh từ khi làm định ngữ; có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "rất xăng văng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các phó từ chỉ mức độ như "rất", "hơi" hoặc danh từ chỉ người, ví dụ: "người xăng văng".

Từ liên quan:

• vội vàng
• tất tả
• vội vã
• gấp gáp
• hối hả
• cuống quýt
• hấp tấp
• khẩn trương
• cấp tốc
• nhanh chóng