Ươn

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

(Tôm, cá) không còn tươi nữa, bắt đầu có mùi hôi.

Ví dụ: Con cá này ươn, đừng mua.

tính từ

(kết hợp hạn chế). Không được khoẻ, hơi ốm (lối nói kiêng tránh).

Ví dụ: Hôm nay tôi ươn người, xin phép làm việc ở nhà.

tính từ

Hèn, kém.

Ví dụ: Đừng ươn, nói thẳng điều cần nói.

Nghĩa 1: (Tôm, cá) không còn tươi nữa, bắt đầu có mùi hôi.

Học sinh tiểu học

Mẹ bảo cá này ươn rồi, không nấu canh được.
Con ngửi thấy tôm hơi ươn, nên bỏ ra.
Cá ươn để lâu sẽ bốc mùi khó chịu.

Học sinh THCS – THPT

Bác bán hàng lắc đầu, nói mẻ cá sáng nay đã ươn vì mất đá lạnh.
Vừa mở nắp, mùi tôm ươn xộc lên làm cả nhà phải lùi lại.
Cô dặn: nhìn mang cá tái màu là dấu hiệu cá đã ươn.

Người trưởng thành

Con cá này ươn, đừng mua.
Hải sản mà ươn thì gia vị cũng không cứu nổi mùi ám trong bếp.
Đi chợ muộn, dễ vớ phải mớ tôm ươn đội lốt tươi bằng đá và màu.
Một miếng ngon còn mùi ươn sẽ kéo tụt cả bữa cơm xuống.

Nghĩa 2: (kết hợp hạn chế). Không được khoẻ, hơi ốm (lối nói kiêng tránh).

Học sinh tiểu học

Hôm nay con hơi ươn người nên xin nghỉ thể dục.
Bé nói ươn ươn trong người, cô cho ngồi nghỉ.
Bố bảo thấy ươn người, không ăn nổi cơm.

Học sinh THCS – THPT

Sáng dậy thấy ươn ươn, mình mang theo thuốc gừng đến lớp.
Bạn ấy bảo ươn người từ tối qua nên không đi tập.
Trời trở gió, nhiều người kêu ươn ươn, chỉ muốn nằm co.

Người trưởng thành

Hôm nay tôi ươn người, xin phép làm việc ở nhà.
Cái cảm giác ươn ươn trong người báo hiệu cơn cảm sắp ghé.
Mỗi khi thời tiết nồm ẩm, cơ thể tôi ươn ra, đầu nặng như có sương.
Có những ngày chỉ thấy ươn ươn, chẳng bệnh rõ ràng mà vẫn mệt rũ.

Nghĩa 3: Hèn, kém.

Học sinh tiểu học

Đừng ươn, con hãy mạnh dạn giơ tay phát biểu.
Bạn ấy không ươn, bạn ấy dám nhận lỗi.
Làm sai mà trốn tránh mới là ươn.

Học sinh THCS – THPT

Cách né trách nhiệm nghe thật ươn, không đáng học theo.
Đứng trước khó khăn mà lùi bước, người ta sẽ bảo mình ươn.
Bạn ấy chọn nói thẳng, khác hẳn kiểu ươn hay xu nịnh.

Người trưởng thành

Đừng ươn, nói thẳng điều cần nói.
Lựa chọn an phận đôi khi là khôn ngoan, nhưng cúi đầu vô lý thì thành ươn.
Sự ươn không phải do thiếu tài, mà do thiếu can đảm đối mặt.
Trong những lúc cần đứng lên, chỉ một cái chùn vai cũng lộ ra cái ươn trong lòng.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa 1: (Tôm, cá) không còn tươi nữa, bắt đầu có mùi hôi.

Từ đồng nghĩa:

ôi

Từ trái nghĩa:

tươi

Từ	Cách sử dụng
ươn	Diễn tả trạng thái hư hỏng của hải sản, mang sắc thái trung tính. Ví dụ: Con cá này ươn, đừng mua.
ôi	Trung tính, chỉ trạng thái thực phẩm bị hỏng, có mùi khó chịu. Ví dụ: Món cá này đã bị ôi rồi.
tươi	Trung tính, chỉ trạng thái còn mới, chưa bị hư hỏng. Ví dụ: Tôm còn tươi rói.

Nghĩa 2: (kết hợp hạn chế). Không được khoẻ, hơi ốm (lối nói kiêng tránh).

Từ đồng nghĩa:

ốm

Từ trái nghĩa:

khoẻ

Từ	Cách sử dụng
ươn	Cách nói giảm nhẹ, kiêng tránh khi đề cập đến tình trạng sức khỏe không tốt, hơi ốm. Ví dụ: Hôm nay tôi ươn người, xin phép làm việc ở nhà.
ốm	Trung tính, chỉ tình trạng sức khỏe không tốt, bị bệnh. Ví dụ: Hôm nay tôi cảm thấy hơi ốm.
khoẻ	Trung tính, chỉ tình trạng sức khỏe tốt, không bệnh tật. Ví dụ: Anh ấy rất khỏe mạnh.

Nghĩa 3: Hèn, kém.

Từ đồng nghĩa:

hèn kém

Từ trái nghĩa:

giỏi dũng cảm

Từ	Cách sử dụng
ươn	Diễn tả sự thiếu dũng khí, năng lực hoặc phẩm chất không tốt, mang sắc thái tiêu cực. Ví dụ: Đừng ươn, nói thẳng điều cần nói.
hèn	Tiêu cực, chỉ sự thiếu dũng khí, nhút nhát. Ví dụ: Kẻ hèn nhát không dám đối mặt.
kém	Trung tính đến tiêu cực, chỉ sự không đạt yêu cầu, không giỏi. Ví dụ: Trình độ của anh ấy còn kém.
giỏi	Tích cực, chỉ năng lực vượt trội, có tài. Ví dụ: Cô ấy rất giỏi toán.
dũng cảm	Tích cực, chỉ sự gan dạ, không sợ hãi. Ví dụ: Người lính dũng cảm chiến đấu.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh sử dụng

Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ thực phẩm không còn tươi, đặc biệt là tôm cá.
Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường chỉ xuất hiện trong các bài viết về ẩm thực hoặc sức khỏe.
Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để tạo hình ảnh hoặc ẩn dụ về sự suy yếu, hèn kém.
Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

Thường mang sắc thái tiêu cực, chỉ sự không tươi mới hoặc yếu kém.
Thuộc khẩu ngữ, ít trang trọng.
Có thể mang ý nghĩa kiêng tránh khi nói về sức khỏe.

Cách dùng & phạm vi

Nên dùng khi miêu tả thực phẩm không còn tươi, đặc biệt là trong bối cảnh đời thường.
Tránh dùng trong văn bản trang trọng hoặc khi cần diễn đạt một cách chính xác về sức khỏe.
Có thể thay thế bằng từ "héo" khi nói về rau củ.

Lưu ý đặc biệt

Dễ nhầm lẫn với từ "héo" khi nói về thực phẩm.
Khác biệt với "hèn" ở chỗ "ươn" thường chỉ sự yếu kém về thể chất hoặc phẩm chất.
Chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu nhầm ý nghĩa tiêu cực.

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm vị ngữ trong câu để miêu tả trạng thái của danh từ.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Từ đơn, không kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau danh từ mà nó miêu tả, có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "cá ươn", "tôm ươn".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ thực phẩm như "cá", "tôm"; ít khi kết hợp với các từ loại khác.

thiu ôi hôi thối hỏng nát mốc tươi ốm bệnh

Ươn

Từ liên quan: