Tiu
Nghĩa & Ví dụ
1.
danh từ
Nhạc khí gõ bằng đồng, hình cái bát úp, thường đánh cùng với cảnh.
Ví dụ:
Người đánh chầu cầm dùi gõ tiu nghe đanh và sáng.
2.
động từ
Vụt (bóng).
Ví dụ:
Anh vẩy má ngoài, bóng tiu vào sát cột dọc.
Nghĩa 1: Nhạc khí gõ bằng đồng, hình cái bát úp, thường đánh cùng với cảnh.
1
Học sinh tiểu học
- Thầy gõ tiu vang lên trong giờ múa lân.
- Bạn nhỏ gõ vào tiu nghe tiếng ngân tròn.
- Đoàn rước đi qua, tiếng tiu và cảnh kêu leng keng.
2
Học sinh THCS – THPT
- Tiếng tiu hòa với nhịp cảnh làm bước chân múa lân dồn dập.
- Cậu bé tò mò chạm dùi vào tiu, âm thanh lan như vòng tròn trên nước.
- Trong lễ hội, tiếng tiu dẫn nhịp, kéo đám đông lại gần sân đình.
3
Người trưởng thành
- Người đánh chầu cầm dùi gõ tiu nghe đanh và sáng.
- Mỗi nhát gõ vào tiu như vệt chớp kim loại xé qua không khí đình làng.
- Tiếng tiu níu bước phường bát âm, khiến khoảng sân chiều rung rinh, rộn ràng mà trang nghiêm.
- Giữa đám rước, cái tiu nhỏ mà quyền uy, ra hiệu cho cả đoàn đi, dừng, đổi nhịp.
Nghĩa 2: Vụt (bóng).
1
Học sinh tiểu học
- Quả bóng tiu qua đầu thủ môn.
- Cô sút mạnh, bóng tiu vào góc lưới.
- Bóng bỗng tiu khỏi chân em và bay ra biên.
2
Học sinh THCS – THPT
- Từ ngoài biên, bóng tiu thẳng vào vòng cấm khiến hậu vệ giật mình.
- Cú bấm bóng khẽ, bóng tiu qua tầm tay thủ môn.
- Quả phạt góc xoáy, bóng tiu qua xà rồi rơi xuống sau lưới.
3
Người trưởng thành
- Anh vẩy má ngoài, bóng tiu vào sát cột dọc.
- Chỉ một nhịp chạm, trái bóng tiu qua khoảng trống như có nam châm kéo.
- Đường chuyền bổng, bóng tiu lướt trên đỉnh đầu hàng thủ rồi cắm xuống như mũi tên.
- Trong khoảnh khắc lỡ nhịp, bóng tiu khỏi tầm kiểm soát, để lại tiếng thở dài trên khán đài.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa 1: Nhạc khí gõ bằng đồng, hình cái bát úp, thường đánh cùng với cảnh.
Nghĩa 2: Vụt (bóng).
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| tiu | Khẩu ngữ, diễn tả hành động di chuyển rất nhanh, mạnh và đột ngột của vật thể (thường là bóng). Ví dụ: Anh vẩy má ngoài, bóng tiu vào sát cột dọc. |
| vụt | Trung tính, diễn tả hành động nhanh, bất ngờ, thường là thoáng qua. Ví dụ: Quả bóng vụt qua khung thành. |
| phóng | Trung tính, diễn tả hành động nhanh, mạnh, có hướng rõ rệt. Ví dụ: Cầu thủ phóng bóng vào góc xa. |
| bắn | Trung tính, diễn tả hành động nhanh, mạnh, như bị đẩy đi với lực lớn. Ví dụ: Anh ta bắn một cú sút như tên lửa. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học hoặc nghệ thuật miêu tả âm nhạc truyền thống.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Được sử dụng trong âm nhạc truyền thống và nghiên cứu về nhạc cụ dân tộc.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự trang trọng và truyền thống khi nói về nhạc cụ dân tộc.
- Phong cách nghệ thuật, thường gắn liền với văn hóa và lịch sử.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi nói về nhạc cụ trong bối cảnh văn hóa truyền thống hoặc nghiên cứu âm nhạc dân tộc.
- Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày hoặc văn bản không liên quan đến âm nhạc.
- Thường đi kèm với các nhạc cụ khác trong dàn nhạc truyền thống.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ đồng âm khác không liên quan đến âm nhạc.
- Cần chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa khi từ này được dùng như động từ.
- Hiểu rõ về văn hóa và bối cảnh sử dụng để dùng từ một cách chính xác.
1
Chức năng ngữ pháp
"Tiu" có thể là danh từ hoặc động từ. Khi là danh từ, nó thường đóng vai trò chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu. Khi là động từ, nó thường làm vị ngữ.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
"Tiu" là từ đơn, không có sự kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.
3
Đặc điểm cú pháp
Khi là danh từ, "tiu" thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ. Khi là động từ, "tiu" thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ.
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Khi là danh từ, "tiu" thường đi kèm với các từ chỉ định như "cái", "một". Khi là động từ, "tiu" có thể kết hợp với các trạng từ chỉ thời gian hoặc cách thức.
Danh sách bình luận