Số ít

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Số lượng nhỏ.

Ví dụ: Cửa hàng chỉ còn số ít sản phẩm trong đợt giảm giá.

danh từ

Phạm trù ngữ pháp số trong một số ngôn ngữ, biểu thị ý “có một”; đối lập với số nhiều.

Ví dụ: Thuật ngữ ngữ pháp gọi dạng chỉ một thực thể là số ít.

Nghĩa 1: Số lượng nhỏ.

Học sinh tiểu học

Trong lớp chỉ có số ít bạn bị cảm, còn lại đều khỏe.
Vườn chỉ còn số ít quả chín, cô nhường cho chúng mình hái.
Chỉ một số ít bạn quên mang vở hôm nay.

Học sinh THCS – THPT

Nhóm chỉ có số ít người thực sự chủ động, nên tiến độ chậm lại.
Trong thư viện, chỉ một số ít đầu sách luôn được mượn hết ngay.
Ở câu lạc bộ, số ít thành viên chịu khó luyện tập đã kéo tinh thần cả đội lên.

Người trưởng thành

Cửa hàng chỉ còn số ít sản phẩm trong đợt giảm giá.
Trong cuộc họp, chỉ một số ít ý kiến chạm đúng vấn đề cốt lõi.
Ở làng cũ, số ít người vẫn giữ nếp sinh hoạt xưa, lặng lẽ mà bền bỉ.
Giữa vô vàn tiếng ồn, chỉ số ít câu nói cần thiết là đáng để giữ lại.

Nghĩa 2: Phạm trù ngữ pháp số trong một số ngôn ngữ, biểu thị ý “có một”; đối lập với số nhiều.

Học sinh tiểu học

Từ “con mèo” ở số ít, còn “những con mèo” là số nhiều.
Cô giáo dặn: danh từ ở số ít không thêm “những”.
Bạn viết “cái bút” là số ít vì chỉ một cái.

Học sinh THCS – THPT

Trong câu này, chủ ngữ ở số ít nên động từ cần chia theo số ít.
Khi thêm hậu tố số nhiều, danh từ không còn ở số ít nữa.
Tiếng Anh phân biệt rõ số ít và số nhiều ở danh từ đếm được.

Người trưởng thành

Thuật ngữ ngữ pháp gọi dạng chỉ một thực thể là số ít.
Biên tập văn bản đòi hỏi nhất quán: chủ ngữ số ít thì vị ngữ cũng theo số ít.
Ở một số ngôn ngữ, hệ thống chia số không dừng ở số ít và số nhiều mà còn có số kép, làm nổi bật vai trò của số ít.
Khi phân tích ngữ liệu, cần gắn thẻ đúng số: nhầm số ít thành số nhiều sẽ sai quan hệ phụ thuộc.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa 1: Số lượng nhỏ.

Từ đồng nghĩa:

ít hiếm

Từ trái nghĩa:

nhiều

Từ	Cách sử dụng
số ít	trung tính, mức độ nhẹ, ngôn ngữ học/đời thường Ví dụ: Cửa hàng chỉ còn số ít sản phẩm trong đợt giảm giá.
ít	trung tính, mức độ nhẹ; khẩu ngữ-phổ thông Ví dụ: Nguồn lực số ít → Nguồn lực ít
hiếm	hơi mạnh hơn, sắc thái nhấn mạnh sự ít gặp; trung tính Ví dụ: Trường hợp số ít → Trường hợp hiếm
nhiều	trung tính, đối lập trực tiếp về lượng; phổ thông Ví dụ: Mặt hàng số ít ↔ Mặt hàng nhiều

Nghĩa 2: Phạm trù ngữ pháp số trong một số ngôn ngữ, biểu thị ý “có một”; đối lập với số nhiều.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh sử dụng

Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong ngữ pháp học thuật hoặc khi mô tả số lượng.
Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường gặp trong ngữ pháp học thuật và ngôn ngữ học.

Sắc thái & phong cách

Phong cách trung tính, không mang cảm xúc.
Thường dùng trong ngữ cảnh học thuật hoặc chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

Dùng khi cần chỉ rõ số lượng là một hoặc khi phân tích ngữ pháp.
Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu.
Thường xuất hiện trong các tài liệu ngữ pháp hoặc nghiên cứu ngôn ngữ.

Lưu ý đặc biệt

Dễ nhầm lẫn với "số nhiều" trong ngữ pháp.
Người học cần chú ý ngữ cảnh để sử dụng chính xác.

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng ở đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "số ít người".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với tính từ, động từ hoặc lượng từ, ví dụ: "một số ít", "số ít người".

ít nhỏ lẻ vắng thưa hiếm đơn một số nhiều

Số ít

Từ liên quan: