Nhắm mắt
Nghĩa & Ví dụ
1.
động từ
Bắt đầu ngủ.
Ví dụ:
Tôi tắt đèn và nhắm mắt ngủ.
2.
động từ
(trang trọng). Chết đi.
Ví dụ:
Cụ đã nhắm mắt thanh thản.
3.
động từ
(khẩu ngữ; thường dùng có kèm ý phủ định). Yên lòng mà chết, không có điều gì ân hận.
Ví dụ:
Cha bảo, nhìn con đứng vững rồi cha mới nhắm mắt yên lòng.
4.
động từ
Làm như không biết gì cả về một sự thật nào đó.
Ví dụ:
Tôi không nhắm mắt trước bất công rõ ràng.
Nghĩa 1: Bắt đầu ngủ.
1
Học sinh tiểu học
- Em bé ngáp một cái rồi nhắm mắt ngủ.
- Con mèo cuộn tròn, nhắm mắt rất êm.
- Tối đến, em nằm yên, nhắm mắt để vào giấc.
2
Học sinh THCS – THPT
- Đèn phòng dịu xuống, mình nhắm mắt cho đầu óc nghỉ ngơi.
- Cậu kéo chăn, nhắm mắt để trôi khỏi một ngày dài.
- Tiếng mưa rơi đều, tôi nhắm mắt và chìm vào giấc ngủ.
3
Người trưởng thành
- Tôi tắt đèn và nhắm mắt ngủ.
- Có những đêm, chỉ cần đặt lưng, nhắm mắt là thấy bình yên tràn xuống.
- Khi cơ thể rệu rã, nhắm mắt lại như kéo rèm cho tâm trí nghỉ ngơi.
- Nghe bản nhạc quen, tôi nhắm mắt và để hơi thở dẫn mình vào giấc.
Nghĩa 2: (trang trọng). Chết đi.
1
Học sinh tiểu học
- Cụ nhắm mắt trong vòng tay con cháu.
- Bà đã nhắm mắt sau một cơn bệnh nặng.
- Con chim nhỏ bị thương rồi nhắm mắt ở góc vườn.
2
Học sinh THCS – THPT
- Ông lão mỉm cười, nhắm mắt như một lời chào cuối.
- Người chiến sĩ ngã xuống, nhắm mắt giữa tiếng gió đồng hoang.
- Bà ngoại nhắm mắt trong tiếng kinh trầm của cả nhà.
3
Người trưởng thành
- Cụ đã nhắm mắt thanh thản.
- Có người nhắm mắt nhẹ như một hơi thở, để lại căn phòng vắng lặng.
- Anh bạn nằm đó, nhắm mắt khi mưa ngoài hiên rơi đều, đời bỗng khép lại.
- Bà nhắm mắt, như cánh cửa khép sau bao mùa nắng gió.
Nghĩa 3: (khẩu ngữ; thường dùng có kèm ý phủ định). Yên lòng mà chết, không có điều gì ân hận.
1
Học sinh tiểu học
- Ông vẫn lo cho đàn cháu, chưa nhắm mắt yên lòng đâu.
- Bà dặn phải học giỏi, kẻo bà không nhắm mắt yên lòng.
- Chú bảo đến khi sửa xong căn nhà, chú mới nhắm mắt yên lòng.
2
Học sinh THCS – THPT
- Mẹ nói, khi em tự lập được, mẹ mới nhắm mắt yên lòng.
- Thầy mong lớp trưởng trưởng thành, thầy mới nhắm mắt yên lòng.
- Nếu bỏ dở ước mơ, chắc bà sẽ không nhắm mắt yên lòng.
3
Người trưởng thành
- Cha bảo, nhìn con đứng vững rồi cha mới nhắm mắt yên lòng.
- Khi nào món nợ nghĩa còn đó, người ta khó mà nhắm mắt yên lòng.
- Chưa trọn lời hứa với mẹ, làm sao tôi nhắm mắt yên lòng được.
- Có những điều chưa nói ra, khiến ai cũng không thể nhắm mắt yên lòng.
Nghĩa 4: Làm như không biết gì cả về một sự thật nào đó.
1
Học sinh tiểu học
- Cô thấy rác ngoài sân nhưng không nhắm mắt bỏ qua.
- Bạn biết bạn mình sai mà đừng nhắm mắt làm ngơ.
- Mẹ không nhắm mắt trước chuyện em nói dối.
2
Học sinh THCS – THPT
- Không thể nhắm mắt trước tin đồn độc hại trong lớp.
- Cậu ấy biết quy định nhưng cứ nhắm mắt cho qua.
- Chúng ta đừng nhắm mắt với lỗi sai chỉ vì ngại va chạm.
3
Người trưởng thành
- Tôi không nhắm mắt trước bất công rõ ràng.
- Có lúc người ta nhắm mắt cho yên chuyện, và rắc rối cứ thế lớn lên.
- Đừng nhắm mắt trước lợi ích nhóm rồi bảo là bất lực.
- Không thể nhắm mắt khi sự thật nằm ngay trên bàn giấy.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ hành động ngủ hoặc giả vờ không biết đến điều gì.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường chỉ xuất hiện trong ngữ cảnh miêu tả hoặc tường thuật.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo hình ảnh ẩn dụ về cái chết hoặc sự thờ ơ.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thường mang sắc thái nhẹ nhàng, đôi khi có chút bi thương khi nói về cái chết.
- Thuộc khẩu ngữ và văn chương, ít trang trọng.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn diễn tả hành động ngủ, cái chết hoặc sự thờ ơ một cách hình tượng.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh cần sự chính xác và trang trọng.
- Có thể thay thế bằng từ "ngủ" hoặc "qua đời" trong ngữ cảnh cụ thể.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ đồng nghĩa như "ngủ" hoặc "qua đời" khi không rõ ngữ cảnh.
- Khác biệt với "nhắm mắt làm ngơ" khi chỉ sự thờ ơ có chủ ý.
- Cần chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu nhầm ý nghĩa tiêu cực.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu, có thể làm bổ ngữ trong một số trường hợp.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "nhắm mắt ngủ", "nhắm mắt làm ngơ".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ (mắt), phó từ (không, đã), và trạng từ (nhanh chóng, từ từ).
Danh sách bình luận