Gượng
Nghĩa & Ví dụ
1.
động từ
Gắng chịu đựng để làm việc gì khi sức đã bị làm yếu đi đến mức thật ra không còn đủ sức.
Ví dụ:
Anh mệt rã rời nhưng vẫn gượng mỉm cười trấn an mọi người.
2.
động từ
(hoặc t.). Cố làm cho ra về tự nhiên, bình thường, khi đang có tâm trạng buồn hoặc không thích.
3.
tính từ
(Cách diễn đạt) có làm cho có một tính chất nào đó, nhưng không tự nhiên.
Nghĩa 1: Gắng chịu đựng để làm việc gì khi sức đã bị làm yếu đi đến mức thật ra không còn đủ sức.
1
Học sinh tiểu học
- Bạn Nam mệt lắm nhưng vẫn gượng ngồi dậy làm bài.
- Cô bé sốt nhưng gượng ăn cháo để mau khỏe.
- Chú mèo bị đau, nó gượng bước về chỗ nằm.
2
Học sinh THCS – THPT
- Cậu ấy ho liên tục mà vẫn gượng đá hết trận đấu.
- Bà ngoại yếu chân, bà gượng đi ra sân vì nhớ nắng chiều.
- Sau cú ngã, nó gượng đứng lên, phủi bụi và tiếp tục chạy.
3
Người trưởng thành
- Anh mệt rã rời nhưng vẫn gượng mỉm cười trấn an mọi người.
- Cơn đau quặn thắt, chị gượng thở đều để không ngất đi.
- Ông gượng vịn lan can, từng bước chậm như đếm nhịp thời gian.
- Tôi gượng mở mắt trong đêm, tìm chút ánh đèn như một sợi neo.
Nghĩa 2: (hoặc t.). Cố làm cho ra về tự nhiên, bình thường, khi đang có tâm trạng buồn hoặc không thích.
Nghĩa 3: (Cách diễn đạt) có làm cho có một tính chất nào đó, nhưng không tự nhiên.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa 1: Gắng chịu đựng để làm việc gì khi sức đã bị làm yếu đi đến mức thật ra không còn đủ sức.
Từ đồng nghĩa:
cố ráng
Từ trái nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| gượng | Diễn tả sự cố gắng vượt quá giới hạn thể chất hoặc tinh thần, mang tính miễn cưỡng, khó khăn. Ví dụ: Anh mệt rã rời nhưng vẫn gượng mỉm cười trấn an mọi người. |
| cố | Trung tính, diễn tả sự nỗ lực, gắng sức. Ví dụ: Anh ấy cố gắng hoàn thành công việc dù rất mệt. |
| ráng | Khẩu ngữ, trung tính, nhấn mạnh sự nỗ lực, cố gắng. Ví dụ: Ráng học cho giỏi để ba mẹ vui lòng. |
| buông xuôi | Tiêu cực, diễn tả sự từ bỏ mọi nỗ lực, chấp nhận thất bại. Ví dụ: Sau nhiều thất bại, anh ta đành buông xuôi. |
| bỏ cuộc | Tiêu cực, diễn tả việc ngừng cố gắng, không tiếp tục nữa. Ví dụ: Đừng bao giờ bỏ cuộc trước khó khăn. |
Nghĩa 2: (hoặc t.). Cố làm cho ra về tự nhiên, bình thường, khi đang có tâm trạng buồn hoặc không thích.
Từ trái nghĩa:
thật lòng tự nhiên
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| gượng | Diễn tả sự giả tạo, không thật lòng, cố che giấu cảm xúc thật. Ví dụ: |
| giả vờ | Trung tính đến hơi tiêu cực, diễn tả sự cố ý làm ra vẻ không đúng sự thật. Ví dụ: Cô ấy giả vờ không nghe thấy gì. |
| làm bộ | Khẩu ngữ, trung tính đến hơi tiêu cực, diễn tả sự giả tạo, không thật lòng. Ví dụ: Anh ta làm bộ như không biết chuyện gì. |
| thật lòng | Tích cực, diễn tả sự bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ một cách chân thật. Ví dụ: Cô ấy nói thật lòng những gì mình nghĩ. |
| tự nhiên | Tích cực, diễn tả sự không gò bó, không giả tạo, đúng với bản chất. Ví dụ: Anh ấy cười rất tự nhiên. |
Nghĩa 3: (Cách diễn đạt) có làm cho có một tính chất nào đó, nhưng không tự nhiên.
Từ đồng nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| gượng | Diễn tả sự thiếu tự nhiên, khiên cưỡng, không thoải mái. Ví dụ: |
| khiên cưỡng | Trung tính đến hơi tiêu cực, diễn tả sự không tự nguyện, không tự nhiên, gượng ép. Ví dụ: Nụ cười khiên cưỡng của cô ấy. |
| gò bó | Trung tính đến tiêu cực, diễn tả sự bị ràng buộc, không thoải mái, thiếu tự do. Ví dụ: Anh ấy cảm thấy gò bó trong môi trường làm việc mới. |
| tự nhiên | Tích cực, diễn tả sự không gò bó, không giả tạo, đúng với bản chất. Ví dụ: Phong thái tự nhiên của cô ấy. |
| thoải mái | Tích cực, diễn tả sự dễ chịu, không bị ràng buộc hay căng thẳng. Ví dụ: Anh ấy cảm thấy thoải mái khi ở nhà. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về việc cố gắng làm điều gì đó dù không thoải mái hoặc không đủ sức.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường chỉ xuất hiện trong các bài viết mang tính cá nhân hoặc miêu tả tâm trạng.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Thường dùng để diễn tả tâm trạng nhân vật hoặc tình huống không tự nhiên.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự cố gắng, nỗ lực trong hoàn cảnh khó khăn.
- Thường mang sắc thái không thoải mái, gượng ép.
- Phù hợp với ngữ cảnh khẩu ngữ và văn chương.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn diễn tả sự cố gắng trong tình huống không thuận lợi.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh cần sự trang trọng hoặc chính xác cao.
- Thường đi kèm với các từ chỉ cảm xúc hoặc tình trạng khó khăn.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ sự cố gắng khác như "cố gắng" nhưng mang sắc thái tiêu cực hơn.
- Chú ý không dùng trong ngữ cảnh cần sự tự nhiên hoặc thoải mái.
- Để dùng tự nhiên, cần chú ý đến ngữ cảnh và cảm xúc của người nói.
1
Chức năng ngữ pháp
"Gượng" có thể là động từ hoặc tính từ. Khi là động từ, nó thường đóng vai trò vị ngữ trong câu. Khi là tính từ, nó có thể làm định ngữ hoặc vị ngữ.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
"Gượng" là từ đơn, không có hình thái biến đổi và không kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.
3
Đặc điểm cú pháp
Khi là động từ, "gượng" thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "cố gắng gượng". Khi là tính từ, nó có thể đứng sau danh từ để làm định ngữ, ví dụ: "nụ cười gượng".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
"Gượng" thường kết hợp với các danh từ chỉ trạng thái hoặc cảm xúc, và có thể đi kèm với các phó từ chỉ mức độ như "hơi", "rất".
Chúng tôi sẽ tiếp tục bổ sung câu ví dụ, từ đồng nghĩa trái nghĩa, từ liên quan và các phần mở rộng khác trong thời gian tới
