Gòn
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Cây to, vỏ màu xanh tươi, lá kép hình chân vịt, quả hình thoi chứa nhiều sợi bông, dùng để nhồi vào nệm, gối.
Ví dụ:
Chiếc nệm cũ vẫn nhồi bông gòn hái từ vườn nhà.
Nghĩa: Cây to, vỏ màu xanh tươi, lá kép hình chân vịt, quả hình thoi chứa nhiều sợi bông, dùng để nhồi vào nệm, gối.
1
Học sinh tiểu học
- Gốc gòn sau sân trường cho bóng mát cả sân chơi.
- Lá gòn xòe như bàn tay, che nắng cho lũ bạn ngồi ăn xế.
- Quả gòn già nứt ra, lộ những sợi bông trắng phau.
2
Học sinh THCS – THPT
- Cây gòn đầu xóm mỗi mùa gió lại rắc bông trắng bay như mây nhỏ.
- Thầy kể, gòn trổ quả thon dài, đến chín mới phồng nở, nhẹ như hơi thở.
- Từ xưa, bà dùng bông gòn của cây gòn để nhồi gối, thơm mùi nắng.
3
Người trưởng thành
- Chiếc nệm cũ vẫn nhồi bông gòn hái từ vườn nhà.
- Mùa gòn chín, con đường làng phủ một lớp bông trắng, bước chân nghe mềm như ký ức.
- Ngồi dưới tán gòn xanh mướt, tôi thấy thời gian chậm lại như tiếng lá thở.
- Những quả gòn thon dài treo lủng lẳng, chờ nắng rang cho nứt, tung ra cả trời bông mỏng.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về các vật dụng gia đình như nệm, gối.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, có thể xuất hiện trong các bài viết về thực vật hoặc công nghiệp sản xuất.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để tạo hình ảnh tự nhiên, mềm mại.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường gặp trong ngành công nghiệp dệt may hoặc nông nghiệp.
2
Sắc thái & phong cách
- Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc mạnh.
- Phong cách sử dụng chủ yếu là trung lập, phù hợp với cả văn nói và văn viết.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi mô tả các sản phẩm liên quan đến nệm, gối hoặc khi nói về cây gòn.
- Tránh dùng khi không có liên quan đến ngữ cảnh thực vật hoặc sản phẩm từ gòn.
- Không có nhiều biến thể, thường chỉ dùng trong ngữ cảnh cụ thể.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ loại bông khác, cần chú ý ngữ cảnh.
- Khác biệt với "bông" ở chỗ gòn thường chỉ loại cây và sản phẩm từ cây gòn.
- Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với các từ chỉ sản phẩm như "nệm gòn", "gối gòn".
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "cây gòn", "quả gòn".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với tính từ mô tả (như "to", "xanh"), lượng từ (như "một", "nhiều"), và động từ (như "nhồi").
