Chỉ tay năm ngón
Nghĩa & Ví dụ
động từ
(Tác phong) chỉ sai khiến, ra lệnh cho người khác, chứ bản thân không làm.
Ví dụ:
Ông ta chỉ tay năm ngón, không làm một việc nào.
Nghĩa: (Tác phong) chỉ sai khiến, ra lệnh cho người khác, chứ bản thân không làm.
1
Học sinh tiểu học
- Bạn ấy chỉ tay năm ngón, bắt bạn làm hết việc nhóm.
- Anh họ cứ đứng đó chỉ tay năm ngón, không chịu nhặt rác cùng.
- Cậu lớp trưởng chỉ tay năm ngón, giao việc rồi ngồi chơi.
2
Học sinh THCS – THPT
- Bạn lớp phó quen thói chỉ tay năm ngón, phân việc xong lại rút êm.
- Trong giờ lao động, cậu ấy chỉ tay năm ngón, miệng hô rất to mà tay không hề động.
- Bạn trưởng nhóm hay chỉ tay năm ngón, khiến cả nhóm chán nản.
3
Người trưởng thành
- Ông ta chỉ tay năm ngón, không làm một việc nào.
- Ở cơ quan, kiểu chỉ tay năm ngón làm tinh thần mọi người nguội lạnh rất nhanh.
- Cứ chỉ tay năm ngón mãi thì quyền lực cũng rỗng ruột, vì không ai còn muốn theo.
- Người biết lãnh đạo không chỉ tay năm ngón; họ xắn tay làm cùng và kéo người khác đi theo.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ trích ai đó chỉ biết ra lệnh mà không tự làm.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện để miêu tả tính cách nhân vật.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện thái độ phê phán, chê trách.
- Thuộc khẩu ngữ, thường mang tính không trang trọng.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn phê phán ai đó lười biếng, chỉ biết ra lệnh.
- Tránh dùng trong các văn bản trang trọng hoặc khi cần giữ thái độ trung lập.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ bị hiểu nhầm nếu không có ngữ cảnh rõ ràng.
- Khác với "lãnh đạo" ở chỗ mang ý nghĩa tiêu cực hơn.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu, diễn tả hành động hoặc trạng thái của chủ thể.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là một cụm từ ghép cố định, không kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ấy chỉ tay năm ngón."
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với danh từ chỉ người làm chủ ngữ, có thể kết hợp với trạng ngữ chỉ thời gian hoặc nơi chốn.
Danh sách bình luận