Xế bóng
Nghĩa & Ví dụ
tính từ
Có bóng nắng chiếu xiên khi mặt trời gần lặn.
Ví dụ:
Trời xế bóng, ánh nắng nghiêng phủ vàng lối nhỏ.
Nghĩa: Có bóng nắng chiếu xiên khi mặt trời gần lặn.
1
Học sinh tiểu học
- Chiều xế bóng, sân trường kéo dài bóng cây phượng.
- Mẹ gọi con vào nhà khi trời đã xế bóng.
- Cánh diều lướt lên, in bóng xiên trên ruộng lúc xế bóng.
2
Học sinh THCS – THPT
- Con đường làng bỗng trầm lại khi hàng tre đổ bóng xiên, trời xế bóng.
- Tiếng ve thưa dần, mặt sân gạch đỏ rực mà bóng đã xế bóng, kéo dài tận thềm.
- Bài tập còn dang dở, tôi ngẩng lên thấy cửa sổ loang ánh vàng xế bóng.
3
Người trưởng thành
- Trời xế bóng, ánh nắng nghiêng phủ vàng lối nhỏ.
- Quán cà phê ven sông bỗng dịu đi khi nắng xế bóng, bóng người rơi dài trên mặt nước.
- Ngày làm việc cuộn lại, ánh sáng xế bóng trườn qua bậu cửa như lời nhắc khép lại một hôm.
- Giữa phố ồn, khoảnh khắc xế bóng khiến tôi chậm bước, nghe lòng mình dịu xuống.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Có bóng nắng chiếu xiên khi mặt trời gần lặn.
Từ trái nghĩa:
chính ngọ ban trưa
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| xế bóng | trung tính, miêu tả thời điểm cuối buổi chiều; sắc thái tạo cảm giác muộn trong ngày, hơi gợi tả văn chương nhẹ Ví dụ: Trời xế bóng, ánh nắng nghiêng phủ vàng lối nhỏ. |
| xế chiều | trung tính, phổ biến Ví dụ: Trời đã xế chiều. |
| xế tà | văn chương, nhuốm cảm hoài nhẹ Ví dụ: Nắng xế tà phủ lên mái đình. |
| chiều tà | văn chương, gợi không khí tàn ngày Ví dụ: Khung trời chiều tà bảng lảng sương. |
| chính ngọ | trang trọng/trung tính, chỉ giữa trưa; đối lập thời điểm trong ngày Ví dụ: Nắng chính ngọ gay gắt. |
| ban trưa | khẩu ngữ/trung tính, giữa trưa Ví dụ: Ngoài đồng ban trưa nắng gắt. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả thời điểm trong ngày khi mặt trời gần lặn.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường được thay thế bằng các từ ngữ chính xác hơn như "hoàng hôn".
- Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện để tạo hình ảnh thơ mộng, lãng mạn về buổi chiều tà.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện cảm giác yên bình, lãng mạn, thường dùng trong văn chương.
- Phong cách nhẹ nhàng, mang tính hình tượng.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn tạo không khí thơ mộng, nhẹ nhàng trong văn bản.
- Tránh dùng trong các văn bản cần sự chính xác về thời gian.
- Thường dùng trong ngữ cảnh miêu tả cảnh vật hoặc thời gian trong ngày.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ thời gian khác như "hoàng hôn" hay "chiều tà".
- Người học cần chú ý ngữ cảnh để sử dụng từ một cách tự nhiên.
1
Chức năng ngữ pháp
Tính từ, thường làm vị ngữ hoặc định ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép đẳng lập, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau danh từ để bổ nghĩa, có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "trời xế bóng".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ thời gian hoặc không gian, ví dụ: "buổi chiều xế bóng".
Danh sách bình luận