Nguyên phát

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(Hiện tượng bệnh lí) sinh ra tại chỗ, từ chính cơ quan mắc bệnh; phân biệt với thứ phát.

Ví dụ: Khối u nguyên phát nằm ở tuyến giáp.

Đặt câu với từ "Nguyên phát"

Nghĩa: (Hiện tượng bệnh lí) sinh ra tại chỗ, từ chính cơ quan mắc bệnh; phân biệt với thứ phát.

Học sinh tiểu học

• Khối u này nguyên phát ở phổi, không phải do lây từ nơi khác.
• Viêm tai của bé nguyên phát ngay trong tai, nên bác sĩ chữa tập trung ở đó.
• Vết loét nguyên phát ở dạ dày, không lan từ cơ quan khác.

Học sinh THCS – THPT

• Bệnh được xác định là nguyên phát tại gan, nghĩa là nguồn gốc nằm ở gan chứ không do cơ quan khác gây ra.
• Bác sĩ nói cơn đau đầu này nguyên phát từ các mạch máu trong não, không phải do di căn.
• Viêm phổi nguyên phát bắt đầu ở phổi, nên phác đồ điều trị tập trung vào nhu mô phổi.

Người trưởng thành

• Khối u nguyên phát nằm ở tuyến giáp.
• Trong hồ sơ bệnh án, chẩn đoán ghi rõ ung thư nguyên phát tại đại tràng, tránh nhầm với tổn thương thứ phát.
• Khi xác định ổ bệnh nguyên phát, bác sĩ mới dựng được lộ trình lan rộng của bệnh lý.
• Điều trị đúng đích đòi hỏi nhận diện nơi tổn thương nguyên phát, nếu không dễ sa vào xử lý triệu chứng lan man.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : (Hiện tượng bệnh lí) sinh ra tại chỗ, từ chính cơ quan mắc bệnh; phân biệt với thứ phát.

Từ đồng nghĩa:

• tiên phát

Từ trái nghĩa:

• thứ phát

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
nguyên phát	thuật ngữ y khoa, trang trọng, trung tính; đối lập trực tiếp với “thứ phát” Ví dụ: Khối u nguyên phát nằm ở tuyến giáp.
tiên phát	thuật ngữ y khoa, trang trọng, đồng nghĩa trực tiếp, mức độ trung tính Ví dụ: Ung thư vú tiên phát đ bn di căn x b b.
thứ phát	thuật ngữ y khoa, trang trọng, đối lập trực tiếp, trung tính Ví dụ: Vieam phddd a thứ phát do nhic b bm khua fn lan teb xoang.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các tài liệu y khoa, báo cáo nghiên cứu.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong y học, đặc biệt khi mô tả bệnh lý.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính chuyên môn cao, thường dùng trong ngữ cảnh trang trọng.
• Không mang sắc thái cảm xúc, chủ yếu mang tính mô tả khách quan.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi cần phân biệt giữa bệnh lý phát sinh tại chỗ và bệnh lý do nguyên nhân khác.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không chuyên môn hoặc khi người nghe không có kiến thức y khoa.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "thứ phát" nếu không hiểu rõ ngữ cảnh.
• Cần chú ý khi dịch sang ngôn ngữ khác để đảm bảo chính xác về mặt y học.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu để chỉ hiện tượng bệnh lý tự phát sinh.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Bệnh nguyên phát từ gan."

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ cơ quan hoặc bệnh lý, ví dụ: "bệnh nguyên phát", "tổn thương nguyên phát".

Từ liên quan:

• thứ phát
• khởi phát
• tiên phát
• ban đầu
• sơ khởi
• nguyên thuỷ
• gốc
• căn nguyên
• nguồn gốc
• bẩm sinh