Ngũ âm

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ đa nghĩa

Nghĩa & Ví dụ

1.

danh từ

Hệ thống âm nhạc có năm bậc trong phạm vi một quãng tám, thường gặp ở âm nhạc dân gian.

Ví dụ: Bản hòa tấu này dựa trên thang ngũ âm.

2.

danh từ

Dàn nhạc nhỏ gồm năm thứ nhạc khí, chuyên dùng trong hội hè đình đám ngày xưa ở miền Nam Việt Nam.

Ví dụ: Lễ nghinh thần năm nay phục dựng dàn ngũ âm.

Đặt câu với từ "Ngũ âm"

Nghĩa 1: Hệ thống âm nhạc có năm bậc trong phạm vi một quãng tám, thường gặp ở âm nhạc dân gian.

Học sinh tiểu học

• Bài hát dân ca này dùng thang ngũ âm nên nghe rất êm tai.
• Cô giáo nói đàn tranh thường chơi theo ngũ âm.
• Con nghe tiếng sáo theo ngũ âm, thấy như có gió bay qua đồng.

Học sinh THCS – THPT

• Giai điệu ngũ âm tạo cảm giác mộc mạc, như màu tre nứa trong âm thanh.
• Khi bỏ các nốt nửa cung, thang âm còn lại là ngũ âm, rất hợp với dân ca.
• Nhạc phim dùng ngũ âm để gợi không khí làng quê, nghe vừa giản dị vừa sâu.

Người trưởng thành

• Bản hòa tấu này dựa trên thang ngũ âm.
• Ngũ âm giúp giai điệu thoáng đãng, để khoảng trống cho người nghe tự thở cùng nhạc.
• Nhạc sĩ pha trộn ngũ âm với hòa âm hiện đại, giữ hồn dân tộc mà vẫn mới mẻ.
• Có lúc chỉ một câu ngũ âm vang lên cũng kéo ký ức tuổi thơ về chợ phiên, bờ tre.

Nghĩa 2: Dàn nhạc nhỏ gồm năm thứ nhạc khí, chuyên dùng trong hội hè đình đám ngày xưa ở miền Nam Việt Nam.

Học sinh tiểu học

• Đám rước có dàn ngũ âm đi trước, nghe rộn ràng.
• Ông kể ngày xưa hội làng thường mời ngũ âm về diễn.
• Tiếng trống và kèn trong ngũ âm làm cả xóm chạy ra xem.

Học sinh THCS – THPT

• Trong bài văn hoá địa phương, chúng em tìm hiểu dàn ngũ âm ở Nam Bộ.
• Ngũ âm cất nhịp mở màn lễ hội, tiếng vang dội giữa sân đình.
• Âm sắc mỗi nhạc cụ trong ngũ âm hòa lại, tạo không khí tưng bừng xưa cũ.

Người trưởng thành

• Lễ nghinh thần năm nay phục dựng dàn ngũ âm.
• Âm thanh ngũ âm mở lối cho ký ức về những đình đám của ông bà.
• Người nghệ nhân chỉnh lại từng nhạc cụ ngũ âm, như chắp mối một truyền thống sắp phai.
• Giữa phố xá hiện đại, tiếng ngũ âm bất chợt ngân lên, khiến bước chân chậm lại.

Xem thêm

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa 1: Hệ thống âm nhạc có năm bậc trong phạm vi một quãng tám, thường gặp ở âm nhạc dân gian.

Từ đồng nghĩa:

• ngũ cung

Từ trái nghĩa:

• thất cung

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
ngũ âm	thuật ngữ âm nhạc; trung tính, trang trọng Ví dụ: Bản hòa tấu này dựa trên thang ngũ âm.
ngũ cung	trung tính, chuẩn thuật ngữ; dùng phổ biến trong nghiên cứu âm nhạc Ví dụ: Dân ca nhiều vùng sử dụng thang âm ngũ cung (ngũ âm).
thất cung	trung tính, thuật ngữ đối lập về số bậc (thang 7 bậc) Ví dụ: Nhạc châu Âu cổ điển thường dựa trên hệ thất cung, khác với ngũ âm.

Nghĩa 2: Dàn nhạc nhỏ gồm năm thứ nhạc khí, chuyên dùng trong hội hè đình đám ngày xưa ở miền Nam Việt Nam.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết về âm nhạc truyền thống hoặc nghiên cứu văn hóa.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để miêu tả các yếu tố âm nhạc trong tác phẩm văn học hoặc nghệ thuật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong âm nhạc học, đặc biệt là nghiên cứu về âm nhạc dân gian và truyền thống.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trang trọng và chuyên môn khi nói về âm nhạc truyền thống.
• Thường xuất hiện trong ngữ cảnh học thuật hoặc nghiên cứu văn hóa.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về âm nhạc truyền thống hoặc nghiên cứu văn hóa âm nhạc.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến âm nhạc hoặc văn hóa.
• Thường không có biến thể, nhưng có thể kết hợp với các từ khác để chỉ rõ hơn về loại hình âm nhạc.

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với các thuật ngữ âm nhạc khác nếu không hiểu rõ ngữ cảnh.
• Khác biệt với "ngũ cung" ở chỗ "ngũ âm" có thể chỉ cả hệ thống âm nhạc và dàn nhạc cụ.
• Cần chú ý đến ngữ cảnh văn hóa khi sử dụng để tránh hiểu nhầm.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng ở đầu hoặc giữa câu; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "ngũ âm cổ truyền", "dàn nhạc ngũ âm".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ, động từ, và các danh từ khác, ví dụ: "âm nhạc ngũ âm", "ngũ âm vang dội".

Từ liên quan:

• ngũ cung
• âm
• nhạc
• âm điệu
• giai điệu
• nốt
• thang âm
• hoà âm
• tiết tấu
• nhịp điệu