Đốc học

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ đa nghĩa

Nghĩa & Ví dụ

1.

danh từ

Chức quan trông coi việc học trong một tỉnh lớn.

Ví dụ: Đốc học phụ trách toàn bộ công việc giáo dục của tỉnh.

2.

danh từ

Hiệu trưởng một trường học, thời trước.

Ví dụ: Đốc học ở đây tức là hiệu trưởng theo cách gọi xưa.

Đặt câu với từ "Đốc học"

Nghĩa 1: Chức quan trông coi việc học trong một tỉnh lớn.

Học sinh tiểu học

• Ông đốc học đến huyện để xem học sinh học ra sao.
• Cả tỉnh chào mừng đốc học mới nhận nhiệm vụ.
• Thầy cô gửi báo cáo cho đốc học về tình hình trường lớp.

Học sinh THCS – THPT

• Đốc học kiểm tra các lớp mẫu mực rồi góp ý để nâng chất lượng dạy học.
• Khi có chính sách mới về thi cử, đốc học là người ký văn bản triển khai cho toàn tỉnh.
• Buổi họp với đốc học nhấn mạnh việc giữ nề nếp học đường từ thành phố đến vùng xa.

Người trưởng thành

• Đốc học phụ trách toàn bộ công việc giáo dục của tỉnh.
• Người ta nhớ đến vị đốc học ấy vì những cải cách bền bỉ, lặng lẽ mà sâu rộng.
• Trước mỗi mùa thi, đốc học thường đi cơ sở, nghe dân kể chuyện lớp học tạm bợ rồi tìm cách tháo gỡ.
• Nhìn lại lịch sử giáo dục, chức đốc học cho thấy tầm quan trọng của một đầu mối chịu trách nhiệm trước dân.

Nghĩa 2: Hiệu trưởng một trường học, thời trước.

Học sinh tiểu học

• Đốc học của trường đứng trước cổng chào học sinh buổi sáng.
• Bạn Lan được đốc học khen vì chăm ngoan.
• Có việc gì lớn, thầy cô sẽ báo với đốc học của trường.

Học sinh THCS – THPT

• Ngày khai giảng, đốc học đọc diễn văn và dặn học sinh giữ phép trường.
• Học sinh mắc lỗi nặng sẽ được mời lên gặp đốc học để trao đổi.
• Trong ký ức của nhiều người, hình ảnh đốc học là chiếc áo dài đen và giọng nói nghiêm mà ấm.

Người trưởng thành

• Đốc học ở đây tức là hiệu trưởng theo cách gọi xưa.
• Bức thư tay của đốc học gửi phụ huynh cho thấy một phong vị giáo dục rất mực lễ nghĩa.
• Khi trường gặp biến cố, đốc học trở thành điểm tựa tinh thần, vừa nghiêm cẩn vừa giàu tình người.
• Nhắc đến đốc học, người ta nghe vang lên tiếng chuông trường cũ, mùi phấn bảng, và nề nếp một thời.

Xem thêm

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu lịch sử hoặc nghiên cứu về hệ thống giáo dục thời phong kiến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học lịch sử hoặc tiểu thuyết lấy bối cảnh thời xưa.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trang trọng và cổ kính, thường gắn liền với bối cảnh lịch sử.
• Thuộc văn viết, đặc biệt trong các tài liệu nghiên cứu hoặc văn học lịch sử.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về hệ thống giáo dục thời phong kiến hoặc trong bối cảnh lịch sử.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh hiện đại hoặc khi nói về hệ thống giáo dục ngày nay.
• Thường không có biến thể hiện đại, giữ nguyên nghĩa lịch sử.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các chức danh giáo dục hiện đại như hiệu trưởng, giám đốc.
• Khác biệt với "hiệu trưởng" hiện đại ở chỗ "đốc học" mang tính lịch sử và không còn được sử dụng trong hệ thống giáo dục hiện nay.
• Cần chú ý bối cảnh lịch sử khi sử dụng để tránh hiểu nhầm.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "một vị đốc học", "đốc học của tỉnh".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các danh từ chỉ địa điểm hoặc chức vụ, ví dụ: "tỉnh", "trường học".

Từ liên quan:

• hiệu trưởng
• giáo dục
• trường
• quan
• cán bộ
• viên chức
• giám đốc
• thầy
• cô
• học sinh