Cửi
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Dệt vải hoặc lựa theo lối thủ công.
Ví dụ:
Bà cụ ngồi bên khung, lặng lẽ cửi vải cho đơn hàng cuối năm.
Nghĩa: Dệt vải hoặc lựa theo lối thủ công.
1
Học sinh tiểu học
- Cô cửi tấm khăn cho bà bằng khung gỗ trong nhà.
- Bàn chân bà đạp nhịp, tay đưa thoi, bà cửi vải kêu lách cách.
- Mẹ cửi áo vải thô để may cho con chiếc áo mới.
2
Học sinh THCS – THPT
- Tiếng thoi đưa đều đều, chị cửi nên một tấm vải mịn như dòng suối nhỏ.
- Ở làng em, mỗi chiều khung cửi lại vang lên, người thợ cửi vải để kịp phiên chợ.
- Người thợ kiên nhẫn cửi từng đường sợi, dệt vào đó cả mùi nắng của sân nhà.
3
Người trưởng thành
- Bà cụ ngồi bên khung, lặng lẽ cửi vải cho đơn hàng cuối năm.
- Đặt tay vào nhịp cửi, chị nghe quá khứ của mẹ và bà trở mình trong tiếng gỗ khẽ khàng.
- Anh bảo: cứ cửi chậm thôi, tấm vải bền là nhờ từng mũi nhẫn nại.
- Giữa thời máy móc, vẫn có người chọn cửi, như chọn nói chuyện nhỏ nhẹ với sợi chỉ.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu nghiên cứu về nghề dệt truyền thống.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để miêu tả các hoạt động thủ công truyền thống, tạo không khí hoài cổ.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong ngành dệt may truyền thống và thủ công mỹ nghệ.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự tôn trọng và trân trọng đối với nghề thủ công truyền thống.
- Phong cách trang trọng, thường xuất hiện trong văn viết và nghệ thuật.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi nói về các phương pháp dệt truyền thống hoặc trong bối cảnh văn hóa, lịch sử.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh hiện đại hoặc công nghiệp, nơi các phương pháp dệt máy móc phổ biến hơn.
- Thường đi kèm với các từ chỉ công cụ hoặc vật liệu dệt truyền thống.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ hoạt động dệt khác như "dệt" hoặc "may".
- Chú ý đến ngữ cảnh văn hóa để sử dụng từ một cách chính xác và tự nhiên.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "cửi vải", "cửi lụa".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ vật liệu (vải, lụa) và trạng từ chỉ cách thức (nhanh, chậm).
