Bắt bí
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Lợi dụng lúc người ta ở thế bí mà bắt phải chịu những điều kiện của mình.
Ví dụ:
Công ty đã bắt bí người lao động phải chấp nhận mức lương thấp hơn trong thời điểm kinh tế khó khăn.
Nghĩa: Lợi dụng lúc người ta ở thế bí mà bắt phải chịu những điều kiện của mình.
1
Học sinh tiểu học
- Bạn Nam quên mang bút, bạn An bắt bí Nam phải cho An mượn đồ chơi mới chịu cho mượn bút.
- Em bé làm rơi bánh, chị gái bắt bí em phải nhường đồ chơi cho chị.
- Khi bạn không biết làm bài, bạn khác bắt bí bạn phải làm việc nhà cho họ.
2
Học sinh THCS – THPT
- Trong trò chơi, đội bạn đã bắt bí chúng tôi khi chúng tôi thiếu người, buộc phải chấp nhận luật chơi của họ.
- Anh ta lợi dụng lúc cô bạn đang gặp khó khăn để bắt bí cô ấy phải làm theo ý mình.
- Một số người kinh doanh không chân chính thường bắt bí khách hàng khi họ đang cần gấp một món hàng nào đó.
3
Người trưởng thành
- Công ty đã bắt bí người lao động phải chấp nhận mức lương thấp hơn trong thời điểm kinh tế khó khăn.
- Trong những cuộc đàm phán căng thẳng, việc bắt bí đối phương có thể mang lại lợi thế tạm thời nhưng dễ gây rạn nứt mối quan hệ.
- Cuộc sống đôi khi đẩy ta vào thế bí, và những kẻ cơ hội sẽ không ngần ngại bắt bí ta để trục lợi cá nhân.
- Một nhà lãnh đạo chân chính sẽ không bao giờ bắt bí cấp dưới của mình, mà sẽ tìm cách hỗ trợ họ vượt qua khó khăn để cùng phát triển.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về tình huống ai đó bị ép buộc phải chấp nhận điều kiện không mong muốn.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường tránh dùng vì mang tính chất không trang trọng.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện để miêu tả tình huống căng thẳng hoặc xung đột giữa các nhân vật.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự ép buộc, áp đặt, thường mang sắc thái tiêu cực.
- Thuộc khẩu ngữ, ít trang trọng, thường dùng trong giao tiếp hàng ngày.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh sự ép buộc trong tình huống giao tiếp không chính thức.
- Tránh dùng trong văn bản trang trọng hoặc khi cần giữ thái độ trung lập.
- Thường dùng trong ngữ cảnh có sự đối đầu hoặc xung đột lợi ích.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ mang nghĩa ép buộc khác, cần chú ý ngữ cảnh sử dụng.
- Không nên dùng trong các tình huống cần sự lịch sự hoặc trang trọng.
- Để dùng tự nhiên, cần chú ý đến sắc thái tiêu cực mà từ này mang lại.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có biến hình, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ta bắt bí tôi."
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với danh từ chỉ người hoặc đại từ, ví dụ: "bắt bí ai đó."
Danh sách bình luận