Dẫn chứng về phân biệt vùng miền

Phân biệt vùng miền là thái độ, hành vi đánh giá, đối xử không công bằng với cá nhân hoặc cộng đồng chỉ dựa trên nơi họ sinh ra, giọng nói, tập quán sinh hoạt hay đặc điểm văn hoá vùng miền. Đây là một dạng định kiến xã hội, xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, thành kiến lâu đời hoặc những khuôn mẫu sai lệch được truyền miệng và lặp lại trong đời sống.

• Biểu hiện: Vào giai đoạn 2011 - 2012, công ty Brother (KCN Phúc Điền, Hải Dương) và một số vendor của Canon (KCN Quế Võ, Bắc Ninh) đã từng công khai hoặc ngầm định không nhận hồ sơ của lao động đến từ Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh. Thậm chí, bảo vệ còn được lệnh rà soát chứng minh nhân dân ngay từ cổng để trả lại hồ sơ.
• Kết quả: Sự việc gây chấn động dư luận, buộc Liên đoàn Lao động và các cơ quan chức năng phải vào cuộc thanh tra. Nó tạo ra một làn sóng phản đối mạnh mẽ, khiến hàng ngàn lao động phải làm giả giấy tờ, thay đổi quê quán trong hồ sơ để được nhận vào làm, dẫn đến sự mất lòng tin trầm trọng giữa người lao động và doanh nghiệp.

• Biểu hiện: Tháng 8/2022, một TikToker có tên là H.M. đã đăng tải video với nội dung: "Tại sao người miền Trung lại keo kiệt đến vậy?" kèm theo những lời lẽ miệt thị, quy chụp tính cách của cả một cộng đồng dựa trên quan điểm cá nhân lệch lạc.
• Kết quả: Công an tỉnh Lâm Đồng đã triệu tập và xử phạt hành chính đối tượng này 10 triệu đồng về hành vi cung cấp thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Video đạt hàng triệu lượt xem trước khi bị gỡ, gây ra một cuộc xung đột ngôn từ cực lớn giữa người dùng mạng miền Trung và các vùng khác, để lại một vết nứt sâu sắc về tình đoàn kết trên mạng xã hội.

• Biểu hiện: Trên các hội nhóm tìm phòng trọ tại Quận 1, Quận 7 (TP.HCM), không ít bài đăng cho thuê nhà ghi rõ: "Chỉ cho người miền Nam hoặc miền Tây thuê", hoặc trực tiếp ghi "Không tiếp khách Bắc". Lý do định kiến đưa ra thường là sợ người Bắc "ghê gớm" hoặc "khó tính trong sinh hoạt".
• Kết quả: Nhiều sinh viên và người đi làm từ miền Bắc khi mới vào Nam đã gặp cú sốc tâm lý và rơi vào tình trạng khó khăn khi tìm chỗ ở dù có khả năng tài chính. Điều này tạo ra sự phân tách về không gian sống, nơi các nhóm vùng miền có xu hướng chỉ sống gần nhau vì cảm thấy bị từ chối bởi cộng đồng bản địa, làm chậm quá trình giao thoa và hoà nhập văn hoá.

Là một người trẻ đang học tập và làm việc trong môi trường đa văn hoá, tôi không ít lần cảm thấy chạnh lòng khi chứng kiến những định kiến vùng miền vẫn còn tồn tại. Có lần, chỉ vì nghe thấy giọng nói đặc trưng của quê hương tôi, một vài người đã vội vàng dán nhãn cho tôi những tính cách như "keo kiệt" hay "khó tính" dù chưa hề tiếp xúc sâu. Những câu đùa vô tình đó không chỉ làm tổn thương lòng tự trọng mà còn tạo ra một bức tường ngăn cách sự thấu hiểu. Bản thân tôi nhận ra rằng, mỗi vùng đất đều có những nét văn hoá và hoàn cảnh lịch sử riêng biệt tạo nên tính cách con người; việc dùng cái nhìn phiến diện để đánh giá cả một cộng đồng là một sự bất công lớn. Qua đó, tôi tự nhắc nhở mình phải luôn giữ một cái tâm rộng mở, đánh giá một con người dựa trên năng lực và phẩm chất cá nhân thay vì tấm thẻ căn cước hay giọng nói của họ.

Trước đây, do chịu ảnh hưởng từ những câu chuyện truyền miệng hoặc các nội dung lệch lạc trên mạng xã hội, đôi khi tôi cũng từng có những suy nghĩ định kiến về người dân ở các vùng miền khác. Tuy nhiên, sau khi có cơ hội đi du lịch và làm việc cùng những người bạn từ khắp mọi miền đất nước, tôi cảm thấy hối hận vì sự hạn hẹp trong tư duy của mình. Tôi nhận ra rằng lòng tốt, sự tử tế và tài năng không hề có biên giới địa phương. Từ trải nghiệm đó, tôi đã thay đổi hoàn toàn thái độ: tôi học cách trân trọng sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá và nỗ lực bảo vệ những người xung quanh trước những lời miệt thị vùng miền. Tôi hiểu rằng, sự đoàn kết dân tộc không phải là điều gì đó xa xôi, mà bắt đầu từ chính việc chúng ta tôn trọng và yêu thương nhau như những người đồng bào, không phân biệt vĩ độ hay nơi sinh.