Cứt sắt

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép phân loại
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Xỉ sắt; thường dùng (khẩu ngữ) để vì người keo kiệt (hàm ý khinh).

Ví dụ: Cứt sắt là phần xỉ còn lại sau quá trình luyện sắt.

Đặt câu với từ "Cứt sắt"

Nghĩa: Xỉ sắt; thường dùng (khẩu ngữ) để vì người keo kiệt (hàm ý khinh).

Học sinh tiểu học

• Cậu bé nhặt cục cứt sắt đen sẫm bên lò rèn và đặt lên bàn quan sát.
• Chú thợ lò chỉ cho em thấy cứt sắt sần sùi rơi ra sau khi nấu sắt.
• Trong xưởng, sàn có vài miếng cứt sắt nhỏ, cô dặn không được chạm tay.

Học sinh THCS – THPT

• Bạn hướng dẫn em phân biệt cứt sắt với than xỉ: cứt sắt nặng và bề mặt lỗ chỗ.
• Ở xưởng luyện kim, cứt sắt nguội đi thành những mảng xám đen, cứng như đá bọt.
• Thầy bảo quản lý chất thải phải gom riêng cứt sắt để tránh lẫn vào thép thành phẩm.

Người trưởng thành

• Cứt sắt là phần xỉ còn lại sau quá trình luyện sắt.
• Những đống cứt sắt ngoài bãi phế liệu nằm im như than nguội, gợi mùi khói lò hằn trong gió.
• Xưởng chuyển hết cứt sắt sang khu tái chế, giảm tạp chất lẫn vào mẻ thép mới.
• Chạm vào cục cứt sắt thô ráp, tôi nhớ tiếng búa và lửa đỏ quạch của lò rèn xưa.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ trích hoặc chê bai người keo kiệt.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học để tạo hình ảnh sinh động về tính cách nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện thái độ khinh thường hoặc chê bai.
• Thuộc khẩu ngữ, mang tính chất không trang trọng.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng trong các tình huống không trang trọng, khi muốn chỉ trích ai đó keo kiệt.
• Tránh dùng trong các tình huống trang trọng hoặc khi cần giữ phép lịch sự.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ gây hiểu lầm hoặc xúc phạm nếu dùng không đúng ngữ cảnh.
• Khác biệt với các từ chỉ sự keo kiệt khác ở mức độ khinh thường rõ rệt.
• Cần chú ý ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp để tránh gây mất lòng.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau động từ hoặc trước động từ khi làm chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "cứt sắt này".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với tính từ hoặc động từ chỉ hành động, ví dụ: "bán cứt sắt", "cứt sắt keo kiệt".

Từ liên quan:

• keo kiệt
• bủn xỉn
• hà tiện
• ky bo
• chắt bóp
• bần tiện
• tham lam
• ích kỷ
• rộng rãi
• hào phóng