Soạn bài Trái tim Đan-Kô SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
Đọc trước văn bản Trái tim Đan-Kô, tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Mác-xim Go-rơ-ki và tác phẩm Bà lão I-déc-ghin. Chú ý cách tác giả miêu tả phong cảnh thiên nhiên.
Video hướng dẫn giải
Trước khi đọc
Câu hỏi (trang 5, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Đọc trước văn bản Trái tim Đan-Kô, tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Mác-xim Go-rơ-ki và tác phẩm Bà lão I-déc-ghin.
Phương pháp giải:
Chú ý lựa chọn thông tin phù hợp, phục vụ cho việc đọc hiểu.
Lời giải chi tiết:
* Tác giả
- Mác-xim Go-rơ-ki (Macxim Gorki) (1868-1936), sinh ra tại Nizhny Novgorod.
- Mồ côi khi mười tuổi, được ông bà nuôi dưỡng.
- Ông đã đi bộ xuyên qua Đế chế Nga trong 5 năm trời, làm nhiều công việc khác nhau và tích lũy vốn kiến thức để sử dụng vào các tác phẩm sau này.
- Ông bắt đầu sử dụng bút danh Gorky (“sự đắng cay”) vào năm 1892 trong thời gian ông làm việc ở Tiflis.
* Bà lão I-déc-ghin
- Là một trong những sáng tác ở giai đoạn đầu của ông, vào cuối thế kỷ XIX. Truyện ngắn này mang tính dân gian cao và là một trong những sáng tác điển hình trong bút pháp lãng mạn của nhà văn.
- Câu chuyện là cuộc gặp gỡ giữa bà lão I-dec-ghin và nhân vật tôi. Vào một buổi tối trong vườn nho, bà lão đã kể cho nhân vật tôi nghe những câu chuyện cổ tích trên đồi thảo nguyên và về cuộc đời mình.
Trong khi đọc 1
Câu 1 (trang 6, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Chú ý cách tác giả miêu tả phong cảnh thiên nhiên.
Phương pháp giải:
Đọc đoạn văn đầu, chú ý những câu văn miêu tả phong cảnh thiên nhiên.
Lời giải chi tiết:
Cách miêu tả phong cảnh thiên nhiên mang nét bí ẩn, kì bí và huyền ảo.
Trong khi đọc 2
Câu 2 (trang 6, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Hãy hình dung về tình cảnh của đoàn người.
Phương pháp giải:
Đọc đoạn hai, tóm tắt câu chuyện để thấy được tình cảnh của đoàn người.
Lời giải chi tiết:
Những con người đang sinh sống thoải mái ở trong khu rừng ở gần một thảo nguyên. Nhưng thời buổi khó khăn, có những người từ vùng khác đến xua đuổi những con người đó vào trong sâu khu rừng, nơi chỉ có đầm lầy và bóng tối. Có những người đã mất mạng còn những người ở lại thì vô cùng khổ sở. Họ phải lựa chọn giữa việc quay lại đánh nhau với những kẻ mạnh kia, hoặc tiến sâu vào trong kia mong tìm được lối thoát.
Trong khi đọc 3
Câu 3 (trang 7, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Ngoại hình, lời nói và hành động của Đan-kô như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn ba, tìm những chi tiết liên quan đến ngoại hình, lời nói và hành động nhân vật.
Lời giải chi tiết:
+ Một chàng trai trẻ đẹp, khỏe mạnh.
+ Rất can đảm.
+ Anh khuyên mọi người không ngồi nghĩ nữa mà hãy đứng lên hành động, tiến sâu vào rừng và tìm đường thoát ra.
+ Anh đã dẫn mọi người đi.
Trong khi đọc 4
Câu 4 (trang 8, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Con đường và khu rừng được miêu tả như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn giữa của đoạn ba, tìm những chi tiết miêu tả đoạn đường và khu rừng đang đi.
Lời giải chi tiết:
+ Rừng tối om…
+ Cây cối sừng sững chắn đường…
+ Cành cây quấn quýt lấy nhau, rễ bò lan khắp nơi…
+ Rừng mỗi lúc một dày rậm…
Trong khi đọc 5
Câu 5 (trang 8, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Tâm trạng thái độ của đoàn người diễn biến ra sao?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn giữa của đoạn ba, tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của đoàn người khi dông bão đến.
Lời giải chi tiết:
+ Mọi người kinh sợ.
+ Đường đi gian nan khiến mọi người mệt lả, chán nản.
+ Nhưng họ xấu hổ không dám thú nhận sự yếu hèn của mình.
+ Họ trút cơn giận lên Đan-kô.
Trong khi đọc 6
Câu 6 (trang 9, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Những chi tiết nào cho thấy tình cảm và ý nghĩ của Đan-kô với đoàn người?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn tiếp theo, chú ý những hành động của người xung quanh và suy nghĩ của nhân vật để thấy được ý nghĩ của nhân vật.
Lời giải chi tiết:
+ Đan-kô nhìn đám người mà anh khó nhọc bỏ công và họ như đang những con thú…
+ Tim anh bùng lên niềm phẫn nộ sục sôi nhưng lòng thương hại đã dập tắt đi ngọn lửa uất hận đó…
+…ý nghĩ của họ làm anh buồn rầu…
Chính lòng thương hại đã giúp anh lấy lại bình tĩnh nhưng anh rất buồn vì họ lại suy nghĩ về mình như vậy.
Trong khi đọc 7
Câu 7 (trang 9, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Chú ý hành động của Đan-kô
Phương pháp giải:
Đọc đoạn tiếp theo và chú ý hành động của Đan-kô trước sự tức giận của mọi người.
Lời giải chi tiết:
Đan-kô xé toang lồng ngực, Đan-kô lấy trái tim ra soi đường, trái tim cháy sáng như ánh đuốc...
Trong khi đọc 8
Câu 8 (trang 10, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Nơi mà đoàn người đã đến như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn tiếp theo và chú ý khung cảnh nơi mà mọi người đến.
Lời giải chi tiết:
Khung cảnh tươi sáng xuất hiện, Mặt Trời rực rỡ trên thảo nguyên mênh mông, cỏ ngời sáng, sông lấp lánh ánh vàng.
Trong khi đọc 9
Câu 9 (trang 10, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Nhân vật “tôi” nghĩ về những điều gì?
Phương pháp giải:
Đọc đoạn cuối và đưa ra suy nghĩ của nhân vật “tôi”.
Lời giải chi tiết:
Nhân vật “tôi” rất khâm phục trái tim dũng cảm của Đan-kô và rất tôn trọng kính phục trí tưởng tượng của nhân loại để sáng tạo bao nhiêu truyền thuyết đẹp đẽ và đầy khí phách
Sau khi đọc 1
Câu 1 (trang 10, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Văn bản Trái tim Đan-kô có mấy người kể chuyện? Đó là những ai và họ kể chuyện như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và tìm ra những người kể chuyện.
Lời giải chi tiết:
- Có hai người kể chuyện.
- Bà lão kể và nhân vật “tôi” kể chuyện.
- Hai câu chuyện: Câu chuyện nhân vật tôi kể về bà lão I-dec-ghin và câu chuyện về Đan-kô mà bà lão I-dec-ghin kể cho nhân vật tôi nghe.
Sau khi đọc 2
Câu 2 (trang 10, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Hãy tóm tắt câu chuyện về chàng Đan-kô. Bối cảnh (không gian, thời gian) diễn ra các sự kiện trong câu chuyện có gì đáng chú ý?
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và tìm ra những sự kiện chính để tóm tắt được câu chuyện.
Lời giải chi tiết:
- Tóm tắt:
+ Bà lão kể về câu chuyện chàng Đan-kô.
+ Những người trong bộ lạc kết tội Đan-kô và muốn trừng phạt anh khi dẫn họ vào rừng sâu.
+ Đan-kô xé lồng ngực, lấy ánh sáng trái tim soi cho đoàn người thoát khỏi khu rừng.
+ Cảm nhận của nhân vật tôi về Đan-kô sau câu chuyện của bà lão I-dec-ghin.
- Bối cảnh
+ Không gian rừng già, đầm lầy nguyên sinh. Đây là không gian chỉ tồn tại trong câu chuyện, không gắn liền với cuộc sống thực của con người trong thời điểm câu chuyện diễn ra.
+ Thời gian: Mơ hồ, không xác định
Sau khi đọc 3
Câu 3 (trang 10, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Phân tích tình thế, diễn biến tâm trạng và hành động của đoàn người khi di chuyển trong rừng rậm.
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và tập trung vào những diễn biến tâm trạng của đoàn người trong rừng rậm.
Lời giải chi tiết:
Đứng trước một khu rừng rậm rạp, con người mỗi lúc một kiệt sức thì con người lại lộ ra bộ mặt yếu hèn và nhút nhát của mình. Trước đó thì họ xin anh dẫn họ đi, bây giờ họ lại bắt đầu đổ lỗi cho Đan-kô.
Họ mắng mỏ, họ bảo anh phải chết đi.
Mặc dù Đan-kô rất phẫn nộ trước hành động ấy nhưng anh lại nhận ra rằng “Anh yêu họ và nghĩ rằng không có anh, có lẽ họ chết mất”.
Sau khi đọc 4
Câu 4 (trang 11, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Phân tích hình tượng nhân vật Đan-kô (Gợi ý: thể hiện qua các chi tiết miêu tả hành động, tâm trạng, lời nói của Đan-kô; xác định đặc điểm tính cách của nhân vật; nêu điểm đặc sắc của nghệ thuật khắc hoạ nhân vật).
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và tập trung vào nhân vật Đan-kô.
Lời giải chi tiết:
- Là một chàng trai dũng cảm, dám hành động, có thể lãnh đạo mọi người.
- Là một người giàu tình yêu thương, dù mọi người nghĩ mình như thế nào nhưng vẫn cố gắng giúp đỡ mọi người.
Sau khi đọc 5
Câu 5 (trang 11, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Có ý kiến cho rằng: Văn bản Trái tim Đan-kô chứa đựng thông điệp có ý nghĩa triết lí nhân sinh về mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng. Em tán thành hay phản đối quan điểm đó? Vì sao?
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và hiểu ý kiến và đưa ra quan điểm.
Lời giải chi tiết:
- Em tán thành quan điểm.
- Cá nhân và cộng đồng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Cá nhân tạo nên cộng đồng và cộng đồng đoàn kết sẽ che chở và bảo vệ cá nhân phát triển mạnh mẽ.
Sau khi đọc 6
Câu 6 (trang 11, SGK Ngữ Văn 11, tập hai):
Em có cảm nghĩ gì về hình ảnh “trái tim cháy hùng vĩ của Đan-kô”? Hãy viết một đoạn văn (khoảng 8 – 10 dòng) ghi lại cảm nghĩ đó.
Phương pháp giải:
Đọc toàn bài và chú ý về hình ảnh nhân vật đặc biệt khi nhân vật dùng chính trái tim của mình để soi sáng dẫn đường mọi người.
Lời giải chi tiết:
Qua văn bản “Trái tim Đan-kô”, người đọc thực sự ấn tượng bởi hình ảnh “trái tim cháy hùng vĩ của Đan-kô”. Mặc dù Đan-kô rất phẫn nộ trước hành động ấy nhưng anh lại nhận ra rằng “Anh yêu họ và nghĩ rằng không có anh, có lẽ họ chết mất”. Một chàng trai có tấm lòng vị tha và yêu thương con người mặc cho bị đối xử tệ bạc nhưng vẫn quyết định cứu mọi người. Ý nghĩa muốn cứu mọi người quá mãnh liệt nhưng lại không được tin tưởng đến mức phải gào to lên như sấm. Và anh đã có một hành động xé toang lồng ngực của mình và dơ cao lên. Ngọn lửa trong trái tim Đan-kô đã xua tan đi mây mù và anh đã dẫn mọi người chạy ra khỏi khu rừng tối tăm này. Anh đã đưa được mọi người ra ngoài và sau đó gục xuống chết. Bằng cách đổi lấy sinh mạng của mình, anh ấy đã mang trái tim ấm áp, một lòng tốt của một trái tim dũng cảm soi sáng dẫn đường cho đoàn người. Đan-kô là hiện thân cho hình ảnh một con người xả thân cứu người mà không đòi hỏi được đền đáp. Go-rơ-ki đã dùng những từ ngữ chân thành và tốt đẹp nhất để ca ngợi, để trân trọng trước cái chết của Đan-kô.
Trái tim Đan-kô
Bà lão im lặng và nhìn ra thảo nguyên, ở đó bóng tối mỗi lúc một dày đặc lại. Những tia lửa từ trái tim cháy của Đan-kô bắn ra, sáng bừng lên ở nơi nào phía xa, nom như những bông hoa xanh bay lượn trên không, chỉ nở ra trong giây lát.
“Đan-kô dẫn họ đi. Mọi người nhất loạt đi theo anh, họ tin anh. Đường đi thật khó khăn! Rừng tối om, cứ bước một bước, đầm lầy lại há cái mõm tham lam hôi thối ra nuốt mất người, và cây cối sừng sững chặn đường như một bức thành kiên cố. Cành cây quấn quýt lấy nhau; rễ bò lan khắp nơi như đầu rắn, và cứ mỗi bước đi, họ lại phải tốn bao nhiều mồ hôi và máu. Họ đi lâu lắm... Rừng mỗi lúc một dày rậm, sức lực mỗi lúc một suy kiệt! Họ bắt đầu oán trách Đan-kô, trách anh trẻ người non dạ', đưa họ đi vào chỗ vu vơ. Nhưng anh vẫn dẫn đầu đoàn người, hăng hái và tươi tỉnh.
Rồi một hôm, giông bão gầm thét trên rừng, cây cối ào ào ghê rợn. Trong rừng bỗng tối mù tối mịt, tưởng chừng như bao nhiêu đêm tối trên đời kể từ khi có rừng đến nay đều tụ cả lại. Những con người nhỏ bé đi giữa những cây lớn, trong tiếng sấm đáng sợ. Họ đi, còn những cây khổng lồ lắc lư, nghiến ken két và gào lên những bài ca thịnh nộ. Ánh chớp bay trên các ngọn cây, loé ánh lửa xanh lạnh lẽo, rọi sáng trong khoảnh khắc và biến mất cũng nhanh như khi xuất hiện, làm mọi người kinh sợ. Cây cối được ánh chớp lạnh lẽo rọi sáng, nom như những vật sống, đang dang rộng những cánh tay dài ngoằn ngoèo, đan thành một mạng lưới dày xung quanh đoàn người, cố ngăn chặn họ. Từ trong đám cành tối tăm, có cái gì đáng sợ, hắc ám, lạnh lẽo nhìn đám người đang đi. Đường đi gian nan, đoàn người mệt lả, mất tinh thần. Nhưng họ xấu hổ, không dám thú nhận sự yếu hèn của mình, vì thế họ trút căm hờn và giận dữ vào Đan-kô, con người vẫn dẫn đầu họ. Họ trách anh không biết dẫn dắt họ, thế đấy!
Họ dừng lại, và giữa tiếng gầm gào đắc thắng của rừng rú, trong bóng tối run rẩy, những con người mệt mỏi và dữ tợn ấy bắt đầu kết tội Đan-kô.
- Mi là kẻ hèn mọn làm hại chúng tao, – Họ bảo anh – Mi dẫn chúng tao đi và làm chúng tao kiệt lực, vì vậy mi phải chết.
- Các người bảo: “Dẫn chúng ta đi!” và tôi dẫn các người đi, – Đan-kô hét lên, hiên ngang đứng trước mặt họ. – Tôi có gan dẫn đường, và tôi dẫn các người đi! Còn các người chỉ cắm cổ đi và không biết giữ sức để đi được dài hơn! Các người chỉ mải miết đi như đàn cừu!
Nhưng những lời đó làm họ càng điên tiết hơn.
- Mi phải chết! Mi phải chết! – Họ gầm lên.
Rừng cũng gầm lên, gầm mãi lên, hoà với tiếng hét của họ, và ánh chớp xé toang bóng tối thành từng mảnh. Đan-kô nhìn đám người mà anh đã ra công khó nhọc vì họ, và thấy rằng họ là những con thú. Nhiều người xúm quanh anh, nhưng trên mặt họ không có chút gì là cao thượng, và không thể mong đợi họ tha thứ cho anh. Thế là trong tim anh cũng bùng lên niềm phẫn nộ sục sôi, nhưng lòng thương hại mọi người đã dập tắt ngọn lửa uất giận ấy. Anh yêu họ và nghĩ rằng không có anh, có lẽ họ chết mất. Trong tim anh bừng lửa nhiệt thành, thiết tha muốn cứu thoát họ, đưa họ lên con đường dễ dàng, và những tia lửa của niềm mong muốn mãnh liệt ấy loé lên trong mắt anh... Còn họ thấy thế, lại tưởng anh nổi khùng nên mắt mới sáng quắc lên như vậy, họ liền giữ miếng như những con chó sói, chờ xem anh đánh lại họ, họ tiến sát đến, vây chặt lấy anh để dễ bề bắt và giết anh hơn. Còn anh đã hiểu ý nghĩ của họ, vì thế ngọn lửa trong tim anh càng cháy rực hơn nữa, vì ý nghĩ của họ làm anh buồn rầu.
Rừng vẫn hát bài ca thê lương, sấm chớp đùng đùng, mưa như trút nước.
- Ta sẽ làm gì cho mọi người đây? — Đan-kô gào to hơn sấm.
Bỗng nhiên, anh đưa hai tay lên xé toang lồng ngực, dứt trái tim ra và giơ cao trên đầu.
Trái tim cháy sáng rực như mặt trời, sáng hơn mặt trời, và cả khu rừng im lặng, sáng lên dưới ngọn đuốc của lòng thương yêu vĩ đại đối với mọi người. Trước ánh sáng của trái tim Đan-kô, bóng tối tan tác và run lẩy bẩy, nhào xuống cái mõm hôi thối của đầm lầy nơi rừng sâu núi thẳm. Đoàn người sửng sốt, đứng trơ ra như phỗng.
- Đi thôi! — Đan-kô thết lớn và xông lên phía trước, về chỗ của mình, tay giơ cao trái tim cháy rực, soi đường cho mọi người.
Họ xông lên theo anh, sung sướng mê cuồng. Rừng lại bắt đầu ồn ào, ngạc nhiên lắc lư các ngọn cây, nhưng tiếng ồn ào của rừng bị tiếng chân người rầm rập át đi. Họ chạy nhanh và mạnh bạo, cảnh tượng kì diệu của trái tim cháy lôi cuốn họ. Bây giờ vẫn có người trong bọn họ chết, nhưng họ chết không than vãn và khóc lóc. Còn Đan-kô thì luôn luôn đi ở phía trước và trái tim anh vẫn cháy bùng bùng, sáng rực!
Bỗng nhiên, rừng giãn ra nhường lối cho anh, giãn ra và lùi lại ở phía sau, dày đặc và câm lặng, còn Đan-kô và tất cả đám người ấy lập tức chìm vào cái biển ánh sáng mặt trời và không khí trong lành được nước mưa gột sạch. Giông bão ở đăng kia, sau lưng họ, trên khu rừng, còn ở đây là mặt trời rực rỡ, thảo nguyên thở đều, cỏ ngời sáng vì những giọt mưa chói lọi như kim cương và sông lấp lánh ánh vàng... Trời đã về chiều và dưới ánh hoàng hôn, sông đỏ như dòng máu nóng hổi phụt ra từ bộ ngực bị xé rách của Đan-kô.
Chàng Đan-kô can trường và kiêu hãnh đưa mắt nhìn thảo nguyên bao la trước mặt, sung sướng nhìn khoảng đất tự do và bật lên tiếng cười tự hào. Rồi anh gục xuống và chết.
Đoàn người vui sướng và tràn đầy hi vọng, không để ý rằng Đan-kô đã chết và không thấy trái tim can đảm của anh vẫn cháy bừng bừng cạnh xác anh. Chỉ có một người vốn tính cẩn thận nhận thấy điều đó, và sợ xảy ra chuyện gì không hay, liền giẫm chân lên trái tim kiêu hãnh ấy… Trái tim tóe ra một loạt tia sáng, rồi tắt ngấm…”.
- Đấy, duyên do của những ánh lửa xanh thường xuất hiện trên thảo nguyên vào lúc trước cơn giông là như vậy!
Bây giờ khi bà lão kể xong câu chuyện truyền thuyết tuyệt đẹp của mình, thảo nguyên bỗng yên tĩnh lạ thường, như kinh ngạc về sức mạnh của chàng Đan-kô dũng cảm đã đốt cháy trái tim mình soi đường cho mọi người và chết mà không đòi hỏi gì cả.
Bà lão thiu thiu ngủ. Tôi nhìn bà cụ và nghĩ: “Trong trí nhớ của bà lão còn lưu lại bao nhiêu truyện kì diệu và biết bao nhiêu hồi ức nữa?”. Rồi tôi nghĩ về trái tim cháy hùng vĩ của Đan-kô và về trí tưởng tượng của nhân loại đã sáng tạo nên biết bao nhiêu truyền thuyết đẹp đẽ và đầy khí phách.
Bình luận
Chia sẻ
- Soạn bài Một người Hà Nội SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Thực hành đọc hiểu Tầng hai SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Thực hành tiếng Việt trang 23 SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Viết bài văn nghị luận về một tác phẩm truyện SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Nói và nghe Giới thiệu một tác phẩm truyện SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
>> Xem thêm
Các bài khác cùng chuyên mục
- Soạn bài Tự đánh giá cuối học kì II SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Nội dung ôn tập SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Tự đánh giá trang 142 SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Nói và nghe Trình bày ý kiến đánh giá bình luận về một hiện tượng đời sống SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Viết bài nghị luận về một hiện tượng đời sống SGK Ngữ văn 11 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
Danh sách bình luận