Lý thuyết Các phép tính với số thập phân - Ôn hè Toán 5

1. PHÉP CỘNG SỐ THẬP PHÂN

Muốn cộng hai số thập phân ta làm như sau:

- Viết số hạng này dưới số hạng kia sao cho các chữ số ở cùng một hàng thẳng cột với nhau.

- Cộng như cộng các số tự nhiên.

- Viết dấu phẩy ở tổng thẳng cột với các dấu phẩy của các số hạng.

2. PHÉP TRỪ SỐ THẬP PHÂN

Muốn trừ hai số thập phân ta làm như sau:

- Viết số trừ dưới số bị trừ sao cho các chữ số ở cùng một hàng đặt thẳng cột với nhau.

- Trừ như trừ các số tự nhiên.

- Viết dấu phẩy ở hiệu thẳng cột với các dấu phẩy của số bị trừ và số trừ.

3. PHÉP NHÂN SỐ THẬP PHÂN

a. Nhân số thập phân với 10, 100, 1 000; ...

Muốn nhân một số thập phân với 10, 100, 1 000,... ta chỉ việc chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang bên phải một, hai, ba,... chữ số.

Ví dụ:

1,234 x 10 = 12,34

1,234 x 100 = 123,4

1,234 x 1000 = 1234

b. Nhân số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001;...

Muốn nhân một số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001;... ta chỉ việc chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang bên trái một, hai, ba,... chữ số.

Ví dụ:

456,7 x 0,1 = 45,67

456,7 x 0,01 = 4,567

456,7 x 0,001 = 0, 4567

c. Nhân số thập phân với số tự nhiên hoặc số thập phân

Bước 1: Nhân như nhân hai số tự nhiên.

Bước 2: Đếm xem phần thập phân của các thừa số có bao nhiêu chữ số rồi dùng dấu phẩy tách ở tích ra bấy nhiêu chữ số kể từ phải sang trái.

4. PHÉP CHIA SỐ THẬP PHÂN

a. Chia số thập phân cho 10; 100; 1 000;...

Muốn chia số thập phân cho 10; 100; 1 000;... ta chỉ việc chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang trái một, hai, ba chữ số.

Ví dụ:

123,4 : 10 = 12,34

123,4 : 100 = 1,234

123,4 : 1000 = 0,1234

b. Chia số thập phân cho số tự nhiên

- Chia phần nguyên của số bị chia cho số chia.

- Viết dấu phẩy vào bên phải thương đã tìm được trước khi lấy chữ số đầu tiên ở phần thập phân của số bị chia để tiếp tục thực hiện chia.

- Tiếp tục chia với từng chữ số ở phần thập phân của số bị chia.

c. Chia số tự nhiên cho số tự nhiên

Khi chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà còn dư, ta làm như sau:

- Viết dấu phẩy vào bên phải thương.

- Viết thêm vào bên phải số dư 1 chữ số 0 rồi chia tiếp.

- Nếu vẫn còn dư, ta lại viết thêm vào bên phải số dư một chữ số 0 rồi tiếp tục chia.

d. Chia số tự nhiên cho số thập phân

- Đếm phần thập phân của số chia, có bao nhiêu chữ số thì viết thêm vào bên phải số bị chia bấy nhiêu chữ số 0.

- Bỏ dấu phẩy ở số chia rồi thực hiện chia như chia các số tự nhiên.

e. Chia số thập phân cho 0,1; 0,01; 0,001;…

Muốn chia một số thập phân cho 0,1; 0,01; 0,001;… ta chỉ việc chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang bên phải một, hai, ba,... chữ số.

Ví dụ:

5,678 : 0,1 = 56,78

5,678 : 0,01 = 567,8

5,678 : 0,001 = 5678

f. Chia số thập phân cho số thập phân

- Đếm xem có bao nhiêu chữ số ở phần thập phân của số chia thì chuyển dấu phẩy của số bị chia sang phải bấy nhiêu chữ số.

- Bỏ dấu phẩy của số chia rồi thực hiện phép chia như chia cho số tự nhiên.