Đề bài

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Mùa giáp hạt về, nồi cơm độn toàn khoai sắn. Bà nghẹn ngào nói với đàn cháu nhỏ: “Sắp hết gạo rồi, các cháu ráng chịu khổ một chút. Hồi bà còn bé như các cháu, đến mùa giáp hạt, ngay cả khoai sắn cũng không có mà ăn…”. Nghe bà kể, tôi chợt nhớ về nạn đói năm 1945 mà trong tiết học Lịch sử mấy hôm trước, thầy giáo đã tái hiện rất chi tiết. Đời bà khổ từ lúc lọt lòng cho tới tận về già, khi đã gần bước sang tuổi tám mươi vẫn còn chịu cảnh bần hàn, cơ cực. Thương bà, sau bữa cơm, tôi dặn đứa em không được vòi vĩnh, làm nũng bà.
Rồi thì gạo trong chum hết sạch, bà phải tất tưởi mang rá sang nhà bên vay gạo. Dù gạo trong chum cũng đã vơi cạn, nhưng chẳng chút đắn đo, bà hàng xóm vẫn niềm nở cho bà tôi vay mấy bát gạo liền, lại còn cho thêm khúc cá đồng kho mặn.
[…] Những ngày tiếp đó, để tiết kiệm chút gạo ít ỏi mới vay được, bà cháu tôi đành phải ăn cháo rau má trộn với muối lạc, ba phần gạo, đến bảy phần là rau má thái nhỏ. Nuốt thìa cháo nóng vào lòng rồi mà cổ họng vẫn còn đắng đót. Đứa em tôi không quen ăn cháo rau má nên nôn thốc, nôn tháo. Bà thương trào nước mắt, liền buông đũa, lật đật nhóm bếp nấu cơm cho em.
Đêm nằm bên bà, tôi nghe rõ tiếng bà thở dài trầm buồn, mỏi mệt. Suốt mấy đêm liền, bà cứ thao thức trở mình mà không sao chợp mắt nổi. Tôi biết những ngày như thế này, bà có hàng trăm thứ phải lo nghĩ. Chủ nợ mấy quán tạp hóa ngoài chợ cũng đã đánh tiếng. Bà ngày càng gầy sọp đi. Khóe mắt hốc hác. Da dẻ xuống sắc vàng vọt. Tài sản có giá trị lớn nhất trong nhà lúc ấy là con nghé non chưa tròn hai năm tuổi, bà đành ngậm ngùi bán đi. Còn nhớ hôm đó, khi người đàn ông đi đôi ủng da màu đen lẳng lặng dắt con nghé ra khỏi cổng, tôi và em tôi đã chạy theo òa khóc nức nở. Số tiền bán con nghé cũng chỉ vừa đủ trang trải nợ nần và mua thêm nửa yến gạo.
Trong một bữa tối, nhường phần cơm trắng cho đàn cháu nhỏ, bà ăn củ chuối luộc chấm nước mắm. Bà cười bảo: “Lúc trưa bà ăn cơm giờ vẫn còn no lắm. Với lại bà thích ăn củ chuối hơn”. Tự dưng lồng ngực nhói lên nghèn nghẹn, tôi đáp lại: “Cháu cũng thích ăn củ chuối hơn ăn cơm. Bà xem kìa, cơm trắng vẫn còn nhiều quá!”. Bà ôm hai đứa cháu nhỏ côi cút vào lòng, đôi mắt lại rơm rớm nước…
(Trích Mùa giáp hạt – Phan Đức Lộc, Nguồn: https://baoquangbinh.vn/van-hoa-van-nghe/201504/mua-giap-hat-2124378/)

Câu 1

Đoạn trích được kể theo ngôi kể nào?

Phương pháp giải

Chú ý vào cách xưng hô của người kể chuyện

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Đoạn trích được kể theo ngôi kể thứ nhất.

Xem thêm các câu hỏi cùng đoạn

Câu 2

Nêu chủ đề của đoạn trích?

Phương pháp giải

Tập trung vào ý nghĩa và thông điệp chính mà tác giả muốn truyền tải qua câu chuyện.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Chủ đề: Tình yêu thương, sự hy sinh và sự kính trọng đối với gia đình, đặc biệt là đấng sinh thành, trong hoàn cảnh khó khăn.

Câu 3

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong phần in đậm của những câu văn sau:
“Đêm nằm bên bà, tôi nghe rõ tiếng bà thở dài trầm buồn, mỏi mệt. Suốt mấy đêm liền, bà cứ thao thức trở mình mà không sao chợp mắt nổi. Tôi biết những ngày như thế này, bà có hàng trăm thứ phải lo nghĩ. Chủ nợ mấy quán tạp hóa ngoài chợ cũng đã đánh tiếng. Bà ngày càng gầy sọp đi. Khóe mắt hốc hác. Da dẻ xuống sắc vàng vọt.”

Phương pháp giải

Chú ý các từ ngữ và cách diễn đạt để xác định biện pháp tu từ.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

- BPTT: Liệt kê (ngày càng gầy sọp đi, khóe mắt hốc hác, da dẻ xuống sắc vàng vọt).

- Tác dụng:

+ Góp phần làm tăng sức gợi hình, giúp người đọc hình dung được hình ảnh bà già nua, khắc khổ.

+ Nhấn mạnh những khó khăn, lo toan mà bà phải chịu đựng.

+ Thể hiện sự kính trọng, lòng biết ơn và tình yêu thương của nhân vật “tôi” dành cho bà.

Câu 4

Đoạn trích thể hiện những tình cảm nào của nhân vật “tôi” dành cho bà?

Phương pháp giải

Chú ý vào cách nhân vật “tôi” suy nghĩ, hành động đối với bà trong đoạn trích.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Tình cảm nhân vật “tôi” dành cho bà:

- “Tôi" cảm thấy đau lòng và xót xa khi nhìn thấy bà phải chịu đựng những khó khăn về vật chất và tinh thần.

- Nhân vật "tôi" biểu lộ sự thương yêu và quan tâm đặc biệt đối với bà. Ngay từ lời dặn dò đứa em không được vòi vĩnh, làm nũng bà sau bữa cơm, cho thấy sự lo lắng và tình cảm quan tâm sâu sắc của "tôi" đối với bà trong hoàn cảnh khó khăn.

- Không chỉ thể hiện sự quan tâm, yêu thương bà, nhân vật tôi còn thấy biết ơn bà sâu sắc. Cậu cảm nhận được nỗi khổ của bà, hiểu rõ những vật vả mà bà phải trải qua, từ đó càng thêm yêu quý và trân trọng và biết ơn bà hơn.

=> Tóm lại, nhân vật "tôi" trong đoạn trích đã biểu lộ những tình cảm sâu sắc và biểu lộ những suy nghĩ, cảm xúc đầy nhân ái và quan tâm đối với bà trong hoàn cảnh khó khăn.

Câu 5

Theo em qua đoạn trích, tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì?

Phương pháp giải

Suy nghĩ về bài học và giá trị mà đoạn trích mang lại.

Lời giải của GV Loigiaihay.com

Thông điệp:

- Nhắc nhở người đọc về sự quan trọng của việc biết ơn và trân trọng gia đình, đặc biệt là những người thân đã hy sinh vì mình.

- Nhấn mạnh giá trị của tinh thần đoàn kết, yêu thương trong gia đình khi đối mặt với khó khăn.

- Khẳng định sự quý giá của những điều giản dị trong cuộc sống, như bữa cơm đạm bạc nhưng đầy ấm áp yêu thương.

Báo lỗi/Góp ý

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài tập cùng chuyên đề

Bài 1 :

Đánh dấu X vào các dòng nêu đúng yêu cầu cần đạt của Bài mở đầu:

a. Những nội dung chính của sách Ngữ văn 7
b. Nội dung và hình thức của một văn bản
c. Cách sử dụng sách Ngữ văn 7
d. Phương pháp học và yêu cầu đánh giá kết quả học tập
e. Cấu trúc của sách và các bài học trong sách Ngữ văn 7

Nội dung	Nhan đề văn bản
Truyện kể về thời thơ ấu của Bác Hồ
Truyện viết về buổi học tiếng Pháp lần cuối trước khi vùng quê của chú bé bị sáp nhập vào nước Phổ
Truyện về anh thợ mộc chỉ biết làm theo ý kiến người khác, dẫn đến hỏng hết mọi việc
Truyện về con ếch đã kém hiểu biết lại tự kiêu, tự phụ, rước hoạ vào thân
Truyện về cuộc so bì hơn thua giữa các bộ phận cơ thể
Truyện viết về trận chiến quyết liệt của đoàn thuỷ thủ với những con bạch tuộc khổng lồ
Truyện kể về một viên trung sĩ chế ra “chất làm gỉ” có thể phá huỷ tất cả các vũ khí bằng kim loại để chặn chiến tranh
Truyện ghi lại tình huống bất ngờ, éo le của viên phi công vũ trụ trong một lần lên Sao Hoả
Truyện về người đàn ông mang tên Võ Tòng

Kiểu văn bản	Nội dung cụ thể
	Thuyết minh về quy tắc, luật lệ trong một hoạt động hay trò chơi
	Viết bản tường trình
	Nghị luận về một vấn đề trong đời sống (nghị luận xã hội) và phân tích đặc điểm nhân vật (nghị luận văn học)
	Kể về sự việc có thật liên quan đến nhân vật hoặc sự kiện lịch sử, có sử dụng các yếu tố miêu tả
	Bước đầu biết làm bài thơ bốn chữ, năm chữ; viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ. Viết bài văn biểu cảm về một con người hoặc sự việc

Kĩ năng	Nội dung cụ thể
Nói
Nghe
Nói nghe tương tác

Các phần của bài học	Nhiệm vụ của học sinh
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
KIẾN THỨC NGỮ VĂN
ĐỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN - Tên văn bản - Chuẩn bị - Đọc hiểu THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
VIẾT - Định hướng - Thực hành
NÓI VÀ NGHE - Định hướng - Thực hành
TỰ ĐÁNH GIÁ
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Nội dung	Hai người bạn đồng hành và con gấu	Chó sói và chiên con
Tình huống truyện
Bài học
Tác dụng của tình huống truyện (trong việc thể hiện bải học)