Dẫn chứng về chủ đề Danh dự

Danh dự là sự coi trọng, đánh giá của xã hội đối với một người dựa trên phẩm chất đạo đức, nhân cách và những giá trị tinh thần cao quý, thể hiện qua hành vi, lối sống chuẩn mực, trung thực, trách nhiệm và lòng tự trọng, được pháp luật bảo vệ như một giá trị vô hình thiêng liêng của con người.

• Biểu hiện: Dâng "Thất trảm sớ" xin vua chém 7 tên nịnh thần. Khi vua không nghe, ông treo mũ từ quan về ở ẩn dạy học, giữ gìn khí tiết thanh cao, không chấp nhận đứng chung với kẻ xấu.
• Kết quả: Ông được nhân dân tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" (Người thầy của muôn đời), danh tiếng thơm lây đến tận ngày nay, trở thành biểu tượng của danh dự người trí thức.

• Biểu hiện: Cha của ông là An Sinh Vương Trần Liễu có mối thâm thù với vua Trần Thái Tông (do bị ép nhường vợ). Trước khi mất, cha ông trăng trối: "Con không vì cha mà lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được". Dù nắm trong tay binh quyền thống lĩnh thiên hạ, Trần Quốc Tuấn kiên quyết gạt bỏ lời trăng trối của cha, không soán ngôi. Thậm chí, khi con trai ông là Trần Quốc Tảng có ý nói về việc tranh giành ngai vàng, ông đã nổi giận định chém đầu và đuổi đi, không cho gặp mặt.

• Kết quả: Ông giữ trọn đạo "Trung", giúp triều trần tránh được cảnh "huynh đệ tương tàn". Nhờ đó, vua tôi nhà Trần đồng lòng, tạo nên sức mạnh đoàn kết vô địch để 3 lần đánh thắng quân Nguyên Mông. Ông để lại tiếng thơm muôn đời là một bậc "Đại nghĩa diệt thân".

• Biểu hiện: Câu nói kinh điển: Tại Hội nghị Sơ kết 1 năm hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng (năm 2013) và nhiều cuộc họp quan trọng khác, ông nhiều lần nhấn mạnh: "Đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí... Tiền bạc lắm làm gì, chết có mang theo được đâu. Danh dự mới là điều thiêng liêng, cao quý nhất."
• Kết quả: Ông được nhân dân kính trọng, là biểu tượng của danh dự người lãnh đạo đất nước. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn, nhưng cũng để lại một bài học lớn: Người biết giữ danh dự là người sống vì cái chung, và chính sự liêm khiết ấy sẽ tạc nên tượng đài bất tử trong lòng dân tộc.

• Biểu hiện: Nhà triết học vĩ đại Socrates bị chính quyền Athens kết án tử hình vì những tư tưởng khai phóng. Khi các học trò đã mua chuộc quản ngục và chuẩn bị sẵn một kế hoạch vượt ngục hoàn hảo, Socrates đã từ chối. Ông lập luận rằng, nếu ông trốn chạy, ông sẽ phủ nhận toàn bộ những gì mình đã giảng dạy về việc tuân thủ luật pháp và sự chính trực. Ông không muốn sống thêm vài năm trong sự hèn nhát và sự hoài nghi của hậu thế về tư cách của một hiền triết.
• Kết quả: Ông thản nhiên uống chén thuốc độc diên vĩ giữa vòng tay của những học trò đang khóc than. Cái chết của ông không phải là sự kết thúc, mà là sự bất tử hoá danh dự của một người thầy.

• Biểu hiện: Trong bối cảnh đất nước những năm đầu đổi mới đầy rẫy khó khăn, quyết định xây dựng đường dây tải điện 500kV Bắc - Nam của ông được coi là một cuộc "phiêu lưu" đầy rủi ro. Trước những ý kiến phản bác gay gắt và áp lực dư luận, ông đã đặt cược toàn bộ sự nghiệp chính trị và danh dự cá nhân vào dự án khi tuyên bố: "Nếu dự án không thành công, tôi xin từ chức". Ông không chọn con đường an toàn để giữ ghế, mà chọn con đường gian khổ để mang lại ánh sáng cho miền Nam.
• Kết quả: Công trình hoàn thành đúng tiến độ, tạo nên bước ngoặt lịch sử cho kinh tế Việt Nam. Danh dự của "Sáu Dân" (tên thân mật của ông) được tạc vào lòng dân không phải bằng quyền uy, mà bằng lòng dũng cảm dám chịu trách nhiệm cá nhân trước những quyết sách vận mệnh của dân tộc.

• Biểu hiện: Sau khi khám phá ra nguyên tố Radium, thứ có thể mang lại cho bà và gia đình một gia tài khổng lồ nếu đăng ký bản quyền sáng chế,  Marie Curie đã cùng chồng đưa ra một quyết định làm cả thế giới kinh ngạc: công bố rộng rãi quy trình chiết xuất mà không giữ lại bất kỳ lợi ích tài chính nào. Bà cho rằng, tri thức khoa học là tài sản chung của nhân loại và việc trục lợi từ một khám phá cứu người là hành động xúc phạm danh dự của một nhà khoa học.
• Kết quả: Bà sống cả đời trong sự thiếu thốn về vật chất nhưng lại là người phụ nữ duy nhất 2 lần nhận giải Nobel ở hai lĩnh vực khác nhau. Danh dự của bà toả sáng như chính nguyên tố Radium, khẳng định một triết lý sống: Giá trị thực sự của con người không nằm ở số tài sản tích luỹ được, mà nằm ở những giá trị mà họ đã trao đi cho thế giới.

• Biểu hiện: Gandhi lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập cho Ấn Độ bằng phương pháp "Bất bạo động". Có những lúc ông bị bỏ tù, bị chế giễu, nhưng ông chưa bao giờ dùng bạo lực để đáp trả. Ông thực hiện những cuộc tuyệt thực kéo dài đến mức cận kề cái chết để yêu cầu người dân của mình dừng các cuộc bạo loạn chủng tộc. Đối với Gandhi, danh dự của một phong trào giải phóng dân tộc không thể xây dựng trên máu của những người vô tội.
• Kết quả: Ông được tôn vinh là "Thánh", là linh hồn của Ấn Độ. Ông chứng minh cho nhân loại thấy một chân lý: Sức mạnh lớn nhất không nằm ở vũ khí, mà nằm ở danh dự và sự kiên định của một tâm hồn không bao giờ bị vấy bẩn bởi hận thù.

• Biểu hiện: Là một sĩ quan trung thành của quân đội Đức, nhưng khi chứng kiến tội ác diệt chủng tàn bạo của Hitler, Stauffenberg đã nhận ra rằng danh dự của một người lính không phải là vâng lời một kẻ độc tài, mà là bảo vệ lương tri của dân tộc. Ông đã chấp nhận mang danh "kẻ phản bội" để thực hiện vụ ám sát Hitler vào năm 1944 nhằm kết thúc chiến tranh sớm nhất có thể.
• Kết quả: Vụ ám sát thất bại và ông bị xử bắn ngay đêm đó. Tuy nhiên, hành động của ông đã trở thành ngọn hải đăng cho những người Đức yêu chuộng hoà bình.

• Biểu hiện: Sau khi bị mù do tai nạn khi còn nhỏ, Louis Braille không chấp nhận số phận sống phụ thuộc và bị coi thường. Ông dành toàn bộ tâm sức để nghiên cứu hệ thống chữ nổi. Ngay cả khi các giáo viên tại trường Khiếm thị Paris cấm sử dụng hệ thống của ông vì họ cho rằng nó không giống chữ viết của người bình thường, ông vẫn âm thầm giảng dạy cho bạn bè trong những góc tối của ký túc xá để giữ lấy danh dự và quyền được tiếp cận tri thức cho người mù.
• Kết quả: Hệ thống chữ Braille đã trở thành ngôn ngữ quốc tế cho người khiếm thị. Danh dự của ông không xây dựng bằng sự thương hại của xã hội, mà bằng sự tự lực và cống hiến vĩ đại, biến khiếm khuyết cá nhân thành ánh sáng cho hàng triệu người cùng cảnh ngộ.

• Biểu hiện: Là tác giả của bản Quốc ca hào hùng, nhưng đời riêng của Văn Cao có những giai đoạn chịu nhiều nỗi oan ức và khó khăn kinh tế bủa vây. Tuy nhiên, ông chưa bao giờ dùng tên tuổi của mình để xin xỏ, cầu luỵ hay viết những tác phẩm trái với lương tâm để đổi lấy sự an nhàn. Ông sống giản dị, lặng lẽ sáng tạo, giữ cho tâm hồn mình luôn trong sạch như những giai điệu thiên tài.
• Kết quả: Nhân cách của Văn Cao được giới nghệ sĩ và nhân dân kính trọng tuyệt đối. Ông là biểu tượng của một trí thức lớn: Sống thanh cao giữa dòng đời đục trong, lấy danh dự làm chỗ dựa tinh thần duy nhất để vượt qua những thăng trầm nghiệt ngã của thời cuộc.

• Biểu hiện: Đêm xảy ra vụ nổ hạt nhân, các chiến sĩ cứu hoả đã lao thẳng vào lõi lò phản ứng để dập lửa mà không có bất kỳ đồ bảo hộ phóng xạ nào. Họ biết rất rõ rằng mỗi giây phút ở đó là một bước gần hơn đến cái chết đau đớn. Nhưng họ cũng biết rằng nếu họ lùi bước, cả châu Âu sẽ trở thành vùng đất chết. Họ đã làm việc cho đến khi gục xuống vì nhiễm độc phóng xạ cấp tính.
• Kết quả: Sự hy sinh của họ đã ngăn chặn một thảm hoạ toàn cầu. Những người lính ấy chết đi trong lặng lẽ, nhưng tên tuổi họ được tạc vào lịch sử như những người giữ gìn danh dự cho nhân loại.

• Biểu hiện: Là một người nông dân thuần tuý, ông gắn bó cả đời với đàn bò, đàn cừu. Ngay cả khi đã hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động, ông vẫn từ chối những vị trí nhàn hạ ở văn phòng để tiếp tục ra đồng, chăm sóc từng con vật dưới cái nắng cháy da của Ninh Thuận. Đối với ông, danh dự của một người lao động là làm tốt nhất công việc của mình cho đến hơi thở cuối cùng, không màng danh lợi cao xa.
• Kết quả: Ông trở thành hình mẫu về đạo đức lao động tại Việt Nam. Cuộc đời ông chứng minh một chân lý giản dị nhưng sâu sắc: Không có nghề nghiệp nào thấp kém, chỉ có những tâm hồn thấp kém; bất cứ ai làm việc bằng sự tận tâm và chính trực đều sở hữu một danh dự sống đáng kính trọng.

Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, tôi nhận thức rằng danh dự không phải là điều gì xa vời, mà bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như sự trung thực trong thi cử. Có những lúc áp lực điểm số khiến tôi nảy sinh ý định quay cóp, nhưng tôi đã dừng lại. Tôi thà nhận một điểm kém thực chất để biết mình đang hổng kiến thức ở đâu, còn hơn nhận một điểm 10 giả dối. Điểm số có thể cải thiện, nhưng nếu tạo thói quen gian lận, tôi sẽ đánh mất lòng tự trọng và niềm tin của thầy cô, bè bạn dành cho mình.

Từ những biểu hiện của danh dự, tôi tự nhắc bản thân phải luôn trung thực, dám chịu trách nhiệm, bởi cuộc đời là hành trình hoàn thiện bản thân, giữ gìn danh dự không chỉ để được tôn trọng hôm nay mà còn để mai sau nhìn lại, bản thân không phải cúi đầu hổ thẹn.