Tục ngữ
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Câu ngắn gọn, thường có vần điệu, đúc kết tri thức, kinh nghiệm sống và đạo đức thực tiễn của nhân dân.
Ví dụ:
Ông nội thích sưu tầm tục ngữ để dạy con cháu cách sống.
Nghĩa: Câu ngắn gọn, thường có vần điệu, đúc kết tri thức, kinh nghiệm sống và đạo đức thực tiễn của nhân dân.
1
Học sinh tiểu học
- Thầy dạy em một tục ngữ: Uống nước nhớ nguồn.
- Ông kể tục ngữ để em hiểu phải chăm làm, như Có công mài sắt, có ngày nên kim.
- Mẹ dùng tục ngữ Nhường cơm sẻ áo để nhắc em biết chia sẻ.
2
Học sinh THCS – THPT
- Trong bài học, cô phân tích tục ngữ Tôn sư trọng đạo để chúng em hiểu lòng kính thầy.
- Bạn Minh dẫn một tục ngữ về tiết kiệm, Tích tiểu thành đại, để khuyên cả nhóm giữ tiền quỹ.
- Khi tranh luận, Lan trích tục ngữ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn để nói về trải nghiệm.
3
Người trưởng thành
- Ông nội thích sưu tầm tục ngữ để dạy con cháu cách sống.
- Giữa buổi họp, chị khẽ nhắc một tục ngữ Lời nói chẳng mất tiền mua, khiến không khí dịu lại.
- Đọc một tục ngữ cổ, tôi chợt hiểu vì sao người xưa coi trọng chữ tín.
- Trong lúc lúng túng, anh nhớ đến tục ngữ Chậm mà chắc và chọn bước đi thận trọng.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường được sử dụng để minh họa hoặc nhấn mạnh một quan điểm trong cuộc trò chuyện.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Được trích dẫn để làm rõ hoặc củng cố lập luận.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Sử dụng để tạo chiều sâu và tính dân gian cho tác phẩm.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự khôn ngoan, kinh nghiệm và tri thức dân gian.
- Phong cách dân dã, gần gũi, thường mang tính giáo huấn.
- Thường thuộc khẩu ngữ và văn chương.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn truyền tải một thông điệp sâu sắc một cách ngắn gọn.
- Tránh dùng trong các văn bản kỹ thuật hoặc chuyên ngành.
- Thường có nhiều biến thể tùy theo vùng miền.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với thành ngữ, cần phân biệt rõ.
- Chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng tục ngữ phù hợp.
- Hiểu rõ ý nghĩa để tránh sử dụng sai mục đích.
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "tục ngữ Việt Nam".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với tính từ (hay, sâu sắc) hoặc động từ (nói, học).
