Miễn là
Nghĩa & Ví dụ
Chỉ cần (là được); như miễn,
Ví dụ:
Anh ở lại, miễn là anh nói thật.
Nghĩa: Chỉ cần (là được); như miễn,
1
Học sinh tiểu học
- Con có thể chơi, miễn là làm xong bài tập.
- Em mang đồ chơi đến lớp, miễn là không làm ồn.
- Con ăn bánh, miễn là ăn thêm rau.
2
Học sinh THCS – THPT
- Cậu đi đá bóng, miễn là về trước giờ cơm.
- Tớ cho cậu mượn sách, miễn là giữ gìn cẩn thận.
- Bạn có thể tranh luận, miễn là tôn trọng người khác.
3
Người trưởng thành
- Anh ở lại, miễn là anh nói thật.
- Tôi nhận việc, miễn là có thời gian linh hoạt.
- Ta có thể bất đồng, miễn là vẫn lắng nghe nhau.
- Hạnh phúc đôi khi giản dị, miễn là lòng còn biết trân trọng.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Chỉ cần (là được); như miễn,
Từ đồng nghĩa:
chỉ cần miễn
Từ trái nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| miễn là | Trung tính, khẩu ngữ–viết đều dùng; điều kiện tối thiểu, sắc thái nhượng bộ nhẹ Ví dụ: Anh ở lại, miễn là anh nói thật. |
| chỉ cần | Trung tính, phổ dụng; mức độ điều kiện tương đương Ví dụ: Chỉ cần bạn đến đúng giờ là được. |
| miễn | Trung tính, hơi gọn, sắc thái khẩu ngữ hơn; tương đương nghĩa Ví dụ: Miễn anh giữ lời là được. |
| dù | Trung tính; nêu nhượng bộ trái nghĩa về logic điều kiện (không đặt điều kiện đủ) Ví dụ: Dù trời mưa, chúng tôi vẫn đi. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để diễn đạt điều kiện tối thiểu cần có để một việc khác xảy ra.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường thay bằng các từ ngữ trang trọng hơn như "với điều kiện là".
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể sử dụng để tạo ra sự gần gũi, tự nhiên trong lời thoại nhân vật.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự điều kiện hóa, thường mang sắc thái nhẹ nhàng, không áp đặt.
- Thuộc khẩu ngữ, tạo cảm giác thân thiện, dễ gần.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng trong các tình huống giao tiếp hàng ngày để diễn đạt điều kiện đơn giản.
- Tránh dùng trong văn bản trang trọng, nơi cần sự chính xác và trang nghiêm.
- Không có nhiều biến thể, thường được sử dụng nguyên dạng.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với "miễn" khi không có từ "là" đi kèm, cần chú ý để tránh sai sót.
- Khác biệt với "với điều kiện là" ở mức độ trang trọng và ngữ cảnh sử dụng.
- Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với các câu đơn giản, dễ hiểu.
1
Chức năng ngữ pháp
Liên từ, dùng để nối các mệnh đề, thường chỉ điều kiện.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng đầu mệnh đề phụ thuộc, có thể làm trung tâm của cụm liên từ, ví dụ: "miễn là anh đến".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với mệnh đề chỉ điều kiện, không kết hợp với danh từ, động từ hay tính từ.
