Soạn bài Trưa tha hương SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
Đọc trước tùy bút Trưa tha hương và tìm hiểu thêm về tác giả Trần Cư.
Video hướng dẫn giải
Nội dung chính
| Thuật lại nỗi nhớ quê hương da diết của một người con lâu ngày rời xa quê hương. Chỉ với những âm thanh quen thuộc, đơn sơ, mộc mạc, đã gợi lại trong trái tim những kỉ niệm xưa cũ không thể nào quên. |
Chuẩn bị 1
Câu 1 (trang 63, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc trước tùy bút và tìm hiểu về tác giả.
Lời giải chi tiết:
- Trần Cư (3/4/1918) tên thật là Trần Ngọc Cư, sinh tại Hải Phòng trong một gia đình đông con.
- Vào năm 1941, lần đầu tiên trong đời ông có bài đăng trên tờ Tin mới văn chương.
Chuẩn bị 2
Câu 2 (trang 63, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Tìm hiểu điệu hát ru của miền Bắc
Lời giải chi tiết:
Hát ru của người Việt ở Bắc Bộ có nguồn gốc lịch sử lâu đời, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, ăn sâu vào tâm hồn người Việt.
Buổi ban đầu, tiếng hát ru có tính chất phản xạ, bản năng của người mẹ dùng để ức chế giấc ngủ và thể hiện tình cảm mẹ con thiêng liêng. Nhưng về sau, tiếng hát ru hình thành và trở thành một loại dân ca trữ tình nằm trong sinh hoạt văn hóa gia đình với chức năng giáo dục và thẩm mỹ sâu sắc.
Những bài Hát ru ở Bắc Bộ thường mang tính chất ngụ ngôn, nội dung lời ca khá phong phú, mang nhiều hình ảnh nỗi niềm khác nhau. Từ hình ảnh những con vật thân thuộc, gần với cuộc sống của người nông dân như con cò, con vạc, con tôm, con mèo, con chuột, cái bống… đến công việc làm ăn, đi chợ; từ các mối quan hệ giữa con người với con người đến lẽ sống ở đời, các hiện tượng thiên nhiên quen thuộc. Lời ca của những bài Hát ru thường thể hiện tâm lý hồn nhiên, chất phác phù hợp với tính hình ảnh, tính cụ thể trong việc lĩnh hội hình tượng nghệ thuật của trẻ thơ.
Đọc hiểu 1
Câu 1 (trang 63, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
- Tình huống: nhân vật tôi nằm nghỉ trưa ở nhà người bạn, trong không gian vắng lặng buổi trưa có âm thanh tiếng ru quen thuộc
- Không gian: tại Chúp, bên kia bờ Cửu Long Giang, ở nhà một người bạn Nam Kỳ
- Thời gian: một buổi trưa lung linh nắng
Đọc hiểu 2
Câu 2 (trang 64, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Diễn tả tiếng võng cọ vào tâm hồn cảm giác da diết bồi hồi.
Đọc hiểu 3
Câu 3 (trang 65, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản.
Lời giải chi tiết:
Vì nhân vật “tôi” như đã gặp linh hồn của đất nước
Đọc hiểu 4
Câu 4 (trang 65, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản.
Lời giải chi tiết:
“tôi” nhận ra ở giữa gia đình người cái hạnh phúc hằng ngày vẫn có ở chính trong gia đình “tôi"
Đọc hiểu 5
Câu 5 (trang 65, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
- Địa điểm: “nước non Cao Bằng”
- Thời gian: “khi đi trúc mọc măng/ Khi về trúc đã cao bằng ngọn tre”
Đọc hiểu 6
Câu 6 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Hình ảnh: “Những làng tre xanh trên ruộng lúa, với các cô thôn nữ khăn mỏ quạ, những đêm trăng trai gái hát trống quân, những đêm trèo ngày vào đám, tất cả cuộc sống nhịp nhàng, đơn sơ, đầy thi vị ngoài đồng ruộng, trong thôn xóm, tất cả những cái gì rất đẹp của quê hương đều lần lượt hiện về trong lòng tôi vì câu hát”.
Sau khi đọc 1
Câu 1 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản.
Lời giải chi tiết:
- Viết về cảm xúc, tâm trạng nhớ nhà của nhân vật “tôi” khi nghe âm thanh tiếng ru của người xứ Bắc.
- Đề tài: sự thân thuộc của quê hương
- Bối cảnh: căn nhà của người khác, trên quê hương của người khác
Sau khi đọc 2
Câu 2 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Tiếng hát ru làm nhân vật “tôi” nhớ nhà, nhận thấy những hạnh phúc giản đơn thường ngày ở gia đình mình khi xưa,…
Sau khi đọc 3
Câu 3 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Đoạn văn thể hiện tình cảm xúc động: “Tôi bỗng nhớ nhà như một đứa trẻ. Và ngạc nhiên sao lại nằm ở đây, ở chốn rừng rú này. Thì ra tôi phải đi mất hàng ngàn cây số mới nhận thấy ở giữa gia đình người cái hạnh phúc hằng ngày vẫn có ở chính trong gia đình tôi.”
Sau khi đọc 4
Câu 4 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc: Những làng tre xanh trên ruộng lúa, với các cô thôn nữ khăn mỏ quạ, những đêm trăng trai gái hát trống quân, những đêm trèo ngày vào đám, tất cả cuộc sống nhịp nhàng, đơn sơ, đầy thi vị ngoài đồng ruộng, trong thôn xóm, tất cả những cái gì rất đẹp của quê hương đều lần lượt hiện về trong lòng tôi vì câu hát” => Hình ảnh làng quê Bắc Bộ hiện lên đầy sinh động, gần gũi, nên thơ, đan cài với cảm xúc nhớ nhung và tự hào của nhân vật
Sau khi đọc 5
Câu 5 (trang 66, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Điệu hát ru miền Bắc không đơn thuần chỉ để hát ru em, ru con mà còn là điệu hồn dân tộc, là kí ức tuổi thơ của biết bao con người.
Trưa tha hương
Có một buổi trưa lung linh nắng làm cho tôi nhớ quê hương vô hạn. Một buổi trưa ở Chúp.
Nguyên hôm đó là một ngày nghỉ. Tôi đạp xe sang thăm Chúp ở bên kìa bờ Cửu Long Giang. Tôi nghỉ chân ở một gia đình người bạn Nam Kỳ. Sau bữa cơm trưa, ai nấy đều sửa soạn đi nghỉ. Bạn tôi ném cho một cái gối lớn để tôi nằm trên một cái ghế tràng kỉ trong phòng khách và sau khi đã khép bớt cửa sổ cho đỡ chói, anh mỉm cười nhìn tôi có ý chúc ngủ ngon, rồi sang phòng bên cạnh.
Trong phòng bấy giờ tối mát. Tôi nằm luồn hai tay dưới gáy, miệng còn ngậm tăm, vẩn vơ đợi giấc ngủ đến. Giờ phút ấy là giờ phút mà người ta thấy tâm hồn thảnh thơi, trống rỗng, không biết nghĩ cái gì. [...]
Một cánh cửa sổ bếp còn mở. Ngoài vườn, nắng đẹp vô ngần. Khung cửa sổ đen xanh cắt lên vườn chuối một bức tranh mùa hạ nên thơ. Nắng sưởi trên tàu chuối xanh non, chỗ xanh trong, chỗ láng bóng như mạ bạc, phản chiếu lên trần bếp một thứ ánh sáng rất dịu, xanh mướt và thái bình. Một con chim nào hót lảnh lót trong rừng cao su xa xa... rồi lại im lặng. Mọi vật, dưới nắng, thiu thiu sắp chìm trong một giấc ngủ nặng nề. Thỉnh thoảng có hơi gió nhẹ lay động tàu chuối ngoài cửa sổ làm biến đổi, chập chờn cái màu xanh dịu trên rèm cửa.
Bỗng nhiên, ở bên trái, ngoài hiên rộng, nổi lên tiếng võng đưa. Tiếng dây thừng căng thẳng cọ vào guốc võng kẽo kẹt, nghe buồn nản lạ. Bên ngoài, nắng lung linh. Tiếng võng đưa kẽo kẹt như nạo vào hồn. Tôi nằm không yên, phải nghiêng mình áp má lên gối vì xúc động. Một cảm giác gì rất quen thuộc, rất xưa, xâm chiếm tâm hồn tôi, hình như bao lâu chưa gặp. Rồi một giọng ru em nổi lên – một giọng người Bắc:
Cái cò lặn lội bờ ao
Ăn sung thì chát, ăn đào thì chua... [...]
À oi oi... À oi oi...
Tiếng hát ngừng ru. Trong im lặng, nắng như rung rinh vì vang tiếng võng đưa kẽo kẹt.
Tự nhiên tôi nhớ nhà. Phải chăng tôi đã gặp linh hồn của đất nước. Hình như xa lăm, đã lâu rồi, ở mãi tít phương Bắc, trong gia đình tôi cũng có những buổi trưa oi ả với tiếng võng đều đều... Khi cha tôi cầm tờ báo vào buông đê nghỉ trưa, mẹ tôi bảo vú em:
– Ru em ngủ, đừng để nó khóc cho ông nghỉ trưa.
Thế rồi vú em ẵm em tôi lên võng.
Thế rồi tiếng kẽo kẹt nổi lên cùng với tiếng ru em não nề, trong khi mẹ tôi ra sân nốt mấy cái quần áo của người nhà mới giặt. Màu trắng của vải ướt ra ngoài nắng cũng sáng chói lên và hắt vào buồng học của tôi như cái dòng ánh sáng gờn gợn, rung rinh chảy trên mảnh tường xa xôi là bến Chúp này.
Tôi bỗng nhớ nhà như một đứa trẻ. Và ngạc nhiên sao lại nằm ở đây, ở chốn rừng rú này. Thì ra tôi đã phải đi mất hàng ngàn cây số mới nhận thấy ở giữa gia đình người cái hạnh phúc hằng ngày vẫn có ở chính trong gia đình tôi. […]
Tiếng ru đều đều hoà với tiếng võng kẽo kẹt có một cái gì đặc biệt Việt Nam nhất là một buổi trưa ở chốn xa xôi, nghe một câu hát ru của quê hương mình, thấm thía và buồn mang mang quá!
Qua bao thế kỉ, tâm hồn người nhà quê Việt Nam vẫn còn nguyên vẹn trong câu hát ru em. [...]
Trưa hôm nay, ôm con người, chắc lòng quê xúc động, người ấy cất tiếng hát ru:
Cò về nuôi cải cùng con
Để anh đi trẩy nước non Cao Bằng
Cao Bằng xa lắm ... anh ơi!
Rồi một lúc lâu, lại tiếp giọng thiết tha, man mác một niềm nhớ tiếc:
Khi đi trúc mới mọc măng
Khi về trúc đã cao bằng ngọn tre ...
Tôi bỗng thấy tâm hồn bớt cô đơn hơn một chút. Bởi vì ở chốn xa lạ này, bên vách kia còn có một linh hồn cô đơn hơn, lạnh lùng hơn, nhưng âm thầm, tăm tối hơn, cho nên tha hương hơn nữa...
Có tiếng đứa nhỏ cựa mình khóc. Tức thì tiếng võng kẽo kẹt đưa nhanh hơn, và tiếng ru lại nổi lên vồn vã:
À ơi ơi … À ời ời …
Đầu năm ăn quả thanh yên
Cuối năm ăn bưởi cho nền đèo bòng…
Vì cam cho quýt đèo bòng
Vì em nhan sắc cho lòng anh mê …
Lạ chưa!
Thì ra cô thôn nữ vui vẻ, nhí nhảnh, ưa hát ví vẫn còn sống trong lòng người đánh võng.
Rồi xứ Bắc, với những làng tre xanh trên ruộng lúa, với các cô thôn nữa khăn mỏ quạ, những đêm trăng trai gái hát trống quân, những đêm chèo ngày vào đám, tất cả cuộc sống nhịp nhàng, đơn sơ, đầy thi vị ngoài đồng ruộng, trong thôn xóm, tất cả những cái gì rất đẹp của quê hương đều lần lượt hiện về trong lòng tôi thay vì câu hát…
Thì ra, cho dù có đi quanh thế giới này đi nữa, trong khi Trái Đất mang ta, ta cũng mang trong lòng cả một thế giới
Dù qua không gian, qua thời gian, ta vẫn còn một chút gì riêng biệt của ta. Tiếng nói có trọ trẹ, giọng có pha, nhưng tâm hồn vẫn vậy. […]
Bình luận
Chia sẻ
- Soạn bài Viết bài văn biểu cảm về một con người hoặc sự việc SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Trao đổi về một vấn đề bài 9 SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Tự đánh giá bài 9 SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Thực hành tiếng Việt bài 9 SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
- Soạn bài Người ngồi đợi trước hiên nhà SGK Ngữ Văn 7 tập 2 Cánh diều - siêu ngắn
>> Xem thêm
Các bài khác cùng chuyên mục
- Soạn bài Nắng mới SGK Ngữ văn 8 tập 1 Cánh diều - chi tiết
- Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Phương tiện vận chuyển của các dân tộc thiểu số Việt Nam
- Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Ghe xuồng Nam Bộ
- Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Trưa tha hương
- Tóm tắt, bố cục, nội dung chính văn bản Người ngồi đợi trước hiên nhà
Danh sách bình luận