Vòi rồng
Nghĩa & Ví dụ
1.
danh từ
Hiện tượng gió xoáy với tốc độ rất lớn, có thể cuốn theo nhiều vật trên đường đi của nó, như nước, đất, đá, v.v.
Ví dụ:
Vòi rồng là cột gió xoáy dữ dội có thể cuốn phăng vật cản.
2.
danh từ
Dụng cụ gồm một ống cao su dài dẫn nước, dùng để tạo ra một tia nước mạnh, chụm hoặc xòe, thường để phun nước chữa cháy.
Ví dụ:
Vòi rồng là thiết bị phun nước mạnh dùng trong chữa cháy.
Nghĩa 1: Hiện tượng gió xoáy với tốc độ rất lớn, có thể cuốn theo nhiều vật trên đường đi của nó, như nước, đất, đá, v.v.
1
Học sinh tiểu học
- Cơn vòi rồng quấn bụi và lá bay xoáy lên trời.
- Thấy vòi rồng ngoài khơi, ngư dân vội kéo thuyền vào bờ.
- Vòi rồng lướt qua cánh đồng, rơm rạ bị hút lên cao.
2
Học sinh THCS – THPT
- Một cột gió đen ngòm xoắn lại thành vòi rồng, nuốt chửng rì rào của mặt biển.
- Vòi rồng quét ngang làng, biến sân gạch thành một vòng xoáy bụi mù.
- Trên nền trời xám, vòi rồng hạ thấp như một mũi khoan gió, cày nát bờ cát.
3
Người trưởng thành
- Vòi rồng là cột gió xoáy dữ dội có thể cuốn phăng vật cản.
- Đang phẳng lặng, mặt sông bỗng nổi lên một vòi rồng, như ai vặn xoáy trời đất.
- Tin tức về vòi rồng nhắc ta nhỏ bé biết bao trước khí trời thất thường.
- Đường đi của vòi rồng thường hỗn loạn, khiến mọi kế hoạch phòng tránh trở nên mong manh.
Nghĩa 2: Dụng cụ gồm một ống cao su dài dẫn nước, dùng để tạo ra một tia nước mạnh, chụm hoặc xòe, thường để phun nước chữa cháy.
1
Học sinh tiểu học
- Chú lính cứu hỏa cầm vòi rồng phun nước dập lửa.
- Vòi rồng bắn ra tia nước mạnh làm tắt đám cháy nhỏ.
- Các cô chú nối vòi rồng vào xe chữa cháy để lấy nước.
2
Học sinh THCS – THPT
- Khi chuông báo cháy vang lên, đội cứu hỏa triển khai vòi rồng thành từng tuyến nước ép sát ngọn lửa.
- Vòi rồng điều chỉnh được chùm tia, lúc chụm như mũi tên, lúc xòe như chiếc quạt nước.
- Chỉ cần một người giữ khóa van, cả đường vòi rồng lập tức thay đổi áp lực phun.
3
Người trưởng thành
- Vòi rồng là thiết bị phun nước mạnh dùng trong chữa cháy.
- Trong ngõ hẹp, họ chia nhánh vòi rồng qua từng mái nhà, bọc góc tường bằng màn nước để chặn lửa leo.
- Đứng sau lưng người giữ vòi rồng mới thấy sức nước nặng như một sợi dây kéo ngược cả thân người.
- Muốn dùng vòi rồng hiệu quả, phải phối hợp nhịp nhàng: người giữ đầu phun, người giữ thân ống, người canh áp lực.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ hiện tượng thiên nhiên hoặc dụng cụ chữa cháy trong các cuộc trò chuyện hàng ngày.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Được sử dụng trong các bài viết về thời tiết, thiên tai hoặc trong các tài liệu hướng dẫn về an toàn phòng cháy chữa cháy.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến, trừ khi miêu tả cảnh tượng thiên nhiên hoặc tạo hình ảnh mạnh mẽ.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong ngành khí tượng học và phòng cháy chữa cháy.
2
Sắc thái & phong cách
- Thường mang sắc thái trung tính, mô tả hiện tượng tự nhiên hoặc công cụ kỹ thuật.
- Phong cách sử dụng có thể trang trọng trong văn bản kỹ thuật hoặc học thuật.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi cần mô tả hiện tượng thời tiết hoặc thiết bị chữa cháy cụ thể.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến thời tiết hoặc chữa cháy để tránh hiểu nhầm.
- Không có nhiều biến thể, nhưng cần phân biệt rõ hai nghĩa khác nhau của từ.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn giữa hai nghĩa nếu không có ngữ cảnh rõ ràng.
- Khác biệt với "lốc xoáy" ở chỗ "vòi rồng" thường chỉ hiện tượng có liên quan đến nước.
- Chú ý sử dụng đúng nghĩa để tránh gây hiểu nhầm trong giao tiếp và văn bản.
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "vòi rồng lớn", "vòi rồng mạnh".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với tính từ (lớn, mạnh), động từ (xuất hiện, phun), và lượng từ (một, nhiều).
