Sơ ý

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Không để tâm, để ý đến trong chốc lát để xảy ra điều đáng tiếc.

Ví dụ: Tôi sơ ý để quên chìa khóa trong cửa.

Đặt câu với từ "Sơ ý"

Nghĩa: Không để tâm, để ý đến trong chốc lát để xảy ra điều đáng tiếc.

Học sinh tiểu học

• Con sơ ý làm rơi ly thủy tinh.
• Bạn sơ ý vấp vào ghế và ngã.
• Em sơ ý quên kéo khóa cặp nên bút rơi mất.

Học sinh THCS – THPT

• Tớ sơ ý gửi nhầm file bài tập cho cô.
• Nó sơ ý chạm vào vạch sơn ướt nên dây bẩn khắp tay.
• Do sơ ý, bạn ấy đặt bình nước sát mép bàn và làm đổ lên vở.

Người trưởng thành

• Tôi sơ ý để quên chìa khóa trong cửa.
• Chỉ một giây sơ ý, ta có thể đánh rơi cơ hội đã chờ rất lâu.
• Cô ấy sơ ý nói một câu làm người đối diện chạnh lòng, rồi day dứt suốt buổi tối.
• Có lúc mình sơ ý với chính sức khỏe, đến khi mệt lả mới giật mình.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Không để tâm, để ý đến trong chốc lát để xảy ra điều đáng tiếc.

Từ đồng nghĩa:

• bất cẩn
• cẩu thả

Từ trái nghĩa:

• cẩn thận
• chu đáo

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
sơ ý	mức độ nhẹ–trung tính; sắc thái chê trách nhẹ; ngữ vực phổ thông Ví dụ: Tôi sơ ý để quên chìa khóa trong cửa.
bất cẩn	trung tính, mức độ trung bình, dùng rộng rãi Ví dụ: Vì bất cẩn, cô đã làm rơi hồ sơ.
cẩu thả	khẩu ngữ, sắc thái chê trách mạnh hơn, hàm ý quen thói Ví dụ: Làm bài cẩu thả nên sai sót liên tục.
cẩn thận	trung tính, đối lập trực tiếp, tính chất chú tâm Ví dụ: Làm việc cẩn thận nên không xảy ra sai sót.
chu đáo	trang trọng/viết, hơi mạnh hơn cẩn thận, chăm chút kỹ Ví dụ: Chu đáo chuẩn bị nên buổi lễ diễn ra suôn sẻ.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ những tình huống vô tình gây ra lỗi nhỏ.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường thay bằng từ ngữ trang trọng hơn như "bất cẩn".
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để miêu tả tâm trạng hoặc hành động của nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến, thường dùng từ chuyên môn hơn.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự vô tình, không cố ý.
• Phong cách thân mật, gần gũi, thường dùng trong khẩu ngữ.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn diễn tả sự vô ý trong các tình huống hàng ngày.
• Tránh dùng trong văn bản trang trọng hoặc kỹ thuật.
• Thường đi kèm với các từ chỉ hậu quả như "gây ra", "dẫn đến".

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "bất cẩn" nhưng "sơ ý" thường nhẹ nhàng hơn.
• Chú ý không dùng trong ngữ cảnh cần sự chính xác cao.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "bị sơ ý", "đã sơ ý".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các trạng từ chỉ thời gian (như "đã", "vừa"), hoặc danh từ chỉ sự việc (như "lỗi", "sai sót").

Từ liên quan:

• bất cẩn
• cẩu thả
• lơ đễnh
• lơ là
• chểnh mảng
• khinh suất
• vô ý
• thiếu sót
• sai sót
• nhầm lẫn