Phê phán
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Vạch ra cái sai trái để tỏ thái độ không đồng tình hoặc lên án.
Ví dụ:
Sếp phê phán cách làm việc cẩu thả.
Nghĩa: Vạch ra cái sai trái để tỏ thái độ không đồng tình hoặc lên án.
1
Học sinh tiểu học
- Cô giáo phê phán bạn Minh vì nói dối.
- Bố phê phán hành động xả rác ra sân.
- Cả lớp phê phán việc chép bài của bạn.
2
Học sinh THCS – THPT
- Bạn lớp trưởng phê phán thái độ đi học muộn trong buổi sinh hoạt.
- Bài báo nhỏ trên tường trường phê phán thói thiếu ý thức khi xếp hàng.
- Em dừng like bài đăng đó vì nó phê phán nặng lời người khác chỉ vì quan điểm khác.
3
Người trưởng thành
- Sếp phê phán cách làm việc cẩu thả.
- Có lúc phê phán giúp soi lỗi, nhưng nếu thiếu tôn trọng thì chỉ tạo thêm khoảng cách.
- Dư luận phê phán gay gắt dự án vì thiếu minh bạch.
- Trước khi phê phán người khác, tôi tự hỏi mình đã hiểu đủ bối cảnh chưa.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Vạch ra cái sai trái để tỏ thái độ không đồng tình hoặc lên án.
Từ đồng nghĩa:
Từ trái nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| phê phán | Trung tính đến trang trọng, thường dùng trong văn viết hoặc các cuộc thảo luận nghiêm túc, thể hiện sự đánh giá tiêu cực về một vấn đề, hành động, hoặc quan điểm. Ví dụ: Sếp phê phán cách làm việc cẩu thả. |
| chỉ trích | Trung tính, thường dùng trong văn viết và nói, mang sắc thái chỉ ra lỗi lầm, khuyết điểm. Ví dụ: Anh ấy chỉ trích cách làm việc thiếu chuyên nghiệp của đồng nghiệp. |
| khen ngợi | Trung tính đến tích cực, thể hiện sự tán thành, đánh giá cao những điểm tốt, thành tích. Ví dụ: Mọi người khen ngợi tinh thần làm việc hăng say của cô ấy. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi muốn bày tỏ sự không đồng tình với hành động hoặc quan điểm của người khác.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Sử dụng để chỉ trích hoặc đánh giá tiêu cực một vấn đề, thường có dẫn chứng và lý lẽ rõ ràng.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được dùng để thể hiện sự phản đối hoặc chỉ trích một cách tinh tế và sâu sắc.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện thái độ không đồng tình, thường mang sắc thái tiêu cực.
- Thường dùng trong văn viết và các tình huống trang trọng hơn là khẩu ngữ.
- Thích hợp cho các ngữ cảnh cần sự nghiêm túc và lý lẽ.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi cần chỉ ra và phân tích cái sai trái một cách rõ ràng và có căn cứ.
- Tránh dùng trong các tình huống cần sự nhẹ nhàng hoặc khi muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp.
- Thường đi kèm với các dẫn chứng hoặc lý lẽ để tăng tính thuyết phục.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với "chỉ trích", cần chú ý ngữ cảnh để sử dụng đúng.
- Người học dễ mắc lỗi khi dùng từ này trong các tình huống không phù hợp về mức độ trang trọng.
- Để sử dụng tự nhiên, cần cân nhắc mức độ nghiêm trọng của vấn đề trước khi phê phán.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "phê phán gay gắt", "phê phán mạnh mẽ".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với trạng từ (như "mạnh mẽ", "gay gắt") và có thể đi kèm với danh từ chỉ đối tượng bị phê phán.
