Gạo nếp
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Gạo hạt to, màu trắng đục, có nhiều nhựa, nấu chín thì trong, dẻo và thơm.
Ví dụ:
Gạo nếp nấu chín cho vị dẻo, thơm, rất dễ ăn.
Nghĩa: Gạo hạt to, màu trắng đục, có nhiều nhựa, nấu chín thì trong, dẻo và thơm.
1
Học sinh tiểu học
- Gạo nếp nấu lên dẻo và thơm ngọt.
- Mẹ vo gạo nếp để nấu xôi sáng.
- Hạt gạo nếp trắng đục, cầm thấy mịn tay.
2
Học sinh THCS – THPT
- Chõ xôi bốc khói, mùi gạo nếp lan khắp bếp, nghe ấm cả nhà.
- Nhìn hạt gạo nếp căng bóng sau khi đồ, ai cũng muốn gắp ngay một miếng.
- Bánh chưng ngon là nhờ lớp gạo nếp dẻo quánh ôm trọn nhân đậu.
3
Người trưởng thành
- Gạo nếp nấu chín cho vị dẻo, thơm, rất dễ ăn.
- Ngày giỗ, bà ngoại luôn chọn gạo nếp loại tốt để đồ xôi, như giữ trọn mùi ký ức.
- Trong mâm cỗ quê, gạo nếp hiện diện lặng lẽ mà kết nối người ngồi quanh mâm.
- Chỉ cần nắm xôi nóng từ gạo nếp, buổi sáng vội vã cũng trở nên dịu lại.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về các món ăn truyền thống hoặc trong các dịp lễ, tết.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Được nhắc đến trong các bài viết về ẩm thực, văn hóa hoặc nông nghiệp.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Thỉnh thoảng xuất hiện trong thơ ca, truyện ngắn để gợi nhớ về quê hương, truyền thống.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường xuất hiện trong các tài liệu về nông nghiệp, thực phẩm.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự gần gũi, thân thuộc, thường gắn liền với văn hóa và truyền thống.
- Phong cách trung tính, có thể dùng trong cả văn nói và văn viết.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi nói về các món ăn cần độ dẻo, thơm như bánh chưng, xôi.
- Tránh dùng khi không cần phân biệt với các loại gạo khác.
- Thường không dùng để chỉ các món ăn không cần độ dẻo.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với 'gạo tẻ' khi không chú ý đến đặc điểm dẻo, thơm.
- Người học cần chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng từ một cách chính xác.
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau các từ chỉ định như "cái", "một"; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "gạo nếp thơm", "gạo nếp ngon".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với tính từ (thơm, ngon), lượng từ (một, nhiều), và động từ (nấu, mua).
