Soạn bài Các thành phần chính của câu

Bình chọn:
4.4 trên 148 phiếu

Soạn bài Các thành phần chính của câu trang 92 SGK Ngữ văn 6 tập 2. Câu 2. Đặt ba câu theo yêu cầu sau: a) Một câu có vị ngữ trả lời câu hỏi Làm gì? để kể lại một việc tốt em hoặc bạn em mới làm được.

Lời giải chi tiết

I. PHÂN BIỆT THÀNH PHẦN CHÍNH VỚI THÀNH PHẦN PHỤ CỦA CÂU

1. Nhắc lại tên các thành phần câu em đã được học ở bậc Tiểu học?

Trả lời: Tên các thành phần chính của câu đã học ở Tiểu học:

-  Chủ ngữ

-   Vị ngữ

-  Trạng ngữ.

Câu 2: Tìm các thành phần câu nói trên trong câu sau:

Chẳng bao lâu tôi trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng.

(Tô Hoài)

Trả lời:

3.  Thử lần lượt bỏ từng thành phần câu nói trên rồi rút ra nhận xét:

-  Những thành phần nào bắt buộc phải có mặt trong câu để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn.

-   Những thành phần nào không bắt buộc phải có mặt trong câu?

Trả lời:

- Bỏ trạng ngữ câu trở thành: 

Tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng.

- Bỏ chủ ngữ câu trở thành:

Chẳng bao lâu đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng.

- Bỏ vị ngữ câu trở thành:

Chẳng bao lâu tôi.

-   Những thành phần bắt buộc phải có mặt trong câu là chủ ngữ và vị ngữ.

-   Thành phần không bắt buộc phải có mặt trong câu là trạng ngữ.

II. VỊ NGỮ

1. Nêu đặc điểm của vị ngữ:

-   Vị ngữ có thể kết hợp với những từ nào về phía trước?

-   Vị ngữ trả lời cho những câu hỏi như thế nào?

Trả lời:

-   Vị ngữ có thể kết hợp với các phó từ: đã, sẽ, đang, sắp, từng, vừa, mới . ..

-  Vị ngữ có thể trả lời các câu hỏi: Làm sao? Như thế nào? Làm gì?...

2. Phân tích cấu tạo của vị ngữ trong các câu dẫn dưới đây

a) Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

(Tô Hoài)

b) Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp nập.

(Đoàn Giỏi)

c) Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam […]. Tre, nứa, mai, vầu giúp người trăm nghìn công việc khác nhau.

(Thép Mới)

Trả lời:

a) Vị ngữ: ra đứng cửa hàng, xem hoàng hôn xuống.

b) Vị ngữ: nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp nập.

c) Vị ngữ: là người bạn thân của nông dân Việt Nam; giúp con người trăm nghìn công việc khác nhau.

- Vị ngữ thường là động từ (cụm động từ), tính từ (cụm tính từ) như ở ví dụ a, b và câu thứ hai trong ví dụ c. Ngoài ra, vị ngữ còn có thể là danh từ hoặc cụm danh từ như ở câu 1 trong ví dụ c.

III. CHỦ NGỮ

1. Đọc lại các câu vừa phân tích ở phần II. Cho biết mối quan hệ giữa sự vật nêu ở chủ ngữ với hành động, đặc điểm, trạng thái ... nêu ở vị ngữ là quan hệ gì?

a) Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

(Tô Hoài)

b) Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông, ồn ào, đông vui, tấp nập.

(Đoàn Giỏi)

c) Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam […]. Tre, nứa, mai, vầu giúp người trăm nghìn công việc khác nhau.

(Thép Mới)

2. Chủ ngữ có thể trả lời những câu hỏi như thế nào?

3. Phân tích cấu tạo của chủ ngữ trong các câu đã dẫn ở mục I, II SGK

Trả lời:

2. Chủ ngữ trong các câu đã cho (tôi; chợ Năm Căn; cây tre; tre; nứa mai, vầu) biểu thị những sự vật có hành động trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

Chủ ngữ thường trả lời các câu hỏi: Ai?, Cái gì?, Con gì?,...

3. Về mặt cấu tạo:

-   Chủ ngữ: tôi, chợ Năm Căn, cây tre

IV. LUYỆN TẬP

1. Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau. Cho biết mỗi chủ ngữ hoặc vị ngữ có cấu tạo như thế nào?

Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách và các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

(Tô Hoài)

Trả lời:

Câu 1: Tôi (chủ ngữ, đại từ) / đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng (vị ngữ, cụm động từ).

Câu 2: Đôi càng tôi (chủ ngữ, cụm danh từ) / mẫm bóng (vị ngữ, tính từ).

Câu 3: Những cái vuốt ở khoeo, ở chân (chủ ngữ, cụm danh từ) / cứ cứng dần và nhọn hoắt (vị ngữ, hai cụm tính từ).

Câu 4: Tôi (chủ ngữ, đại từ) / co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ (vị ngữ, hai cụm động từ).

Câu 5: Những ngọn cỏ (chủ ngữ, cụm danh từ) / gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua (vị ngữ, cụm động từ).

2.  Đặt ba câu theo yêu cầu sau:

a) Một câu có vị ngữ trả lời câu hỏi Làm gì? để kể lại một việc tốt em hoặc bạn em mới làm được.

b) Một câu có vị ngữ trả lời câu hỏi Như thế nào? để tả hình dáng hoặc tính tình đáng yêu của một bạn trong lớp em.

c) Một câu có vị ngữ trả lời câu hỏi Là gì? để giới thiệu một nhân vật trong truyện mà em vừa đọc với các bạn trong lớp.

Trả lời:

a) Sáng nay em đã giúp bạn Lan làm trực nhật.

b) Cô giáo em rất tận tình với học sinh.

c) Thạch Sanh là một chàng trai dũng cảm.

3. Chỉ ra chủ ngữ trong mỗi câu văn em vừa đặt được. Cho biết các chủ ngữ ấy trả lời cho những câu hỏi như thế nào?

Trả lời:

-  Câu a: chủ ngữ: em (Trả lời cho câu hỏi: Ai?).

-  Câu b: chủ ngữ: Cô giáo (Trả lời cho câu hỏi: Ai?).

-   Câu c: chủ ngữ: Thạch Sanh (Trả lời cho câu hỏi: Ai?).

Loigiaihay.com

Các bài liên quan: - Các thành phần chính của câu

>>Học trực tuyến lớp 6, mọi lúc, mọi nơi môn Toán, Văn, Anh, Lý, Sử cùng các thầy cô nổi tiếng, dạy hay dễ hiểu