Đề thi vào 10 môn Văn Nghệ An năm 2026

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

NGỌN LỬA TUỔI THƠ

Xuân Quỳnh ⁽¹⁾

Đêm liên hoan, ngọn lửa sáng lên rồi

Các anh hát những bài ca chiến dịch:

“Đây Tây Bắc núi ngàn trùng tít tắp

Pháo vượt đèo trấn thủ đẫm mồ hôi

Điện Biên⁽²⁾ xa lúa chín rực bên đồi

Những điệu xòe rập rờn trên đồng ruộng

Đá núi gập ghềnh, đèo cao chót vót...”

Thương đôi giày rách nát các anh tôi.

Một tình thương không nói được nên lời

Của đứa trẻ gầy còm nhút nhát

Nấp sau cột lặng thầm theo tiếng hát

Cháy bao điều khao khát mãi khôn nguôi.

Đêm liên hoan ngọn lửa sáng lên rồi

Xanh tiếng hát, xanh áo màu bộ đội

Ngọn lửa xanh lá ngụy trang vẫy gọi

Tới những miền vời vợi nhớ thương xa.

Các anh đi các anh có đâu ngờ

Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ

Trong mắt trẻ bao dòng sông kỳ lạ

Bao nẻo đường hoang dã, những màu mây...

Tôi gặp các anh ở khắp đó đây

Các anh trồng rau, các anh lau súng

Anh bộ đội tôi gọi trong thầm lặng

Ước ao mình được nắm dải ba lô.

Biết bao làng các anh đã đi qua

Bao thành phố, bao nhiêu trẻ nhỏ

Làm sao biết - mà các anh đâu nhớ

Đứa trẻ gầy nấp sau cột hôm nao.

Năm tháng qua tôi đã đổi thay nhiều

Các anh xưa, tóc bây giờ chắc bạc

Nhưng ngọn lửa đã bừng lên tiếng hát

Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi.

1984

(Trích Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2009, tr. 37-39)

Chú thích:

⁽¹⁾ Xuân Quỳnh (1942 - 1988) là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ Việt Nam hiện đại. Sáng tác của bà bao gồm cả thơ và văn xuôi, trong đó tình yêu, hạnh phúc gia định và trẻ em là các đề tài chiếm vị trí nổi bật. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường bình dị.

⁽²⁾ Điện Biên: một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc của Việt Nam.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản trên.

Câu 2. Sự kiện lịch sử nào được nhắc đến trong những dòng thơ in đậm?

Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:

“Các anh đi các anh có đâu ngờ

Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ”

Câu 4. Em hiểu như thế nào về nội dung câu thơ: “Thương đôi giày rách nát các anh tôi.”?

Câu 5. Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh ngọn lửa trong văn bản ở phần Đọc hiểu.

Câu 2. (4,0 điểm)

Lịch sử là điểm tựa cho hiện tại và tương lai.

Với góc nhìn của một học sinh, em hãy viết bài văn nghị luận đề xuất những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Nhân vật trữ tình: “tôi” (tác giả)

Câu 2. Sự kiện lịch sử: Chiến dịch Điện Biên Phủ

Câu 3.

- Biện pháp so sánh: ví “bài hát” với tiếng “sóng vỗ”

- Tác dụng:

+ Làm cho tiếng hát, cảm xúc trở nên sinh động, giàu hình ảnh.

+ Gợi sự mạnh mẽ, dào dạt, lan tỏa không ngừng của những bài hát về người lính

+ Thể hiện niềm xúc động, sự biết ơn và nỗi nhớ của nhân vật trữ tình đối với các anh bộ đội; khẳng định những ký ức đẹp vẫn ngân vang mãi trong tâm hồn.

Câu 4. “Đôi giày rách nát” gợi sự gian khổ, thiếu thốn, vất vả của người lính trong chiến tranh. Qua đó cho thấy sự hi sinh thầm lặng, tinh thần vượt khó của các anh vì đất nước và tình cảm trân trọng của tác giả đối với họ. Câu thơ thể hiện niềm thương yêu, cảm phục của tác giả dành cho những người lính chiến sĩ.

Câu 5.

- Kỉ niệm tuổi thơ là kí ức về những sự kiện từng diễn ra trong tuổi thơ mỗi người, mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt.

- Ý nghĩa:

+ Là hành trang tinh thần nuôi dưỡng tâm hồn, giúp con người trưởng thành

+ Lưu giữ những tình cảm đẹp về gia đình, bạn bè, thầy cô, quê hương…

+ Tạo động lực giúp con người vượt qua khó khăn, mệt mỏi

+ Giúp con người biết trân trọng quá khứ, sống biết ơn hơn

+ …

II. VIẾT

Câu 1.

I. Mở đoạn

- Giới thiệu hình ảnh “ngọn lửa” trong khổ thơ và nêu cảm nhận chung

II. Thân đoạn

- “Ngọn lửa” – ý nghĩa tả thực: là ngọn lửa bập bùng trong những năm tháng chiến tranh, những “đêm liên hoan”… gắn với cuộc sống của các anh bộ đội. Gợi không khí ấm áp, thân tình giữa gian khó, thiếu thốn của thời chiến.

- “Ngọn lửa” – ý nghĩa biểu tượng:

+ “ngọn lửa sáng lên rồi”: biểu tượng cho sức sống, ý chí, niềm vui không bị dập tắt

+ “Ngọn lửa xanh lá nguỵ trang vẫy gọi”: gợi hình ảnh người lính trong kháng chiến, sống và chiến đấu giữa núi rừng, dùng lá cây để ngụy trang, che giấu trước kẻ thù. Đây là chi tiết đậm chất hiện thực chiến tranh.

+ “Nhưng ngọn lửa đã bùng lên tiếng hát / Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi.”: Không chỉ cháy trong quá khứ mà còn cháy mãi trong tâm hồn nhân vật trữ tình

+ Là biểu tượng của những kỉ niệm đẹp, tình người, tình quân dân và lòng biết ơn.

- Giá trị nghệ thuật:

+ Thể thơ tự do, sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ.

+ Hình ảnh mang tính biểu tượng giàu sức gợi, giàu cảm xúc, thể hiện sâu sắc nỗi nhớ, niềm biết ơn và vẻ đẹp tuổi thơ trong chiến tranh.

III. Kết đoạn

Khẳng định lại giá trị của hình ảnh “ngọn lửa”

Câu 2.

I. Mở bài

Xác định vấn đề cần bàn luận: đề xuất giải pháp để lan toả giá trị quý báu của lịch sử dân tộc

II. Thân bài

a. Giải thích vấn đề

- Lịch sử dân tộc là những sự kiện, truyền thống, thành tựu, bài học dựng nước và giữ nước của cha ông ta từ bao đời nay.

- Lan tỏa giá trị lịch sử là giúp mọi người hiểu, trân trọng, gìn giữ và biết ơn, đồng thời phát huy những giá trị ấy trong cuộc sống hiện đại.

b. Bàn luận

* Bối cảnh hiện tại: Trong thời đại hội nhập và công nghệ số, giới trẻ có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức nhưng cũng dễ bị cuốn vào các xu hướng giải trí, dẫn đến sự thờ ơ với lịch sử dân tộc.

* Ý nghĩa của việc lan toả giá trị lịch sử:

- Giúp bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc.

- Giáo dục truyền thống, đạo lí “uống nước nhớ nguồn”.

- Rút ra bài học cho hiện tại và định hướng tương lai.

- Ngăn chặn tình trạng thờ ơ, lệch lạc nhận thức về lịch sử.

* Đề xuất giải pháp:

- Đối với học sinh:

+ Chủ động học tập, tìm hiểu lịch sử qua sách báo, phim tư liệu, bảo tàng, di tích…

+ Chia sẻ kiến thức lịch sử qua các kênh mạng xã hội theo cách gần gũi, sáng tạo

+ Tham gia các hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa…

- Đối với gia đình, nhà trường:

+ Đổi mới cách giáo dục, dạy học lịch sử sinh động, trực quan, hấp dẫn và gắn với trải nghiệm thực tế

+ Tổ chức các cuộc thi, sân khấu hoá, hoạt động trải nghiệm sáng tạo về lịch sử

- Đối với xã hội:

+ Xây dựng phim ảnh, sách báo, chương trình hấp dẫn, đưa những giá trị văn hoá lịch sử đến gần hơn với công chúng

+ Bảo tồn di tích, ứng dụng công nghệ số để quảng bá lịch sử dân tộc

…

* Dẫn chứng: HS nêu dẫn chứng phù hợp

* Phản đề: Phê phán người thờ ơ, xem nhẹ lịch sử, tiếp nhận thông tin sai lệch hoặc xuyên tạc lịch sử.

III. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận